Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2018/5774, 09.10.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

MUSTAFA KÖKTEN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2018/5774)

Karar Tarihi: 9/10/2019

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluğun

makul süreyi aşması ve tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme önüne

çıkarılmaksızın yapılması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının

ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 26/2/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılama

imkânının bulunmadığını belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, Adana Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/79977-56

sayılı soruşturması kapsamında 1/9/2016 tarihinde gözaltına alınmış; Adana 7.

Sulh Ceza Hâkimliğinin 2/9/2016 tarihli kararıyla Fetullahçı

Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanmasına (PDY) üye olma

suçundan tutuklanmıştır.

9. Adana 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 29/9/2017 tarihli kararıyla

başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 9 yıl hapis cezasıyla

cezalandırılmasına ve tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir.

10. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 19/1/2018

tarihli kararı ile başvurucunun istinaf isteminin reddine ve tutukluluk hâlinin

devamına karar vermiştir.

11. Başvurucu tutukluluk hâlinin devamına ilişkin karara itiraz

etmiş, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi 20/2/2018 tarihinde

itirazın reddine karar vermiştir.

12. Başvurucu 26/2/2018 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

13. Başvurucunun istinaf istemin reddine ilişkin karara karşı

yaptığı temyiz başvurusu Yargıtay 16. Ceza Dairesince incelenmiş ve Dairenin

6/12/2018 tarihli ilamıyla başvurucu hakkındaki hüküm onanarak kesinleşmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 9/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Adli Yardım Talebi

Yönünden

15. Adli yardım talebinde bulunan başvurucunun başvuru

giderlerini karşılayabilecek ölçüde mal varlığı bulunmadığı ve taleplerinin

dayanaktan yoksun olmadığı anlaşılmış olup 6100 sayılı Kanun’un 334. maddesinin

(1) numaralı fıkrası uyarınca adli yardım taleplerinin kabulü ile yargılama

giderlerini ödemekten geçici olarak muaf tutulmasına karar verilmesi gerekir.

B. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü

16. Başvurucu; tutuklama tedbirinin hukuki olmadığını,

tutukluluğun makul süreyi aştığını ve tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme

önüne çıkarılmaksızın yapıldığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

17. Bakanlık görüşünde, kabul edilebilirlik yönünden bireysel

başvurunun ilk derece mahkemesinin nihai kararını verdiği 29/9/2017 tarihinden

itibaren otuz gün içinde yapılmaması nedeniyle başvuruda süre aşımı olduğu

ileri sürülmüştür. Esas yönünden yapılan değerlendirmede ise tutuklama ve

tutukluluğun devamı kararlarına atıf yapılarak somut olayda suç işlendiğine

ilişkin kuvvetli suç şüphesinin bulunduğu belirtilmiştir.

18. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında tutuklama ve

tutukluluğun devamı kararlarında gösterilen eylemlerin suç teşkil etmediğini

ileri sürmüştür.

C. Değerlendirme

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru usulü" kenar başlıklı 47.

maddesinin (5) numaralı fıkrasının birinci cümlesi şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

20. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) "Başvuru süresi ve

mazeret" kenar başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

"Bireysel

başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu

öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması

gerekir."

21. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin

(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin

(1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru

yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

yapılması gerekmektedir.

22. Başvurunun süresinde yapılmış olması, her aşamada dikkate

alınması gereken usule ilişkin şarttır (Yasin

Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 18).

23. Bir suç isnadına bağlı olarak tutuklu olma durumunda,

tutukluluk süresinin kanunda öngörülen azami süreyi veya makul süreyi aştığı

iddiasıyla yapılacak bireysel başvurunun ilk derece yargılaması devam ederken

tutukluluğun devamına karar verilen her aşamada başvuru yolları tüketildikten

sonra başvuru süresi içinde yapılması gerekir (Mehmet

Emin Kılıç, B. No: 2013/5267, 7/3/2014, § 28).

24. Bu bağlamda bir suç isnadına bağlı olarak tutuklulukla

ilgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun hükümle birlikte verilen tutukluluğun

devamı kararı sonrasında yapılması hâlinde tutukluluğun devamı kararına itiraz

edilmemiş ise kararın verildiğinin öğrenildiği tarihten itibaren, itiraz

edilmiş ise itiraz merciince verilen kararın öğrenildiği tarihten itibaren otuz

gün içinde yapılması gerekmektedir (Fırat İşgören, B. No: 2014/6425, 17/11/2016, § 34).

25. Somut olayda başvurucunun 2/9/2016 tarihinde tutuklandığı,

hazır bulunduğu duruşmada Adana 11.Ağır Ceza Mahkemesinin 29/9/2017 tarihli

kararı ile mahkûmiyetine ve tutukluluk hâlinin devamına karar verildiği

anlaşılmıştır. Buna göre ilk derece mahkemesinin 29/9/2017 tarihli mahkûmiyet

ve tutukluluğun devamı kararı ile başvurucunun tutukluluk hâli sona ermiştir.

Bu karar başvurucu ile müdafiine aynı tarihte tefhim

edilmiş olup başvurucu, anılan karara karşı itiraz kanun yoluna başvurduğuna

dair bilgi veya belge sunmamıştır. Bu belirlemeler karşısında tutuklulukla

ilgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun ilk derece mahkemesinin nihai

kararını verdiği 29/9/2017 tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılması

gerekirken 26/2/2018 tarihinde yapılması nedeniyle başvuruda süre aşımı olduğu

sonucuna varılmıştır.

26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin kabulüne;

B. Başvurunun süre aşımı

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi

mağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten

TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 9/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Selahaddin

MENTEŞ

Raportör

:

Abdullah

UÇAR

Başvurucu

:

Mustafa

KÖKTEN