Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/13498, 11.05.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

ADNAN GÖKALP VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/13498)

Karar Tarihi: 11/5/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp'in 1967 yılında

Derik Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itiraz davası Yargıtayca merci tayini yoluyla Kızıltepe Kadastro

Mahkemesine gönderilmiş, anılan Mahkemece verilen kararın temyizi üzerine karar

bozularak dosya tekrar Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş ve anılan

Mahkemenin kapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerel

Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

9. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının

ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Başvurucular Adil

Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp

Çoksüer Yönünden

11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği

Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve

sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı

hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.

12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının

makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasa

Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varılabilir (Abdurrahman Miişoğlu

ve diğerleri, B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olayda

başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye

Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer başvuru tarihinden

sonra sırasıyla 31/1/2016, 9/4/2016, 1/2/2016 ve 26/2/2016tarihlerinde ölmüş

ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etme yönünde

iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucular yönünden başvurunun

incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün

80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de

bulunmamaktadır.

13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

2. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun,

Cemile Tutar, Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren,

Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi,

Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi,

Sara Urat, Turan Gökalp, Zehra Dizdaroğlu, Nihat

Gökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye

Gökalp,Handan Tacar, Hasan

Gökalp, Mülkiye Tacar, Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp,

Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan

Kırmızı, Süer Çetik, Turan Gökalp, Meliha Esen,

Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp ve Nezihe Çoksüer

Yönünden

14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlale

yol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olması gerekir (Onur Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014,

§§ 42-45).

15. Somut olaydasöz konusu

başvurucular bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu davanın tarafı olan

Ömer Gökalp mirasçıları olduklarını ve mirasçı sıfatıyla davaya devam

ettiklerini ileri sürmüşlerse de vekillerinin eksikliğin giderilmesi

bildirimine verdiği 6/2/2015 tarihli cevapta anılan başvurucuların Ömer Gökalp

mirasçıları olmadıkları ve şikâyet konusu davaya taraf olmadıkları beyan edilmiştir.Dolayısıyla şikâyet ettikleri davada taraf

sıfatları bulunmayan başvurucuların ihlale neden olduğunu ileri sürdükleri

kamusal işlem veya eylemden kişisel olarak etkilenmedikleri anlaşılmaktadır.

16. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,

Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram,

Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp,

Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar, Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar,

Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem Temel, Bessi

Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı, Süer Çetik,

Turan Gökalp, Meliha Esen, Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp ve

Nezihe Çoksüer yönündendiğer

kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

3. Diğer Başvurucular

Yönünden

17. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun olmadığı

ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de

bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

19. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle

takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre

değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının

yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye

esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren

Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).

20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 50 yıllık yargılama

süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına

alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde

tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de

başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde

yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği

yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

24.6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvuruculara, başvurucuların murislerinin tüm mirasçılarının

sayısı ile söz konusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da

mirasçısının mirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara ekli

tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehine

manevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurucular Adil Gökalp, Bessi

Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer

yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,

B. 1. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar,

Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, Müzeyyen

Çamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp, Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet

Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar, Hasan Gökalp,

Mülkiye Tacar, Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem

Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı,

Süer Çetik, Turan Gökalp, Meliha Esen, Methiye

Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalpve Nezihe Çoksüer yönünden başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

C. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

D. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda

manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilen

BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/85)

GÖNDERİLMESİNE,

H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef

EREN

Başvurucular

:

1. Adnan

GÖKALP

2. Harbiye

GÖKALP

3. Mehmet

GÖKALP

4. Hayrettin

YILMAZ

5. Meliha

ESEN

6. Necat

GÖKALP

7. Nezahet

GÖKALP

8. Gürgin YILMAZ

9. Adil

GÖKALP

10. Hamdiye GÖKALP

11. Handan

TACAR

12. Mehmet

Hatip YILMAZ

13. Nihat

GÖKALP

14. Ömer

GÖKALP

15. Özlem

TEMEL

16. Sertip YILMAZ

17. Seyithan

GÖKALP

18. Sinan

YILMAZ

19. Şirvan

KARACADAĞ

20. Vildan

GÖKALP

21. Yüksel

SUBATAN

22. Zehra

AKKOYUN

23.

Abdulkadir GÖKALP

24. Handan

YILMAZ

25. Bessi GÖKALP

26. Aysel

DEMİRALP

27. Burhan

GÖKALP

28. Eylem

GÖKALP

29. Gökben

GÖKALP

30. Gökhan

GÖKALP

31. Gürkan

GÖKALP

32. Haluk

GÖKALP

33. Aytan

DEMİR

34. Bessi GÖKALP

35. Canan

YILMAZ

36. Cemile

TUTAR

37. Fidan

PİRİNÇÇİOĞLU

38. Hatice

ŞENBAYRAM

39. Havla

ÖNEN

40. Hürriyet

GETİREN

41. Hüsniye

BAŞAKÇİ

42. Mehmet

BAŞAKÇİ

43. Methiye

ÖZÇELİK

44. Mülkiye

TACAR

45. Müzeyyen

ÇAMÇİ

46. Nebahat

GÖKALP

47. Nezihe

ÇOKSÜER

48. Perihan

KIRMIZI

49. Remziye

Gül GÖKALP

50. Saadet

ÇAMÇİ

51. Sara

URAT

52. Süer

ÇETİK

53. Şeyhmus YILMAZ

54. Turan

GÖKALP

55.YükselGÖKALP

ÇOKSÜER

56. Zehra

DİZDAROĞLU

57. Zübeyir

ÇOKSÜER

58. Hasan

GÖKALP

59. Turan

GÖKALP

Vekili

:

Av. Ali

AYDEMİR

BAŞVURUCULAR

TAZMİNAT MİKTARI

1- Adnan GÖKALP

2- Havla ÖNEN

3- Yüksel SUBATAN

4- Aysel Demiralp

AYRI AYRI NET 1.100 TL

5- Canan YILMAZ

6- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU

7- Gürgin YILMAZ

8- Handan YILMAZ

9- Hayrettin YILMAZ

10- Mehmet Hatip YILMAZ

11- Sertip YILMAZ

12- Sinan YILMAZ

13- Şeyhmus YILMAZ

14- Şirvan KARACADAĞ

AYRI AYRI NET 675 TL

15- Eylem GÖKALP

16- Gökben GÖKALP

17- Gökhan GÖKALP

18- Gürkan GÖKALP

19- Remziye Gül GÖKALP

20- Seyithan GÖKALP

21- Vildan GÖKALP

AYRI AYRI NET 950 TL

22- Zübeyir ÇOKSÜER

NET 2.250 TL