Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/15911, 10.01.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

KAYALAR TEKSTİL BRODE SAN. TİC. A.Ş.

BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/15911)

Karar Tarihi: 10/1/2018

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, kanun yolu açık olmak üzere verilen görevsizlik

kararı uyarınca dosyanın görevli mahkemeye gönderilme talebine rağmen davanın

açılmamış sayılmasına karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 9/10/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

A. Bireysel Başvuru

Öncesi Süreç

6. Başvurucu, Denizli 1. İcra Müdürlüğünde alacak iddiasına

dayanak 31/5/2012 tarihli faturaya kapsamında 1.347,01 TL bedel üzerinden

ilamsız icra takibi başlatmıştır.

7. Borçlunun borca itiraz etmesiyle takibin durması üzerine

başvurucu, Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde (Mahkeme) itirazın iptali

davası açmıştır.

8. Mahkemenin 4/7/2013 tarihli kararıyla davanın ticari dava,

davalının da tacir olmadığı gerekçesiyle davaya bakmaya asliye hukuk

mahkemesinin görevli bulunduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiş ve

anılan kararda "Dosyanın kararın

kesinleşmesinden itibaren iki hafta içerisinde müracaat edilmesi halinde

görevli Denizli Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine ... gerekçeli kararın

tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Yargıtay yolu açık olmak üzere "

ibareleri yazılarak karar verildiği açıklanmıştır.

9. Başvurucuya 24/12/2013 tarihinde tebliğ edilen görevsizlik

kararı taraflarca temyiz edilmediğinden 31/1/2014 tarihinde kesinleşmiştir.

Başvurucu vekili 9/1/2014 tarihli dilekçeyle dosyanın görevli mahkemeye

gönderilmesi talebinde bulunmuştur.

10. Dosyanın gönderildiği Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

3/3/2014 tarihli kararıyla davanın açılmamış sayılmasına karar verilip

verilmeyeceğinin değerlendirilmesi için dosyanın tekrardan Denizli 1. Asliye

Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Karar gerekçesinde,

görevsizlik kararının verildiği tarihte davanın değeri itibarıyla kararın

temyiz kabiliyetinin olmayıp kesin nitelikte olduğunu ve temyiz yolu açık

olarak karar verilmesinin bu karara temyiz yolunu açmayacağını belirtmiştir. Bu

nedenle dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi talebinin 12/1/2011

tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20. maddesinin "...bu karar verildiği anda kesin ise bu

tarihten ... itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava

dosyasının görevli ... mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi

takdirde, bu mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir."

hükmü hatırlatılarak bu duruma göre tekrardan bir değerlendirme yapılması

gerektiği belirtilmiştir.

11. Bu defa Mahkemenin 4/3/2014 tarihli ek kararı ile davanın

açılmamış sayılmasına karar verilmiş ve karara "...gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 15 gün

içerisinde Yargıtay yolu açık olmak üzere" ibaresi yazılmıştır. Karar gerekçesinde

de dava konusu alacağın 1.347,01 TL, kararın temyiz edilebilirlik sınırının ise

1.820 TL olması nedeniyle görevsizlik kararının verildiği tarihte kesin

nitelikte olduğu açıklanmış, 6100 sayılı Kanun'un 20. maddesince görevsizlik

karar tarihi olan 4/7/2013 tarihinden itibaren iki haftalık süre geçirildikten

sonra dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talebinde bulunulduğu belirtilmiş

ve görevsizlik kararında temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmesinin kanunun

emredici hükmünü değiştirmeyeceği ifade edilmiştir.

12. Anılan ek karar 17/9/2014 tarihinde başvurucu vekiline

tebliğ edilmiştir. Başvurucu ek kararda kanun yolunun açık olduğunun

belirtilmesine rağmen karar gerekçesinde kararın kesin olduğu ve temyiz kabiliyetinin

bulunmadığı açıklandığından kanun yoluna başvurmadığını belirtmiştir. 9/10/2014

tarihinde süresi içinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

B. Bireysel Başvuru

Sonrası Süreç

13. UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerden, bireysel

başvuru konusu olan karardan sonra bu defa başvurucu tarafından 31/5/2012

tarihli faturaya konu bedelin tahsili istemiyle 28/11/2014 tarihinde alacak

davası açılmıştır.

14. Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/5/2015 tarihli

kararıyla davalının davacının yanında işçi olarak çalıştığı, dava konusu

malların da işçinin ücret alacağına karşılık olarak verildiğinin savunulması

nedeniyle işçinin ücret alacağının bulunup bulunmadığı hususunda davaya bakmaya

iş mahkemesinin görevli bulunduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiştir.

15. Dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi üzerine yapılan

yargılama sonunda Denizli 3. İş Mahkemesinin 14/7/2017 tarihli kararıyla

davanın kabulüne ve 1.347,01 TL alacağın takip talebinin tebliğ tarihi olan

22/8/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan

alınarak davacıya verilmesine hükmedilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

16. 6100 sayılı Kanun'un "Görevsizlik

veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler" kenar başlıklı

Anayasa Mahkemesinin 10/2/2016 tarihli ve E.2015/96, K.2016/9 sayılı kararı ile

"…bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten…" ibaresinin iptal edilmeden önceki nihai

karar tarihi itibarıyla yürürlükte olan 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının

hâli şöyledir:

"Görevsizlik veya

yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten,

süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği

tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ

tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava

dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir.

Aksi takdirde, bu mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir."

17. 6100 sayılı Kanun'un 297. maddesinin (1) numaralı fıkrasının

ilgili kısmı şöyledir:

“Hüküm "Türk Milleti

Adına" verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:

…

ç) Hüküm sonucu, yargılama giderleri ile

taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının iadesi, varsa kanun yolları ve

süresini.

…”

V. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 10/1/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu, görevsizlik kararında gösterildiği şekilde

dosyanın görevli mahkemeye gönderilme talebine rağmen davanın açılmamış

sayılmasına karar verilerek aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle

adil yargılanma hakkı ve bu kapsamda mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (5) numaralı

fıkrası şöyledir:

"Kabul edilebilirlik

şartları ve incelemesinin usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükle

düzenlenir."

21. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) 80. maddesi şöyledir:

"(1) Bölümler ya da komisyonlarca yargılamanın her

aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden

ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden

görülmemesi.

(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki fıkrada belirtilen

nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temel

hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının

gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir."

22. Anılan düzenlemeler uyarınca Anayasa Mahkemesi, başvurucunun

davadan açıkça feragat etmesi, davasını takipsiz bıraktığının anlaşılması,

ihlalin ve sonuçlarının ortadan kalkmış olması ya da Anayasa Mahkemesince

saptanan benzer nitelikteki başka bir gerekçeden dolayı başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varması hâlinde başvuru hakkında düşme kararı verebilmektedir.

23. Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olan

mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve

uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına

gelir. Kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız

hâle getiren, bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren

sınırlamalar mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, §

52).

24. Somut olayda başvurucunun temel şikâyeti Denizli 1. Asliye

Ticaret Mahkemesinin 4/3/2014 tarihli ek kararı ile davanın açılmamış

sayılmasına karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği

iddiasıdır.

25. Başvurucunun bireysel başvuru konusu olan ek karar

sonrasında hak sahibi olduğu düşüncesiyle ileri sürdüğü hakkını mahkeme önüne

taşıyarak etkili bir şekilde karara bağlanmasını sağladığı (bkz. § 15), bir

başka ifadeyle Mahkemenin ek kararı ile ortaya çıkan ve mahkemeye erişim

hakkını engelleyen durumun ortadan kalktığı anlaşılmaktadır.

26. Öte yandan İçtüzük'ün 80.

maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinin

devamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının ve

sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı

herhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

27. Dolayısıyla başvurucunun söz konusu temel şikâyetinin

bireysel başvuru sonrasındaki yargılama sürecinde giderilmesi nedeniyle

başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığı

anlaşıldığından İçtüzük’ün 80. maddesinin (1)

numaralı fıkrasının (ç) bendi gereğince başvurunun, diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin düşmesine

karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi nedeniyle

DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

10/1/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Volkan

SEVTEKİN

Başvurucu

:

KAYALAR

TEKSTİL BRODE SAN. TİC. A.Ş.

Vekili

:

Av. Tekin

DORUK