Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/7695, 22.03.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

MEHMET ALİ DÜNDAR VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/7695)

Karar Tarihi: 22/3/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 29/5/2014 tarihinde ve devamında yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilir olduğuna karar

verilmiştir.

5. 2014/9900 ve 2014/13482 sayılı bireysel başvuru dosyalarının

konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/7695 sayılı dosya üzerinde

birleştirilmesine karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu Şeyhmus Aksoy'un

31/7/2001 tarihinde Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde diğer başvurucular

aleyhine açtığı tapu iptali ve tescil davası hakkında 5/3/2014 tarihinde

davanın takipsiz bırakılması nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına karar

verilmiş, dava dilekçesinin süresinde yenilenmesi üzerine devam eden dava

hakkında 2/10/2015 tarihinde tekrar davanın takipsiz bırakılması üzerine ikinci

kez dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir. Dava dosyasının

işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren süresinde davanın yenilenmediği

anlaşıldığından 7/3/2016 tarihinde davanın açılmamış sayılması kararı

verilmekle dosya söz konusu yerel Mahkeme kararının taraflara tebliği

aşamasındadır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

9. Mahkemenin 22/3/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

A. Başvurucu Abdulhakim Dündar Yönünden

11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1)

ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia edilen

ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki

hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller

açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B.

No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).

12. Somut olayda bireysel başvuru dosyasına sunulan bilgi ve

belgelerden başvurucu Abdulhakim Dündar'ın şikâyet

konusu yargılama sürecinde taraf olup olmadığının anlaşılamadığı, dolayısıyla

ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma ile temel hak ve özgürlüğünün ihlal

edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüklerini yerine

getirmeyen başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı

sonucuna ulaşılmıştır.

13. Açıklanan nedenlerle başvurunun başvurucu Abdulhakim Dündar yönünden diğer kabul edilebilirlik

koşulları bakımından incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

16. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 15 yıl 7 aylık

yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

18. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

19. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

20. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği sonucuna varılmıştır.

21. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında şikâyet konusu yargılama sürecinde davacı olan başvurucu Şeyhmus Aksoy'a; davasını takipsiz bırakması nedeniyle iki

defa dava dosyasının işlemden kaldırıldığı ve bu suretle yargılamanın

uzamasında anılan başvurucuya atfedilebilecek bir gecikme döneminin olduğu,

ayrıca söz konusu davadaki taraf sayısı ile dava konusu hukuki menfaat de göz

önüne alındığında net 9.500 TL; diğer başvurucular Mehmet Ali Dündar,

Abdulkadir Dündar, Davut Dönder, İsmail Dönder, Mehmet Dündar, Sait Dündar, Şemsettin Dönder, İbrahim Dündar, Beşir Dönder,

Beşir Dündar, Mehmet Selim Dündar, Melesi Dönder,

Ramazan Dündar, Ahmet Dündar, Halis Dönder, Selanik

Dündar, Mahmut Dündar (18 numaralı), Lokman Dündar ve Mahmut Dündar'a (20

numaralı) ise yine şikâyet konusu yargılama sürecindeki taraf sayısı ve dava

konusu hukuki menfaat dikkate alındığında ayrı ayrı net 13.500 TL manevi

tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

22. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu Şeyhmus Aksoy'a münferiden, başvurucular Mehmet Ali Dündar,

Abdulkadir Dündar, Davut Dönder, İsmail Dönder, Sait Dündar, İbrahim Dündar, Beşir Dönder, Beşir Dündar, Mehmet Selim Dündar, Melesi Dönder, Ramazan Dündar, Ahmet Dündar, Halis Dönder, Selanik Dündar, Lokman Dündar ve Mahmut Dündar'a

(20 numaralı) müştereken, yine başvurucular Mahmut Dündar (18 numaralı), Mehmet

Dündar ve Şemsettin Dönder'e de müşterekenödenmesine

karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun başvurucu Abdulhakim

Dündar yönünden açıkça dayanaktan yoksun olması

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucu Şeyhmus Aksoy'a net 9.500

TL, diğer başvurucular Mehmet Ali Dündar, Abdulkadir Dündar, Davut Dönder, İsmail Dönder, Mehmet

Dündar, Sait Dündar, Şemsettin Dönder, İbrahim

Dündar, Beşir Dönder, Beşir Dündar, Mehmet Selim

Dündar, Melesi Dönder, Ramazan Dündar, Ahmet Dündar,

Halis Dönder, Selanik Dündar, Mahmut Dündar (18 numaralı),

Lokman Dündar ve Mahmut Dündar'a (20 numaralı) ise ayrı ayrı net 13.500 TL

manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu Şeyhmus

Aksoy'a MÜNFERİDEN, başvurucular Mehmet Ali Dündar, Abdulkadir Dündar, Davut Dönder, İsmail Dönder, Sait

Dündar, İbrahim Dündar, Beşir Dönder, Beşir Dündar,

Mehmet Selim Dündar, Melesi Dönder, Ramazan Dündar,

Ahmet Dündar, Halis Dönder, Selanik Dündar, Lokman

Dündar ve Mahmut Dündar'a (20 numaralı) MÜŞTEREKEN, yine başvurucular Mahmut

Dündar (18 numaralı), Mehmet Dündar ve Şemsettin Dönder'e

de MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine

(E.2001/269, K.2016/425) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

22/3/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef

EREN

Başvurucular

:

1. Mehmet

Ali DÜNDAR

2.

Abdulkadir DÜNDAR

3. Davut

DÖNDER

4. İsmail

DÖNDER

5. Mehmet

DÜNDAR

6. Sait DÜNDAR

7. Şemsettin

DÖNDER

8. Abdulhakim DÜNDAR

9. İbrahim

DÜNDAR

10. Beşir

DÖNDER

11. Beşir

DÜNDAR

12. Mehmet

Selim DÜNDAR

13. Melesi

DÖNDER

14. Ramazan

DÜNDAR

15. Ahmet

DÜNDAR

16. Halis

DÖNDER

17. Selanik

DÜNDAR

18. Mahmut

DÜNDAR

19. Lokman

DÜNDAR

20. Mahmut

DÜNDAR

Vekili

:

Av. İsmail

DOĞAN

21. Şeyhmus AKSOY

Vekili

:

Av. Ali

AYDEMİR