Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2017/18796, 27.02.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

TEOMAN GÜRSOY BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2017/18796)

Karar Tarihi: 27/2/2020

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi

nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 21/3/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu; sahte evrakla değişik telefon operatörlerine

başvurularak adına telefon hattının açıldığını, davalı Operatör Şirketinin

borca istinaden icra takibi başlattığını belirterek borçlu olmadığı hâlde

ödemek zorunda kaldığı 2.150,79 TL'nin iadesi için Bakırköy 3. Tüketici

Mahkemesinde istirdat davası açmıştır.

7. Bakırköy 3. Tüketici Mahkemesi 27/10/2015 tarihli kararı ile

taraflar arasındaki işlemin tüketici işlemi olmadığı, genel görevli mahkemede

dava açılması gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.

8. Dosya Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesine (Mahkeme) tevzi

edilmiştir. Mahkeme 13/7/2016 tarihinde dosya üzerinden yaptığı incelemede

Düzce 2. İcra Dairesinin 2011/4893 ve 2011/4894 sayılı takip dosyasında icra

takibinin Düzce'de başlatıldığını, davalı Şirketin idari merkezinin Ankara'da

bulunduğunu ve Düzce Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğunu belirtmiş;

temyiz kanun yolu açık olarak yetkisizliğine hükmetmiştir.

9. Yetkisizlik kararı 28/7/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiş, başvurucu aynı tarihte UYAP üzerinden dosyanın görevli ve yetkili

Düzce Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.

10. Mahkeme 26/9/2016 tarihli ek kararında 12/1/2011 tarihli ve

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20. maddesinde görevsizlik veya

yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde kararın tebliğ tarihinden itibaren iki

haftalık süre zarfında taraflardan birinin dosyasının görevli ya da yetkili

mahkemeye gönderilmesini talep etmemesi durumunda davanın açılmamışsayılmasına

karar verileceğini ifade etmiştir. Yine Mahkeme; yasal süre içinde başvuru

dilekçesi sunulmadığını, tebliğ tarihine göre iki haftalık sürenin araya adli

tatil girmesi sebebiyle 9/9/2016 tarihi mesai bitiminde sona erdiğini ve

dosyanın mahkemeye gönderilmesinin talep edilmediğini belirterek davanın

açılmamış sayılmasına karar vermiştir.

11. Başvurucu ek kararı temyiz etmiş ancak Yargıtay 3. Hukuk

Dairesi 13/12/2016 tarihli kararıyla hükmün karar tarihi itibarıyla miktar

yönünden kesin nitelikte olduğu gerekçesi ile temyiz istemini kesin olarak

reddetmiştir.

12. Ret kararı 6/3/2017 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş ve

21/3/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

13. Mahkemenin 27/2/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

14. Başvurucu, Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan menfi tespit

davasında Mahkemenin verdiği yetkisizlik kararına karşı süresinde dilekçe

verdiğini ancak Mahkemenin talep olmadığı gerekçesiyle 6100 sayılı Kanun'un 20.

maddesine göre davanın açılmamış sayılmasına hükmettiğini belirterek

hakkaniyete aykırı yargılanma ve mahkemeye erişim haklarının ihlal edildiğini

iddia etmiştir.

15. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının adil yargılanma

hakkı kapsamındaki mahkeme hakkının bir unsuru olan mahkemeye erişim hakkı

yönünden incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

16. Anayasal ve kişisel önemden yoksun olma kriterine ilişkin

genel ilkeler Anayasa Mahkemesince daha önce incelenmiş ve bu konuda karar

verilmiştir (K.V. [GK], B. No:

2014/2293, 1/12/2016, §§ 47-68).

17. Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru kapsamında yaptığı

değerlendirmelerde mahkemeye erişim hakkının bir uyuşmazlığı mahkeme önüne

taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını

isteyebilmek anlamına geldiğini ifade etmiştir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52).

18. Gereksiz başvuruların önlenerek dava sayısının azaltılması

ve böylece mahkemelerin gereksiz yere meşgul edilmeksizin uyuşmazlıkları makul

sürede bitirebilmesi amacıyla başvuruculara belli yükümlülükler öngörülebilir.

Bu yükümlülüklerin kapsamını belirlemek kamu otoritelerinin takdir yetkisi

içindedir. Öngörülen yükümlülükler dava açmayı imkânsız hâle getirmedikçe ya da

aşırı derece zorlaştırmadıkça mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği

söylenemez (Serkan Acar, B. No:

2013/1613,2/10/2013 § 39).

19. Somut olayda başvurucu hakkında yapılan icra takibi sonucu

başvurucunun borçlu olmadığı hâlde ödemek zorunda kaldığı 2.150,79 TL'nin

iadesi için Bakırköy 3. Tüketici Mahkemesinde (Mahkeme) açmış olduğu istirdat

davasında Mahkeme, dosya üzerinden yaptığı inceleme sonucu yetkisizliğe karar

vermiş; 6100 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca kararın tebliğ edildiği

tarihten itibaren iki hafta içinde taraflardan birinin dosyanın yetkili ve

görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmediği gerekçesiyle davanın açılmamış

sayılmasına hükmetmiştir. Başvurucu UYAP üzerinden süresinde gönderdiği "dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi" istemine

ilişkin dilekçesinin dikkate alınmadığını ve bu konuda herhangi bir

değerlendirmede bulunulmadığını ileri sürmüşse de başvurucunun toplam 2.150,79

TL'nin iadesi için açmış olduğu davanın açılmamış sayılmasına karar

verilmesinin kendisine ciddi anlamda zarar verdiği ve kendisi için ne denli

önemli olduğu hususunda herhangi bir açıklamasının da olmadığı gözetildiğinde

önemli bir zararı olduğu kanaatine ulaşılamamıştır.

20. Buna göre Anayasa Mahkemesinin sıklıkla uygulanmış açık bir

içtihadının bulunduğu mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin

başvurunun genel bir soruna işaret etmediği gibi Anayasa'nın uygulanması ve

yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi

açısından da önem taşıdığının ortaya konulamadığı sonucuna varılmıştır.

21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın yorumlanması ve

uygulanması açısından önem taşımadığı gibi başvurucunun da önemli bir zarara

uğramadığı sonucuna varıldığından anayasal ve kişisel önemden yoksun olduğu

anlaşılan başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun anayasal ve

kişisel önemden yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

27/2/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Selahaddin MENTEŞ

Raportör

:

Fatma Burcu NACAR YÜCE

Başvurucu

:

Teoman GÜRSOY

Vekili

:

Av. Veysel ÖZER