Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2025/4058 E. 2026/1904 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/646 E., 2025/701 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2019/358 E., 2024/158 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davalarda taraf vekillerince temyiz edilmekle ve incelemenin duruşmalı olarak yapılması asıl ve birleşen 2021/536 Esas sayılı davada davacı–birleşen 2019/622 Esas sayılı davada davalı ... Enerji İnş. Müh. ve Dan. San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 05.05.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl ve birleşen 2021/536 Esas sayılı davada davacı-birleşen 2019/622 Esas sayılı davada davalı ... Enerji İnş. Müh. ve Dan. San. Tic. A.Ş vekili Avukat ... ...ile asıl ve birleşen 2021/536 Esas sayılı davada davalı-birleşen 2019/622 Esas sayılı davada davacı ... Enerji İnş. Elek. Ür. Tic. A.Ş. vekili Avukat ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA 1. Asıl davada davacı ... Enerji İnş...A.Ş. vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında güneş enerji santrali yapım işini konu alan 16.08.2017 tarihli sözleşme düzenlendiğini, sözleşmede davacı yükleniciye, yapılacak santralin gücü ile orantılı (her bir Mwp başına 25.000,00 USD) bir bedel ödeneceğinin kararlaştırıldığını, santral meydana getirilerek davalı iş sahibine teslim edildiği halde kararlaştırılan iş bedelinin müvekkiline ödenmediğini, bu nedenle KDV'si ile birlikte alacağın tahsili amacıyla davalı hakkında icra takibine giriştiklerini, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptali ile icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2. Birleşen 2019/622 Esas sayılı davada davacı ... Enerji İnş...A.Ş. vekili dava dilekçesinde; davalı yüklenicinin sözleşmede kararlaştırılan edimlerinin bir kısmını yerine getirmediğini, tesisi süresinde teslim etmediğini, gecikme nedeniyle üretim kaybı oluştuğunu ve işin kabulünden sonra vermesi gereken bakım hizmetini yerine getirmediğini, bu hizmeti başka firmalardan almak zorunda kaldıklarını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 5.000,00 USD gecikme cezası, 5.000,00 USD üretim kaybından kaynaklı zarar ve 50,00 USD bakım hizmeti bedeli olmak üzere toplam 10.050,00 USD'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

3.Birleşen 2021/536 Esas sayılı davada davacı ... Enerji İnş...A.Ş. vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin santralleri yaparken bir kısım giderler yaptığını, davalı ... Enerji İnş..A.Ş. için yapılan giderin 1.118.814,83 TL ve 210.241,01 USD olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL ve 125,00 USD'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, ıslah yoluyla 2.000,00 TL tutarlı talebini 1.116.814,83 TL'ye, 125,00 USD tutarlı talebini 210.116,01 USD'ye arttırmıştır.

II. CEVAP 1.Asıl davada davalı ... Enerj İnş...A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının tüm alacaklarını, sözleşme hükümleri uyarınca, finansal kiralama şirketinden tahsil ettiğini, müvekkili şirketten ayrıca bir talepte bulunamayacağını, yüklenicinin sözleşmeden kaynaklanan bir kısım edimlerini yerine getirmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen 2019/622 Esas sayıl davada davalı ... Enerji İnş....A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; tesisin süresinde teslim edildiğini, müvekkilinin tüm edimlerini yerine getirdiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

3.Birleşen 2021/536 Esas sayılı davada davalı ... Enerji İnş...A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; sözleşmeye uygun olmayan fatura ve dekontların ödenmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafın ...'den tüm proje bedelini tahsil etmesine rağmen ... A.Ş.'den aldığı ödemeleri iade etmediğinden, İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/1189 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, davacını kötüniyetli olduğu savunarak, birleşen davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada davacı yüklenicinin sözleşme kapsamında üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiği, sözleşmenin 10.1. maddesi uyarınca, santralin gücü üzerinden hesap edilen toplam alacağının 2,09088 Mwp x 25.000,00 USD = 52.752,00 USD olduğu, icra takibinde bu meblağın KDV'si ile birlikte tahsilini talep etmiş ise de, KDV tahakkukuna ilişkin fatura düzenlemediği, ayrıca sözleşmede iş bedelinin götürü olarak kararlaştırıldığı ve KDV’nin hariç tutulduğuna dair bir kayıt bulunmadığı, bu nedenle KDV'ye yönelik talebinin yerinde olmadığı, ayrıca takipten önce borçlunun temerrüde düşürüldüğüne ilişkin ihtarda bulunmadığı, ...Finansal Kiralama A.Ş. tarafından yükleniciye yapılan ödemelerin bu dava konusu alacak ile ilgisinin bulunmadığı; birleşen 2019/622 Esas sayılı davada davacı iş sahibi cezai şart talep etmiş ise de sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın ifaya ekli cezai şart niteliğinde olduğu, somut olayda, iş sahibi ifayı çekincesiz kabul ettiğinden cezai şart talebinin yerinde görülmediği, sözleşmenin 5.2. maddesinde işin süresinin iş emri sözleşmesinden itibaren 120 gün olarak belirlendiği, iş emri sözleşmesi düzenlenmediği, bu durumda geç teslimden söz edilemeyeceğinden iş sahibinin üretim kaybından kaynaklı tazminat talebinin de yerinde olmadığı, yine bakım ve onarım hizmetine ilişkin olarak sözleşmenin 13.3.2. maddesi uyarınca, ... tarafından hazırlanan şartname ve iş bu şartnamenin davalıya bildirildiğine dair herhangi bir delil sunulmadığı gibi, bakım ve onarım hizmetinin ne şekilde verileceğine ilişkin bir belirlemenin de yapılmadığı, ayrıca yükleniciden bakım ve onarımın talep edildiği ve yapılmaması üzerine başkalarına yaptırıldığına ve bu suretle zarara uğranıldığına dair delil sunulmadığı; birleşen 2021/536 Esas sayılı davada yüklenici .....A.Ş. bir takım giderleri talep etmiş ise de sözleşmenin 7.3 maddesi uyarınca, yüklenicinin iş kapsamında yaptığı giderlere ilişkin iş sahibinin onayını aldığına dair delil sunulmadığı, bu nedenle sözleşmenin anılan maddesi uyarınca yapılan masraflardan yüklenici sorumlu olacağı gibi, yapıldığı iddia olunan giderlere ilişkin fatura ve belgelerin sunulmadığı gerekçesiyle; asıl davanın kısmen kabulü ile itirazın iptali ile icra takibinin 52.272,00 USD üzerinden devamına, %20 icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline, birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davalarda taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Asıl ve birleşen 2021/536 Esas sayılı davada davacı – birleşen 2019/622 Esas sayılı davada davalı ... Enerji İnş...A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde;

a. Asıl davada müvekkili yararına KDV'ye de hükmedilmesi gerektiğini,

b. Asıl davada vekalet ücretinin, karar tarihindeki döviz kuru üzerinden hesap edilmesi gerektiğini,

c. Yine müvekkili aleyhine açılan ve reddedilen birleşen 2019/622 Esas sayılı davada da karar tarihindeki döviz kuru üzerinden müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini,

d. Birleşen 2021/536 Esas sayılı davanın kabulü gerektiğini beyan etmektedir.

2. Asıl ve birleşen 2021/536 Esas sayılı davada davalı-birleşen 2019/622 Esas sayılı davada davacı ... Enerji İnş...A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde;

a. Mahkemece eksik inceleme yapıldığını, davacı şirket yetkilisi tarafından gönderilen maillerin dikkate alınmadığını, sözleşme uyarınca işle ilgili her türlü ödemenin kredi yoluyla banka /finansal kiralama şirketinden tahsil edilmesi gerektiğini ve tahsil edilecek bu kredi dışında taraflardan başkaca bir talepte bulunulamayacağını, davacının ödemelerin kredi kuruluşundan alınacağını kabul ettiğini,

b. Sözleşmenin uyuşmazlığa ilişkin maddelerinin mahkeme tarafından değerlendirilmediğini, yüklenicinin sözleşme kapsamındaki pek çok edimini yerine getirmediğini, sırf geçici kabul yapıldığı gerekçesiyle iş bedeline hükmedildiğini,

c. Asıl davadaki alacak likit olmadığından icra inkâr tazminatına hükmedilemeyeceğini,

d. Birleşen 2019/536 Esas sayılı davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığını, yüklenicinin eseri sözleşmede kararlaştırılan sürede teslim etmediğini, bu nedenle cezai şart ödemekle ve gecikme nedeniyle yaşanan üretim kaybından kaynaklı zararı gidermekle yükümlü olduğunu, iş emri sözleşmesi düzenlenmediğinden ve bu nedenle iş süresi başlamadığından bahisle bu taleplerin reddinin doğru olmadığını, zira yüklenicinin iş emri olmadan işe başladığının sabit olduğunu, işin kabulü için sözleşmeye uygun bir ifanın bulunması gerektiğini, teslimin gerçekleşmediğini,

e. Yüklenicinin bakım ve onarım yükümlülüğünü yerine getirmediğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, asıl ve birleşen davalarda eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

1. Taraf vekillerinin birleşen davalarda verilen hükümlere yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun HMK 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen birleşen davalarda verilen kararlar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler birleşen davalarda verilen kararların bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2. Taraf vekillerinin asıl davada verilen verilen hükme yönelik temyiz itirazlarına gelince;

a.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, asıl davada verilen karara yönelik davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

b. Asıl davada davalı iş sahibi ... Enerji İnş...A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

Asıl davada davalı iş sahibi vekili, sözleşmede yüklenci şirkete yapılacak ödemelerin dava dışı ... A.Ş. garantörlüğünde banka ve leasing şirketlerinden temin edileceğinin kararlaştırıldığını, davacının tüm alacağını bu şekilde tahsil ettiğini savunmuştur.

Taraflar arasında düzenlenen 16.08.2017 tarihli sözleşmenin “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde “Garantör: ...adresinde ikâmet eden ve Yatırımcıların %100 hisselerine sahip olan ... İnş. Taah. ve Tic. A.Ş.’ye ifade eder”, “Kreditör: Garantör ve Yatırımcılar ile yapılan kredi anlaşması çerçevesinde işbu sözleşmedeki ödeme hükümlerince Yatırımcılar adına ödemeleri yapmayı taahhüt eden banka veya diğer finans kuruluşunu ifade eder” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dairemizin benzer nitelikteki 2024/3427 Esas sayılı dosyasında yapılan temyiz incelemesinde de tespit edildiği üzere, dava dışı ... İnş. Taah. ve Tic. A.Ş. tarafından, davalı ... Enerji Üretim Müh. Dan. San. ve Tic. A.Ş.’ye karşı İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/1189 Esas sayılı dosyasında açılan davada; davacı ......A.Ş.’nin, işbu asıl davanın davalısı .....A.Ş.’de dahil Türkiye çapında güneş enerjisi üretme amacıyla kurulmuş 43 adet şirketin tek sahibi olduğu, bu şirketlerin enerji yatırımlarını yapmak amacıyla davalı yüklenici ......A.Ş. ile sözleşmeler yaptıkları, sözleşme görüşmeleri sırasında, yüklenici şirketin bankalardan kullandığı krediler çıkana kadar, işin bir an evvel başlayabilmesi için, .....A.Ş. tarafından yüklenici ......A.Ş.’ye avans verildiği ve imalâtta kullanılacak güneş enerji panelleri yurt dışından ithal edilerek yüklenici firmaya teslim edildiği, krediler çıkmasına rağmen yapılan avans ödemelerinin ......A.Ş.’ye iade edilmediği, ayrıca güneş enerji panellerinin bedellerinin ödenmediği, yüklenici ......A.Ş.’nin alacağının tamamını yatırımcı şirketlerden tahsil ettiği halde ......A.Ş.’ye olan borcunu ödemediği ileri sürülerek, bu alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptalinin talep edildiği, mahkemece yapılan yargılama sonucunda; söz konusu ticari ilişki kapsamında ......A.Ş.’nin takip tarihi itibariyle davalı ......A.Ş.’den bakiye 2.794.744,66 USD alacağı bulunduğu, bu tutarın takip tarihindeki kur karşılığı olan 16.796.415,40 TL üzerinden itirazın iptali ile takibin devamına karar verildiği, davanın istinaf aşamasında olduğu anlaşılmıştır.

Az yukarıda açıklandığı üzere dava dışı ......A.Ş. sözleşmede garantör olarak tanımlanmış olup davalı iş sahibi (yatırımcı) .....A.Ş.’nin %100 hissedarıdır. Bahsi geçen davada ileri sürüldüğü gibi işbu sözleşme uyarınca yapılacak işle ilgili olarak, .....A.Ş. tarafından yüklenici ......A.Ş.’ye avans ödemeleri yapılmış ve imalatta kullanılacak güneş enerjisi panelleri temin edilmiş ise ......A.Ş.’nin henüz tahsil edemediği bu alacağının, işbu asıl davanın konusu olan ......A.Ş.’nin iş bedeli alacağından mahsubu gerekir.

Bu durumda, mahkemece, İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/1189 Esas sayılı dosyasında görülen davanın neticesi beklenerek, yukarıda açıklandığı üzere, asıl davaya konu alacak bakımından mahsubu gereken bir tutar olup olmadığı hususunda bilirkişi kurulundan rapor alınarak, sonucuna göre, asıl davada tahsilde tekerrüre de neden olmayacak şekilde bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp, kararın asıl davada davalı şirket yararına bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle;

1) Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, birleşen davalar yönünden, HMK’nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

2-a) Asıl davada verilen hükme yönelik davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-b) Asıl davada verilen hükme yönelik davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesinin asıl davada verdiği kararın davalı ... Enerji İnş...A.Ş. yararına BOZULMASINA,

Dairemizdeki duruşmada vekille temsil olunan asıl davada davalı yararına takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin, asıl davada davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,

Fazla yatırılan harcın asıl ve birleşen dava yönünden davacıya iadesine,

Fazla yatırılan harcın birleşen dava yönünden davalıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,05.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.