Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/4880 E. 2026/747 K.

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/568 Esas, 2025/268 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaali 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/144 Esas, 2023/310 Karar

Taraflar arasındaki taşınmazın tapu kaydının mahkeme kararı ile iptalinden kaynaklanan zararın 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 1007 nci maddesi uyarınca tazmini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait .......... ili, ..., ......... Mahallesi 1 05... parsel sayılı taşınmazın 9.520,13 m²lik kısmının tapu kaydının Maliye Hazinesi tarafından açılan tapu iptal ve tescil davası sonucunda iptal edilerek Hazine adına tesciline karar verildiğini, bu durumun müvekkilinin mülkiyet hakkını ihlâl ettiğini belirterek müvekkilinin uğradığı zararın tazminini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın kamu malı niteliğinde olduğunu, süresi içinde tapu iptali davası açıldığından bedel ödenmesinin söz konusu olmadığını, fındık ağaçları için kullanım şerhi verildiğinden muhdesatlar için tazminat bedellerini kabul etmediklerini ileri sürerek davının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile taşınmazın gerçek bedelinin 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi uyarınca davalı Hazineden tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın mütegayyibe eşhastan ve Ermeni milletinden metruken Hazineye intikal eden ve bu sebeple Hazine adına tapu oluşturulan yerlerden olduğunu, hiçbir şekilde şahıslarca kazanılması ve şahıslara tescil edilmesi mümkün olmayan yerlerden olduğunu, davacının bu taşınmaz üzerinde hak sahibi olamayacağını ve yolsuz tescil niteliği taşıyan bu gibi kayıtlara herhangi bir değer izafe edilemeyeceğini, mütegayip kişiden kalan taşınmazların uygulamada Hazinenin özel mülkü kabul edildiğini, kadastro öncesi sebebe dayanarak 10 yıl içerisinde tapu iptal ve tescil davası açılabileceğinin kabul edildiğini, kamu mallarından farklı olarak mütegayip kişilerden kalan taşınmazlar için Hazineye süresiz dava açma imkanı tanınmadığını, en başından beri geçerli bir tapu kaydı olmadığını, buna dayanarak yapılan işlemin de geçersiz olduğunu, fındık bahçesi niteliğindeki taşınmazın arsa olmadığını, tazminatın yüksek belirlendiğini, maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 2005 yılında yapılıp kesinleşen kadastro çalışmasında fındıklık vasfıyla özel mülke konu edilerek tapu siciline kaydedildiği, sonrasında taşınmazın mütegayyip eşhastan metruken Hazineye intikal eden taşınmazlardan olduğu iddiasıyla eski tapu kaydına dayanılarak tapusunun kısmen iptaline karar verilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının kullanılamaz olduğu ve tapu sicilini tutmakla görevli Devletin tazminat sorumluluğunun doğduğu, davalı Hazine vekilinin husumet ve zamanaşımına ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmediği, değerlendirme tarihinin dava tarihi olarak esas alınması, meskun sahada yer aldığı anlaşılan taşınmazın arsa niteliğinde kabul edilmesi ile bedelin emsal taşınmazlara göre tespit edilmesi ve yapılan karşılaştırma tablosu sonucu birim fiyatının 199,91 TL/m² olarak tespit edilmesinde de isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca tazminat istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Hazine vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre dava konusu .......... ili, ..., ................ Mahallesi 1 05... parsel sayılı taşınmazın 9.520,13 m²lik kısmının Maliye Hazinesi tarafından açılan dava sonucunda Kocaali Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/49 Esas, 2014/209 Karar sayılı kararı ile tapu kaydının iptali ile fındıklık vasfıyla Hazine adına tesciline karar verildiği, kararın 14.06.2021 tarihinde kesinleştiği, eldeki davanın 13.05.2022 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.

4. Bakanlar Kurulunun Yargıtay tarafından benimsenen 28.02.1983 tarihli ve 1983/6122 sayılı kararı uyarınca, belediye veya mücavir alan sınırları içinde kalan taşınmazın arsa niteliğinde olduğunun kabulü için uygulamalı imar planı ile iskan sahası olarak ayrılmış olması esastır. Aynı karar uyarınca imar planında yer almayan bir taşınmazın, arsa sayılabilmesi için değerlendirme tarihi itibarıyla, belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber, belediye hizmetlerinden (Belediyece meskun olduğu için veya meskun hale getirileceği için sunulan yol, su, elektrik, ulaşım, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vs.) yararlanması ve meskun yerler arasında yer alması gerekir.

5. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla 1/1000 ölçekli Uygulama ve 1/5000 ölçekli ... Planı kapsamında olmadığı, etrafının meskun olmadığı ve belediyenin hangi hizmetlerinden faydalandığının açık ve net bir şekilde belirtilmediği, taşınmazın cinsinin fındıklık vasfında olduğu (2023/11140 Esas sayılı dosyamız ile onanan Kocaali Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/66 Esas sayılı dosyasında dava konusu taşınmazın tarım arazisi olarak kabulü ile net gelir metodu esas alınarak değer biçildiği gözetildiğinde) anlaşıldığından arsa niteliğinde kabulü mümkün değildir.

6. Bu durumda, arazi niteliğindeki davaya konu taşınmazın net gelirine göre değerinin tespit edilmesi gerekirken taşınmazı arsa niteliğinde kabul edip emsal karşılaştırması yapmak suretiyle değer biçen geçersiz rapora göre hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı Hazine vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.