Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/13495, 11.05.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

HANDAN YILMAZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/13495)

Karar Tarihi: 11/5/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp ile bir kısım

başvurucular murisi Hasan Gökalp'in Derik Kadastro Mahkemesinde açtıkları

kadastro tespitine itiraz davası, Yargıtayca merci

tayini yoluyla Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, burada 1972/1

esasını alan davada yerel Mahkemece görevsizlik kararı verilmişse de anılan

kararın temyizi üzerine karar bozularak dosya tekrar Kızıltepe Kadastro

Mahkemesine gönderilmiş ve anılan Mahkemenin kapatılmasıyla Mardin Kadastro

Mahkemesine devredilen dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

9. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının

ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Başvurucular Adil

Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp

Çoksüer Yönünden

11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği

Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve

sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı

hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.

12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının

makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasa

Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varılabilir (Abdurrahman Miişoğlu

ve diğerleri, B. No: 2014/7674, ../../2017, §§18-21). Somut olayda

başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp (25

numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer

başvuru tarihinden sonra sırasıyla 31/1/2016, 9/4/2016, 1/2/2016 ve

26/2/2016tarihlerinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya

devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucular yönünden

başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün

80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de

bulunmamaktadır.

13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp (25 numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp

Çoksüer yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

2. Başvurucu Nezihe Çoksüer

Yönünden

14. 30/3/2011 tarihli 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (6) ve

İçtüzük'ün 66. maddesinin (3) numaralı fıkralarında,

başvuru evrakında herhangi bir eksiklik bulunması hâlinde bu eksikliğin

giderilmesi için başvurucu veya varsa vekiline onbeş

günü geçmemek üzere bir süre verileceği ve geçerli bir mazeret olmaksızın bu

sürede eksikliğin tamamlanmaması hâlinde başvurunun reddine karar verileceği

öngörülmüştür. Ayrıca İçtüzük'ün 66. maddesinin (2)

numaralı fıkrasında da eksikliklerin tamamlattırılmasına dair yazıda

başvurucuya, verilen kesin sürede eksiklikleri geçerli bir mazereti olmaksızın

tamamlamadığı takdirde başvurusunun reddine karar verileceğinin bildirileceği

ifade edilmiştir (Mehmet Encu

ve diğerleri, B. No: 2014/11864, 24/2/2016, §§ 26-30).

15. Somut olayda bireysel başvuru formunda başvurucu Nezihe Çoksüer'in vekili olarak gösterilmiş Av. Ali Aydemir'e,

anılan başvurucu tarafından vekil olarak atandığını gösterir vekâletname

suretinin veya onaylı fotokopisinin en geç on beş gün içinde Mahkemeye

sunulması gerektiğine dair eksiklik bildiriminin tebliğ edildiği fakat

belirlenen eksikliğin süresi içinde usulüne uygun olarak tamamlanmadığı

anlaşılmıştır.

16. Eksiklik bildiriminin süresinde tamamlanmaması hâlinde bu

durum, başvurunun usulüne uygun yapılıp yapılmadığı yönünden bireysel

başvurunun her aşamasında resen gözetilmesi gereken bir husustur. Bu bağlamda

eksikliklerin gideriminin süresinde yapılması

başvurunun esastan incelenebilmesi için ön koşuldur.

17. Açıklanan nedenlerle başvurucu vekilinin, eksiklik

bildiriminin tebliğ edildiği tarihten itibaren on beş günlük kesin sürede geçerli

bir mazeret olmaksızın başvurunun incelenmesi için gerekli ve temel nitelikteki

eksik belgeleri sunmadığı anlaşıldığından başvurucu Nezihe Çoksüer

yönünden başvurunun reddine karar

verilmesi gerekir.

3. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun,

Cemile Tutar, Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren,

Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi,

Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi,

Sara Urat, Turan Gökalp ve Zehra Dizdaroğlu Yönünden

18. 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1)

ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu

gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre

özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal

edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,

§§ 19, 20).

19. Somut olaydasöz konusu

başvurucular bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu davanın tarafı olan

Ömer Gökalp mirasçıları olduklarını ve mirasçı sıfatıyla davaya devam

ettiklerini ileri sürmüşlerse de başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden

anılan başvurucuların Ömer Gökalp mirasçıları olup olmadıkları bilgisine

ulaşılamadığı ayrıca başvurucuların şikâyet konusu davaya taraf olup

olmadıklarının da teyit edilemediği anlaşıldığından başvurucular tarafından

ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

20. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,

Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram,

Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp

(55 numaralı) ve Zehra Dizdaroğlu yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları

bakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktan

yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

4. Diğer Başvurucular Yönünden

21. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun

olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden

de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını

da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar

yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52). Somut olayda, bireysel başvuru formunda şikâyet konusu

davanın açılış tarihinin belirtilmediği ve başvuruya dayanak olarak sunulan

belgelerden de söz konusu davanın açılış tarihi bilgisine ulaşılamadığı

anlaşılmıştır. Dolayısıyla somut olayda yargılama süresinin tespitinde sürenin

başlangıç tarihi olarak şikâyet konusu davanın Derik Kadastro Mahkemesinde

açıldıktan sonra Yargıtayca merci tayini yoluyla

Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderildiği tarih olan 1972 yılının esas

alınması gerektiği kabul edilmelidir.

23. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle

takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre

değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının

yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye

esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren

Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

25. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 45 yıllık yargılama

süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

26. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

27. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde

tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de

başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde

yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği

yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

28. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

29. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

30. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

31. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvuruculara, başvurucular murislerinin mirasçı sayısı ile söz

konusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da mirasçısının

mirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara ekli tabloda gösterilen

miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehine

manevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Başvurucular Adil Gökalp, Bessi

Gökalp (25 numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer

yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,

2. Başvurucu Nezihe Çoksüer yönünden

başvurunun REDDİNE,

3. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar,

Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, Müzeyyen

Çamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp (55 numaralı) ve Zehra Dizdaroğlu

yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

4. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda

manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilen

BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/80)

GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef

EREN

Başvurucular

:

1. Handan

YILMAZ

2. Harbiye

GÖKALP

3. Mehmet

GÖKALP

4. Hayrettin

YILMAZ

5. Meliha

ESEN

6. Necat

GÖKALP

7. Nezahet

GÖKALP

8. Gürgin YILMAZ

9. Adil

GÖKALP

10. Hamdiye GÖKALP

11. Handan

TACAR

12. Mehmet

Hatip YILMAZ

13. Nihat

GÖKALP

14. Ömer

GÖKALP

15. Özlem

TEMEL

16. Sertip YILMAZ

17. Seyithan

GÖKALP

18. Sinan

YILMAZ

19. Şirvan

KARACADAĞ

20. Vildan

GÖKALP

21. Yüksel

SUBATAN

22. Zehra

AKKOYUN

23.

Abdulkadir GÖKALP

24. Adnan

GÖKALP

25. Bessi GÖKALP

26. Birgül

KAYA

27. Burhan

GÖKALP

28. Deniz

GÖKALP

29. Eylem

GÖKALP

30. Gökben

GÖKALP

31. Gökhan

GÖKALP

32. Gürkan

GÖKALP

33. Haluk

GÖKALP

34. Aytan

DEMİR

35. Bessi GÖKALP

36. Canan

YILMAZ

37. Cemile

TUTAR

38. Fidan

PİRİNÇÇİOĞLU

39. Hatice

ŞENBAYRAM

40. Havla

ÖNEN

41. Hürriyet

GETİREN

42. Hüsniye

BAŞAKÇİ

43. Mehmet

BAŞAKÇİ

44. Methiye

ÖZÇELİK

45. Mülkiye

TACAR

46. Müzeyyen

ÇAMÇİ

47. Nebahat

GÖKALP

48. Nezihe

ÇOKSÜER

49. Perihan

KIRMIZI

50. Remziye

Gül GÖKALP

51. Saadet

ÇAMÇİ

52. Sara

URAT

53. Süer

ÇETİK

54. Şeyhmus YILMAZ

55. Turan

GÖKALP

56. YükselGÖKALP ÇOKSÜER

57. Zehra

DİZDAROĞLU

58. Zübeyir

ÇOKSÜER

59. Hasan

GÖKALP

60. Turan

GÖKALP

Vekili

:

Av. Ali

AYDEMİR

BAŞVURUCULAR

TAZMİNAT MİKTARI

Ömer GÖKALP Mirasçısı Başvurucular

1- Adnan GÖKALP

2- Havla ÖNEN

3- Yüksel SUBATAN

AYRI AYRI NET 1.100 TL

4- Canan YILMAZ

5- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU

6- Gürgin YILMAZ

7- Handan YILMAZ

8- Hayrettin YILMAZ

9- Mehmet Hatip YILMAZ

10- Sertip YILMAZ

11- Sinan YILMAZ

12- Şeyhmus YILMAZ

13- Şirvan KARACADAĞ

AYRI AYRI NET 675 TL

14- Eylem GÖKALP

15- Gökben GÖKALP

16- Gökhan GÖKALP

17- Gürkan GÖKALP

18- Remziye Gül GÖKALP

19- Seyithan GÖKALP

20- Vildan GÖKALP

AYRI AYRI NET 950 TL

21- Zübeyir ÇOKSÜER

NET 2.250 TL

Hasan GÖKALP Mirasçısı Başvurucular

22- Nihat GÖKALP

23- Mehmet GÖKALP

24- Abdulkadir GÖKALP

25- Aytan DEMİR

AYRI AYRI NET 850 TL

26- Deniz GÖKALP

27- Hamdiye GÖKALP

28- Handan TACAR

29- Hasan GÖKALP

30- Mülkiye TACAR

31- Nezahet GÖKALP

32- Ömer GÖKALP

33- Özlem TEMEL

34- Bessi GÖKALP ( 35 numaralı)

35- Nebahat GÖKALP

36- Perihan KIRMIZI

37- Süer ÇETİK

38- Turan GÖKALP ( 60 numaralı)

39- Meliha ESEN

40- Methiye ÖZÇELİK

41- Haluk GÖKALP

42- Birgül KAYA

43- Burhan GÖKALP

AYRI AYRI NET 250 TL