Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/6506, 05.04.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

HASAN KOÇ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/6506)

Karar Tarihi: 5/4/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; hükümlü olarak cezaevinde bulunan başvurucunun,

odasında daha fazla kitap bulundurmasına izin verilmemesinin ifade özgürlüğünü

ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 12/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

7.İzmir 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz

Kurumunda hükümlü olan başvurucu, yanında bulundurduğu kitap sayısının

artırılması için Eğitim Kurulu Başkanlığından talepte bulunmuştur. Kurul,

tutuklu ve hükümlülerin yanlarında on adet kitap ile on beş adet dergi

bulundurmalarına müsaade edildiğini, dini kitaplar ile eğitim ve öğretime devam

eden tutuklu ve hükümlülerin ders kitaplarının bu sayıya dâhil olmadığını ve bu

kitapları değiştirebildiklerini belirterek talebi reddetmiştir.

8. Kurul kararına başvurucunun şikâyeti üzerine İzmir 1. İnfaz

Hâkimliği; hükümlülere yeterince kitap okuma imkânı verildiği, verilen

kitapların da yenisi ile değiştirme olanağının bulunduğu gerekçesiyle şikâyeti

reddetmiştir. Anılan karara başvurucunun yaptığı itiraz ise İzmir 2. Ağır Ceza

Mahkemesince reddedilmiştir. Nihai karar 11/4/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.

9. Başvuru, 12/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 5/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

11.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine

karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda müdahalenin meşru olduğu açık

olan başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu,

B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).

12. Anayasa Mahkemesi cezaevinde bir hükümlü veya tutuklunun

idarece uygun bulunandan daha fazla kitap bulunduramamasına ilişkin yasağı,

ifade özgürlüğüne müdahale olarak kabul etmiş ve daha sonra da müdahalenin

haklı sebeplere dayandığına karar vermiş ve mevcut başvuruya benzer

başvurularda uygulanacak ilkeleri belirlemiştir (Özkan Kart, B. No: 2013/1821, 5/11/2014).

13. Anayasa Mahkemesi, adı geçen kararda disiplini bozacak

faaliyetleri önlemeye yönelik hukuki düzenlemeler olmadan bir cezaevinde düzen

sağlanamayacağına dikkat çekmiş ve söz konusu cezaevi idaresi ve güvenliği

olduğunda müdahale ile hak arasında makul bir denge kurma konusunda kamu gücünü

kullanan makamlarıngeniş bir takdir yetkisine sahip

olduğunu vurgulamıştır. Anayasa Mahkemesinin rolü başvuruya konu müdahalenin,

olguların kabul edilebilir bir değerlendirmesine dayanarak yapıldığının ve

keyfî olmadığının denetlenmesini kapsar (Özkan

Kart, §§ 50-51, 53).

14. Müdahalenin önemi ve ağırlığı bir olayın kendine özgü

olguları ile yakın ilişki içerisindedir. Koşullara göre belirli bir konuda

araştırma ve inceleme yapan söz gelimi yazar veya araştırmacı gibi kişilerin

araştırma ve incelemelerinin kapsamı ve mahiyeti daha fazla kitap bulundurmasını

gerektirebilir. Buna karşılık somut olayda başvurucu, kitap sınırlaması

nedeniyle araştırma ve incelemelerinin engellendiğini gösterebilmiş değildir.

Hükümlülere yeterince kitap okuma imkânı verilmesi ve verilen kitapları da

yenisi ile değiştirme olanağının bulunması karşısında başvurucunun ifade

özgürlüğüne yapılan müdahalenin ağır olduğu söylenemez. Üstelik başvurucu,

kitap sayısı dışında kitaba erişiminin engellendiği yönünde bir şikâyette de

bulunmamıştır.

15. Başvurucu dini kitapların izin verilen kitap sayısına dâhil

edilmemesinin ayrımcılık yasağına aykırılık oluşturduğunu ileri sürmesine

karşın, farklı dinlere ait kitapların hükümlü ve tutuklulara verilmesinde

ayrımcılık yapıldığını ileri sürmemiştir. Farklı dinlere ait kutsal kitapların

ve dini kitapların sürekli okunan kitaplar olduğu gözetildiğinde cezaevi

idaresinin bu kitaplara yönelik bir sınırlandırmaya gitmeyerek temel haklara

yönelik bir müdahalede bulunduğu söylenemez.

16.Yukarıdaki hususlar dikkate alındığında yüksek güvenlikli

cezaevinde hükümlü olarak bulunan başvurucunun odasında bulundurduğu kitap ve

dergi sayısının sınırlandırılması ile elde edilmek istenen oda ve koğuş

düzeninin sağlanması amacına ulaşmak için yapılan sınırlama işleminin ölçülü

olmadığı söylenemez. Bu sebeple başvurucunun ifade özgürlüğüne yönelik bir

ihlalin olmadığının açık olduğu anlaşılmıştır.

17. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına

5/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör

:

Yunus HEPER

Başvurucu

:

Hasan KOÇ

Vekili

:

Av. Mehmet

Nesim YILDIRIM