Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/736 E. 2024/488 K.

T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : .... Esas KARAR NO : .... BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ... DAVACI : ... - ... VEKİLLERİ : .... ... ... DAVALI : ... - ... VEKİLLERİ : ... DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 21/10/2015 KARAR TARİHİ : 12/09/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 19/09/2024 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkili ile davalı arsa sahibi kooperatif arasında...'nin 28.05.2009 Tarih .... yevmiye nolu arsa payı karşılığı kat karşılığı inşaat yapımı sözleşmesinin imzalandığını, anılı sözleşme uyarınca müvekkili davacı ve müteahhidinin davalı adına kayıtlı bulunan .... mevkii, ...ada, 3 parselde kayıtlı 6849 m2 taşınmaz üzerine onaylattırılmış projesine göre gayrimenkul satış vaadi ve daire karşılığı inşaat yapılması ve arsa sahibine teslim etmeyi taahhüt ettiğini, sözleşmede inşaatı ve bitirilmesi kararlaştırılan blokların A ve B bloklardan oluştuğunu ve her katta 4 (dört) daire yapılmak kaydıyla toplam 80 dairenin 2 blok halinde 10 katlı olarak inşa edileceğini, inşa edilen ve kat irtifakı kurulan A bloktan 3. kat 12 nolu daire dahil olmak ve başlamak kaydı ile 9. kat 39 nolu daire dahil olmak üzere 28 dairenin, kalan 5 daire ise A ve B bloklardan olmak ve ara katlardan (zemin ve çatı hariç) olmak üzere toplam 33 daire arsa sahibi kooperatifin olacak ve kalan 47 daire ise yüklenicinin, yani müvekkilinin olacağını, ancak davalının müvekkili ile aralarındaki sözleşmeye uymadığını, 31 dairenin müvekkili üyelerine teslim edildiğini, ancak geriye kalan müvekkili kooperatifin alacağı olan 16 dairenin teslim edilmediğini, ... Kooperatifi'nin sözleşme gereği teslim etmesi gereken daireleri müvekkiline teslim etmediğini, müvekkilinin 16 daireyi genel kurul kararı olmadan ve değer tespiti yapmadan usulsüz bir şekilde sattığını, müvekkilinin kooperatifin 2. Etap 2. Kısım parsellerinin 2007'de %85 düzeye getirdiği inşaatı davalının 2009 yılında genel kurul kararı olmadan KK 59/8 Anasözleşme 48/5 ilkesi ihlal edilerek bu kısma 2009 yılında ferdi kredi çektirilerek dairelerin eksik işlemlerle teslim edildiğini, genel kurul kararı olmadan 2. Etap 2. Kısım üyelerden ferdi kredi çektirilerek dairelerin teslim edilerek iskan ve tapu verilmesi ile Kooperatifler Kanunu ve Anasözleşme maddelerinin ihlal edildiğini, ayrıca haksız usulsüz uygulamalarla 27.06.2010 yönetim, denetim kurulunun ibrasının K.K. 62/3, Anasözleşmesi'nin 36. maddesi gereği ibra edilmiş sayılmayacağını, davalı kooperatifin gayrimenkul üzerinde yapılan imalatların tamamının müvekkili tarafından yapıldığını, ....'nin müvekkili kooperatif ile imzaladığı kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereği yüklenici sıfatıyla değil, müvekkili kooperatiften aldığı yetki ile.... adına ve namı hesabına hareket ederek imzaladığını, müvekkilinin 2. Etap 2. Kısım parsellerinin 2007/'de %85 düzeye getirdiği inşaat alanında bulunan tüm inşaat malzemelerine davalı kooperatifçe el konulduğunu ve müvekkili tarafından bedelleri ödenen inşaat malzemelerini işi üstlenen dava dışı diğer şirkete kullandırdığını, davalı tarafça inşaatın %85'ini yapan müvekkiline hiçbir şekilde imalat bedeli ödenmediğini, bu sebeple davalının gerek sözleşmedeki imalat bedelini davacı kooperatife ödememekle, gerekse inşaat alanındaki malzemeleri haksız olarak el koymak ve bedelini ödememek suretiyle müvekkili kooperatifi zarara uğrattığını, davalının müvekkili ile aralarındaki sözleşmeyi fesih ile dava dışı.... ile kat karşılığı inşaat ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi imzaladığını ve imalatın devamı için dava dışı bu şirketle anlaştığını, dava sonucunda haklı çıkmaları durumunda bile alacaklarının tahsil edilememe durumunun mevcut olduğunu, bu sebeple davalının tespit edilecek menkul ve gayrimenkul malları üzerine ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ederek; öncelikle ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne, 28.05.2009 tarihli eser sözleşmesi gereğince fazlaya dair ve her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik öncelikli olarak davalı .... Kooperatifi'nin sözleşme gereği müvekkili kooperatife teslim etmesi gereken 16 dairenin aynen iadesine, tapu iptal ve tescilinin mümkün olmaması halinde imalat bedeli ve inşaat alanında bulunan ve el konulan malzemenin değeri ve bilirkişilerce hesaplanacak 16 dairenin değeri olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaidesiyle şimdilik 10.000,00-TL'nin imalat tarihinden itiharen işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsili davalı kooperatiften tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı Kooperatif vekilinin18/03/2021 tarihli ıslah dilekçesinde özetle: mahkeme dosyasında yapılan 28/08/2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda davacı müvekkili için 2.660.000.00-TL'nin davalı kooperatif tarafından el konulan 16 daire bedeli olan alacaklarının saptandığını beyan ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile ıslah taleplerinin kabulü ile müvekkili için 2.650.000.00-TL artırılarak, 2.660.000.00-TL'nin davalı kooperatif tarafından, el konulan 16 daire bedeli olan toplam alacaklarının, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, davalı kooperatiften tahsili ile davacı müvekkili kooperatife ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalı vekili dava dilekçesi ile özetle; dava konusu edilen 16 adet bağımsız bölümün gerçek değerinin tespiti ile eksik harcın davacı tarafından ödenmesi gerektiğini, müvekkili kooperatifin daha önce... ile sözleşme imzaladığını, 15/04/2005 tarihinde bitirilmesi gereken taahhüt edilen işlerin tamamlanmadığını, bu işlerin.... Mahkemesinin ... sayılı dosyası kapsamında tespit ettirildiğini, alacaklarına ilişkin ihtarname keşide edildiğini, zorunlu olmamalarına rağmen sırf davacı kooperatif üyelerinin mağdur olmaması için noter kanalı ile ihtarname imzalanarak...ın aradan çıkarıldığını ve...ın yapmış olduğu işlerin sanki davacı şirket tarafından yapılmış olduğunun kabul edildiğini, davacı kooperatifin sözleşme gereği yapması gereken taahhütlerini yerine getirmemesi üzerine değişik iş davası açılarak durumun tespit ettirildiğini ve davalıya ihtarname keşide edildiğini, ihtarnamenin 02/10/2009 tarihinde tebliğ edildiğini, sonuç alınamaması üzerine de sözleşmenin 6. Maddesinin c bendi uyarınca eksik kalan işleri davacı kooperatifin nam ve hesabına yaptırmak üzere müvekkili kooperatifin sorumluluk üstlendiğini, hatta iyi niyetli olarak... 'ın yapmış olduğu işleri dikkate alarak 32 dairenin tapusunu davacı kooperatifin üyelerine devrettiğini, kalan 15 dairenin parası ile davacının yapması gereken imalat inşaat ruhsat işlerinin yapıldığını ve iskan ruhsatı alındığını, inşaat alanında davacıya ait hiçbir malzemenin bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: Taraflar arasında yapıla....26/05/2009 tarih.... yevmiye sayılı düzenleme şeklinde satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi örneği, Dava dışı.... ile davacı ve davalı arasında düzenlenmiş olan mutabakat ve muvafakat şerhi. Mimari proje, seviye tespit tutanağı, iş bitirme tutanağı, yapı denetim uygunluk raporu örneği dosyada mevcuttur. ....Mahkemesinin....sayılı dosyasında düzenlenen 18.12.2008 tarihli bilirkişi raporuna göre; inşaatların %70 seviyesinde tamamlanmış olduğu ve eksik işlerin bedelinin ise 2.100,000,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Davalı tarafın, davacının sözleşmeden kaynaklanan taahhütlerini yerine getirmediğini belirterek....’nin .... sayılı dosyasıyla tespit başvurusunda bulunduğu anlaşılmaktadır. Sunulan tespit raporunun incelenmesinden; inşaatın tamamlanmamış olduğu, fiziksel eksik ve kusurlu imalatlar için harcanması gereken bedelin 23.10.2009 keşif tarihi itibariyle serbest piyasa rayiçlerine göre 1.260.000,TL olarak tespit edildiği görülmektedir. Davalı kooperatifin davacı kooperatife....’nin 28.09.2009 tarih ve...no’su ile keşide ettiği ihtarname ile; sözleşmedeki şartlara kendilerince uyulmasına rağmen muhatap tarafından uyulmadığını belirterek Temmuz 2009 ayından başlamak üzere aylık 400,00TL ödenmesini, taraflarına A-B Bloklardan verilmesi kararlaştırılan 5 adet dairenin sözleşmeye uygun olarak (ara katlardan) tespit edilmesi ve hangi dairelerin verileceği konusunda beyanda bulunmak üzere muhatap kooperatife 7 günlük süre verdiklerini aksi takdirde bu 5 dairenin sözleşme şartlarına uygun olarak taraflarından tespit edileceği ve ilgilisi olan üyelerine diğer 28 daire ile birlikte tapusunun verileceğini, buna yönelik muhatap kooperatif tarafından daha sonra meydana gelecek itirazları kabul etmeyeceklerini, muhatap kooperatifin sözleşmeden doğan diğer yükümlülüklerini ve özellikle Eylül 2009 sonunda kesin iskan ruhsatını almadığı takdirde sözleşmeden doğmuş ve doğacak tüm haklarının ayrıca kullanılacağı, hususlarının ihtar edildiği ihtarnamenin 02.10.2009 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır. ...’nin .... iflas sayılı dosyasında verilen 27.03.2024 tarihli yazı cevabında;müdürlüklerinin iflas işlemlerine bakmakla yükümlü müdürlük olduğu, dosyalarında ilgili temlikname örneklerine rastlanılmadığı belirtilerek görevli İflas idare memurlarının bilgileri verilmiştir. Dosyada yer alan davalı arsa sahibi kooperatifin....Mahkemesi’nin 10/02/2017 tarih, .... Esas,.... Karar sayılı dosyası ile ....ya karşı alacak, tespit talebi ile açtığı davada verilen 10.07.2012 tarihli karar ile; nama ifa nedeniyle yapılan harcamaların zaten belirli ve tespit olunabileceği gerekçesi ile hukuki yarar yokluğundan reddine dair karar verildiği ve kararın 02/04/2013 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Davalı ......’nın 08.02.2010 tarihli Genel Kurul Toplantı Tutanağında; inşaatın tamamlanmasına yönelik kararlar alındığı görülmektedir. Tutanakta“Madde-6:Kat karşılığı kooperatif inşaatlarını yapmakta olan ....nin inşaatları sözleşmede belirlenen sürede tamamlayamaması sebebiyle sözleşmeden doğan hak olarak,eksik imalatların tamamlanmasının emanet usulüyle yaptırılmasına ve emanet komisyonunun yönetim kurulu üyelerinden oluşmasına oybirliği ile karar verildi. .... Yapılan görüşmeler neticesinde bu dairelere bu bedellerden aşağı olmamak ve 7 eşit taksiti geçmemek kaydıyla, yeni ortak kaydedilmesi ve bu ortaklardan diğer ortakların Ocak/2010 ayından itibaren ödemiş oldukları aidat tutarları kadar (aylık 50,00TL) aidat tahsil edilmesi ve bu konuda yönetim kurulunun yetkili kılınması ortakların oylarına sunuldu.Oybirliği ile kabul edildi..” şeklinde düzenlenmiştir. .... Mahkemesi'nin... Esas, .... Karar sayılı dosyasına mübrez keşif sonucu mübrez bilirkişi raporunda ve ek raporlarında özetle dosyadaki tapu kayıtlarına göre dava konusu edilen 16 adet bağımsız bölümden B blok 34 ve 35 numaralı bağımsız bölümler dışındaki dairelerin dava dışı kişiler adına kayıtlı olduğu, bu nedenle dava konusu edilen 14 adet b bölüm için tapu iptal ve tescil talebinin koşullarının oluşmadığı, olayın esası yönünden yapılan değerlendirmede ise davacı yüklenici kooperatifin kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereği edimlerini yerine getirdiğine, imalat seviyesine ve inşaat alanındaki malzemelere el konulduğuna ilişkin delil bulunmadığının belirtildiği görülmüştür. Mahkememizce aynı bilirkişi kurulunca yapılan inceleme sonucu 23/05/2024 tarihli ibraz olunan raporda, davacı ile davalı arsa sahibi kooperatif arasında akdedilen kat karşılığı inşaat sözleşmesinde....nin.... sayılı dosyasındaki tespit esas alındığı, bu halde davacının %70 inşaat seviyesindeyken işi üstlendiği, teslim olgusunu ispat yükümlülüğü müteahhide ait olduğu, dosyada, davacı yüklenicinin sözleşmeye uygun şekilde edimlerini ifa ettiğine, süresinde inşaatı tamamlayıp teslim ettiğine, inşaatı getirdiği aşamaya ilişkin bir tespit veya kanıt bulunmadığı, bu nedenle, dosyadaki kapsamına göre, davacı yüklenici kooperatifin yaptığını belirttiği iş seviyesine ilişkin olarak teknik bir değerlendirme yapmak mümkün olmadığını, davacıya ilişkin mali kayıt bilgilerinden dava konusu inşaatın imalat durumunu tespit edebilecek bilgileri havi olmadığı, kümülatif hesaplamalar içerdiği ve davalı Kooperatif tarafından, ... Mahkemesinin .... sayılı tespit dosyasıyla, inşaatın eksik, kalan işlerinin giderilmesi için 1.260.000.TL harcanması gerektiği tespiti bağlamında, 1.282.282,89.TL. kadarlık kısmının davalı tarafça 3.kişilere yaptırıldığının tespit edildiği, dosyadaki tapu kayıtlarına göre dava konusu edilen 16 adet bağımsız bölümden B blok 34 ve 35 numaralı bağımsız bölümler dışındaki dairelerin dava dışı kişiler adına kayıtlı olduğu belirtilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, yüklenici konumunda olan davacı ... ile arsa sahibi konumunda olan davalı ... arasında yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı 16 bağımsız bölümün davalı taraf adına olan tapu kaydının iptali davacı adına tapuya tescili bu mümkün olmadığında imalat bedeli ve inşaat alanında el konulan malzemenin değeri le 16 adet dairenin rayiç değerinin tahsili istemine ilişkindir. (TBK.470 vd ). ....'nin 16/06/2015 tarih,.... esas .... karar sayılı kararında; her iki tarafı konut yapı kooperatifi olan eser sözleşmesinden kaynaklandığı, bu uyuşmazlığın mutlak ticari dava veya nispi ticari dava niteliğinde olmadığı, bu nedenle genel görevli mahkeme olan... Mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığından davanın dava şartı yokluğu nedeniyle ( HMK 114/1-c, 115) usulden reddine, süresinde ve istek halinde dosyanın HMK 1, 20 maddeleri uyarınca, görevli ve yetkili....Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. ... Mahkemesine tevzi üzerinde .... Mahkemesin ... Esas sayısına kaydı ile dava görülmekte iken 09/11/2021 tarihli duruşmasında belirtildiği gibi yeni kurulan... Mahkemesi'nin ...Esas sayısında yargılamaya devam edilmiştir. ... Mahkemesi'nin 09/11/2021 tarih,... esas... Karar sayılı kararı ile davacı yüklenici kooperatif ile davalı arsa sahibi kooperatif arasında akdedilen kat karşılığı inşaat sözleşmesinde.... Mahkemesi'nin ... değişik iş sayılı dosyasındaki tespit esas alınmış olup, bu halde davacının %70 inşaat seviyesindeyken işi üstlendiğinin anlaşıldığı, teslim olgusunun ispat yükümlülüğünün müteahhide ait olduğu, dosyada, davacı yüklenicinin sözleşmeye uygun şekilde edimlerini ifa ettiğine ve süresinde inşaatı tamamlayıp teslim ettiğine, inşaatı getirdiği duruma dair bir tespit veya kanıt bulunmadığı gerekçesi ile davacı tarafça ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir. ... Hukuk Mahkemesi'ni...Esas sayılı kararının davacı tarafça istinafı üzerine ... Mahkemesi....Dairesi'nin 28/12/2022 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile dava konusu somut olayda davacı ve davalı ... kooperatifidir. Mahkemece karar verilmesinden sonra yapı kooperatiflerinin hukuki niteliği konusunda 12/11/2021 tarih ve ....Esas sayılı.... kararı ile yapı kooperatiflerinin tacir olduğuna karar verilmiştir. Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararları bağlayıcı olup, bu durumda davada her iki taraf da tacir olduğundan uyuşmazlığı inceleme görevi ...Mahkemesine ait bulunduğundan mahkemece göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde esas hakkında hüküm kurulması doğru olmamıştır gerekçesi ile mahkeme kararının HMK'nun 353/1-a.3 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir. ... Mahkemesinin 17/01/2023 tarih, ...Esas,...Karar sayılı kararı ile Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararları bağlayıcı olup, bu durumda davada her iki taraf da tacir olduğundan uyuşmazlığı inceleme görevi...Mahkemesine ait bulunduğundan, davanın HMK 114/1-c ve HMK 115.maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş ve dosya mahkememize tevzi edilmiştir. 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde belirtildiği üzere, eserin sözleşmede belirlenmiş olan iş süresi sonunda yani telim tarihinde, sözleşmenin hükümlerine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak imal edilip iş sahibine teslim edilmesi, yüklenicinin özen borcu gereği olduğu, bu bağlamda kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin karşılıklı edimleri içeren ve her iki tarafa da borç yükleyen sözleşmeler olduğu, bu sözleşmelerde kural olarak arsa sahibi, inşaat yapılacak arsayı yükleniciye inşaata elverişli olacak şekilde teslim etmeyi ve yüklenici sözleşmedeki edimini yerine getirdiğinde kendisine bırakılacak bağımsız bölümün arsa paylarını devretmeyi yükümlenir. Yüklenici ise inşaatı sözleşmedeki koşullara, ruhsat ve eki projelerine uygun şekilde inşa ederek iskana uygun şekilde noksansız olarak sözleşme süresi içinde teslim etmeyi üstlenir. .... Kurulu'nun 04/10/2022 tarih,.... Esas, ... Karar sayılı kararında açıklandığı üzere İspatı gerekli ve önemli olan vakıalar, hâkimin vereceği kararı etkileyen ve hâkimin karar verirken dikkate alması gereken vakıalardır Kural olarak hâkim, taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan vakıaların gerçekleşip gerçekleşmediğini kendiliğinden araştıramaz. Belli bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini, tarafların ispat etmesi gerekir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) “İspat yükü” başlıklı 6. maddesi uyarınca, “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” Aynı yöndeki düzenleme HMK’nın 190. maddesinin birinci fıkrasında, “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir” şeklinde ifade edilmiştir. Açıklanan bu hususlara ...nun 08.04.2021 tarihli ve .... E., ...; 29.04.2021 tarihli ve... E., ....6 K. sayılı kararlarında da değinilmiştir. ...'nun 10/06/2021 tarih ve....Esas, ... Karar sayılı kararında taraflara karşılıklı borç yükleyen eser sözleşmelerinde; “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yaparak ve zamanında tamamlayarak iş sahibine teslim etmekle; iş sahibi de bu çalışma karşılığında yükleniciye bedel ödemekle yükümlüdür. Eser sözleşmeleri açısından teslim; yüklenici tarafından, sözleşmenin amacına uygun olarak meydana getirilen ve nesnel ölçüler içerisinde kullanılabilir durumda bulunan sonucun (eserin), ifa zamanında (vâdede-süresinde) iş sahibinin zilyetliğine ve kullanımına sunulması veya varsa zilyetliğe ve kullanılmaya engel hâlin kaldırılmasıdır (.... :...Sözleşmesi, , s. ....). Başka bir deyişle eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri, sözleşmeyi ifa etmek niyeti ile iş sahibinin fiili hâkimiyetine geçirmesi olarak da tanımlanabilir. TBK 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, basiretli bir tacir, iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur. Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda karine olarak akdî ilişkinin devam ettiği, yüklenicinin işi bırakmadığı, işyerini terk edip gitmediği sürece gerçekleştirilen iş ve imalatların yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. Yüklenicinin işi teslim etmesi ya da eksik olarak bırakıp gitmesi veya sözleşmenin feshinden sonra bu tarihler itibariyle eksik ve kusurlu imalatlar belirlenmiş ise, bunları da karine olarak iş sahibinin giderdiği; teslim, fesih ya da terkten sonra yüklenicinin saptanan eksik ve ayıpları işe devam ederek giderdiği iddiasını yasal delillerle ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre teslim, terk ya da fesih tarihine kadar karine yüklenici lehine olup, aksinin ispatı iş sahibinin yükümlülüğündedir. Teslim, fesih ya da terkten sonra ise karine iş sahibi lehinedir ve bunun aksini ispat külfeti yükleniciye ait olduğu belirtilmiştir. Bu noktada somut olayda olduğu gibi eser sözleşmesinin bir türü olan “kat karşılığı inşaat sözleşmesi”nde başka bir ifadeyle “arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi” nde ise bir yönüyle arsa sahibinin koşullar gerçekleştiğinde sahibi olduğu taşınmazın mülkiyetinin bir kısmını yükleniciye devretmesini öngörürken, diğer yönüyle de, yüklenicinin yapacağı inşaat bakımından arsa sahibine karşı yükümlülüklerini gösteren, tapulu taşınmazın mülkiyetinin bir kısmının devrine ilişkin vaadi ve eser sözleşmesini içeren, iki tipli karma bir sözleşmedir. Başka bir anlatımla yüklenici yönünden inşaat yapma yükümlülüğünü, arsa sahibi yönünden ise tapuda pay intikal ettirme yükümlülüğünü içeren kat karşılığı inşaat sözleşmesi, hem inşaat yapma hem de satış vaadi sözleşmesini bünyesinde birleştiren özel bir sözleşme türüdür. Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin konusu, arsa sahibinin maliki olduğu arsa üzerine yapılacak bina inşaatıdır. Yüklenici, finansmanını sağlayarak, lüzumunda sanat, beceri ve emek sarfıyla bir bina (inşaat) meydana getirmeyi üstlenirken, arsa sahibi de buna karşılık arsa payı devri suretiyle bir bedel ödemeyi borçlanmaktadır. Bu sözleşmede ücret (bedel) arsa sahibi tarafından ayın olarak ödenmektedir. .... Kurulunun 25.01.1984 tarihli ve... E., ..../1 K. sayılı kararında da kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenicinin kendi kusuruyla işi muayyen bir zamanda bitirmeyerek temerrüde düşülmesi hâlinde, uyuşmazlığın kural olarak mülga BK’nın 106-108. maddeleri gereğince çözümlenmesi gerektiği, ancak olayın niteliği ve özelliği haklı gösteriyorsa TMK’nın 2. maddesi uyarınca sözleşmenin feshinin ileriye etkili sonuç doğuracağına karar vermek gerektiği belirtilmiştir. ... aracılığı ile düzenlenen dosyada örneği mevcut 26 Mayıs 2009 tarih ve.... sayılı " ....nde davacı ... Kooperatifi'nin müteahhit (yüklenici) ve almayı vaat eden olduğu, davalı ........ Kooperatifi'nin ise arsa sahibi ve satmayı vaat eden (işvaren9 olduğu, Sözleşmenin "Genel Şartları" başlıklı 1. maddesinde, Arsa sahibinin maliki bulunduğu.... mevkii, ... Ada, 3 Parselde kayıtlı 6849 m2 tutarında taşınmaz üzerine onaylattırılmış projesine göre gayrimenkul satış vaadi ve daire karşılığı inşaat yapılması ve inşaatların oturma iskan raporu dahil bitirilmesi işidir. Sözleşme'nin 1. maddesinin c bendinde, "Yapılmış olan iş ve imalatlar ile ilgili olarak ...Mahkemesi'nin ... sayılı dosyası ile tespit yaptırılmış ve bilirkişi raporu alınmıştır. İnşaatı bu aşamaya kadar getiren şirket ile kalan işleri bitirmeyi taahhüt eden ve bu sözleşmenin yüklenicisi arasındaki ihtilaflar arsa sahibi kooperatifi ilgilendirmeyecek ve arsa sahibine karşı ileri sürülmeyecektir." hükmü yer almaktadır. Sözleşme'nin 4.maddesinde; Sözleşme ile inşaatı ve bitirilmesi kararlaştırılan blokların A, B bloklarından oluştuğu, her katta 4 dairenin yapılmak kaydı ile toplam 80 dairenin 2 blok halinde 10 katlı olarak inşa edileceği, inşa edilen ve kat irtifakı kurulan: A Bloktan 3.kat 12 no’lu daire dahil olmak üzere ve başlamak kaydı ile 9. kat 39 no’lu daire dahil olmak üzere 28 daire, kalan 5 daire ise A ve B bloklardan olmak ve ara katlardan (zemin ve çatı katı hariç) olmak üzere toplam 33 dairenin arsa sahibi kooperatifin olacağı ve kalan 47 dairenin ise yüklenicinin olacağı, bu sözleşme imzalandıktan sonra ve kalan imalat işlerinin % 10’luk kısmı yapıldığı takdirde 20 adet dairenin kat irtifak tapusunun yüklenici kooperatife intikal ettirileceği, işlerin tamamen bitirilmesi ve iskân ruhsatı alınması halinde de hak sahibi olduğu tüm dairelerin yüklenici kooperatife intikal ettirileceği belirtilmiştir. Sözleşmenin 6/c maddesine göre; sözleşmedeki hususlara uyulmadığı takdirde ise arsa sahipleri alacağını tahsil için hiçbir mahkeme kararına gerek olmaksızın yükleniciye ait olacağı kararlaştırılan konutları piyasa değerinden üçüncü şahıslara satacağı ve tapusunu vererek alacağına mahsup edebileceği, yukarıda belirtilen sürelere yüklenici tarafından uyulmadığı,sözleşme şartlarına uyulmadığı ve belirlenen süreler bitmesine rağmen inşaat yarım kalmış ve yapılması gereken imalatların kalması halinde arsa sahiplerinin hiçbir ihtara gerek kalmaksızın yükleniciye ait olan konutları piyasa değerinden üçüncü şahıslara satarak tapusunu verecekleri ve bu şekilde elde edilecek gelir ile kalan imalatların ve inşaatın bitirilmesini ve ruhsatların alınmasını sağlayacağı belirtilmiştir. Dava dilekçesi, cevap dilekçeleri, .... Sözleşmesi.... Şerhi, taraf kayıtları, .... Mahkemesinin ....sayılı dosyası, .... Hukuk Mahkemesinin.... Sayılı, tapu kayıtları, keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporları, mahkemizce alınan bilirkişi raporu, cevabi yazılar ve tüm dosya kapsamına göre; Somut olayda inşaatın yapım işinin daha önce dava ... tarafından üstlenildiği, tamamlayamaması üzerine davacı kooperatif ile davalı arasında 26.05.2009 tarihli söz konusu sözleşmenin yapıldığı anlaşılmaktadır.Yine kat karşılığı inşaat sözleşmesinin 1/c maddesinde; yapılmış olan iş ve imalatlar ilgili olarak... Mahkemesinin.... sayılı dosyası ile tespit yapıldığı, inşaatı bu aşamaya kadar getiren şirket ile kalan işleri bitirmeyi taahhüt eden bu sözleşmenin yüklenicisi arasındaki ihtilafların arsa sahibi kooperatifi ilgilendirmeyeceği hususları hüküm altına alınmıştır. ....'nde esas alınan... Mahkemesinin....sayılı dosyasında düzenlenen 18.12.2008 tarihli bilirkişi raporuna göre; inşaatların %70 seviyesinde tamamlanmış olduğu ve eksik işlerin bedelinin ise 2.100,000,00 TL olduğunun tespit edildiği.... Mahkemesinin... sayılı tespit dosyasıyla, inşaatın eksik, kalan işlerinin giderilmesi için 1.260.000,00 TL. harcanması gerektiği, davacı kooperatif tarafından inşaatların %70 seviyesinde iken üstlenildiği, buna göre; davacı kalan %30’luk imalatı ve iskan ruhsatını yerine getirmekle yükümlü olup, sözleşmenin 4.maddesi çerçevesinde kendisine hak edişi verileceği, Sözleşme gereği, davacı yüklenici kooperatifin davalı .... KYK’ne ait inşaatı sözleşme şartlarına göre en geç 25.06.2009 tarihinde bitirmek, geçici iskan belgelerini almak ve teslim etmek zorunda olduğu, tüm konutların kesin iskan ruhsatının en geç 2009 Eylül ayının sonuna yüklenici tarafından alınacağı, taraflar arasında 26.05.2009 tarihli söz konusu sözleşme bağlamında sözleşme konusu işi, %70 inşaat seviyesinde iken işi üstlendiği, (aktedilen kat karşılığı inşaat sözleşmesinde de belirtilen .... Mahkemesi’nin ... sayılı dosyasındaki tespit) kalan %30’luk imalatı ve iskan ruhsatını yerine getirmesi karşılığında, 31 teslim edilen+ 16 teslim edilmeyen olmak üzere, 47 dairenin verilmesi üzere anlaşma yapıldığı, taraflar arasındaki anlaşmaya göre davacının davaya konu 16 daire ile ilgili olarak hak edebilecek inşaat seviyesinde inşaat taahhüdünü yerine getirmesi gerektiği ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinde .... Mahkemesi'nin... sayılı dosyasındaki tespite göre davacının %70 inşaat seviyesindeyken işi üstlenmekle birlite teslim olgusunu ispat yükümlülüğünün davacı yükleniciye ait olup, davacı yüklenicinin sözleşmeye uygun şekilde edimlerini ifa ettiğine, süresinde inşaatı tamamlayıp teslim ettiğine, inşaatı getirdiği aşamaya ilişkin ve imalat seviyesine ve inşaat alanındaki malzemelere el konulduğuna ilişkin delil ibraz edilmediği, davacı yüklenici kooperatifin yaptığını ileri sürdüğü iş seviyesine ilişkin olarak teknik bir değerlendirme yapılamadığı, davacıya ilişkin mali kayıt bilgilerinden dava konusu inşaatın imalat durumunu tespit edilemediği ve yapılan incelemelerin kümülatif hesaplamalar içerdiği anlaşılmakla tapu iptal davasının ve davacı tarafça ispatlanamayan alacak davasının ayrı ayrı reddine karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM: Ayrıntılı gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-Tapu İptal Tescil ve iade davasının REDDİNE, 2-Alacak davasının REDDİNE, 3.... Mahkemesinin 05/02/2019 tarih ...esas sayılı, B blok 34 ve 35 nolu taşınmazlara ilişkin ihtiyati tedbirin iş bu kararın kesinleşmesine kadar devamına, 4-Alınması gereken 427,60-TL maktu harcın, peşin alınan 45.426,78‬-TL harçtan mahsubu ile bakiye 44.999,18‬-TL harcın talep halinde karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 5- Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2. maddesi uyarınca hesaplanan 271.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Davalı tarafından yatırılan 450,00-TL posta, tebligat ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7- Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 8-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde... Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.12/09/2024 Başkan ... ¸e-imza Üye ... ¸e-imza Üye ... ¸e-imza Katip ... ¸e-imza