Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/13193 E. 2026/3126 K.

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi SAYISI : 2025/335 Esas, 2025/294 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR A. Gaziantep 2. Tüketici Mahkemesinin 16.05.2025 Tarihli ve 2025/117 Esas, 2025/292 Karar Sayılı Kararı Somut olayda davacının talebi, davalı ile arasında imzalanan devre mülk sözleşmesinin iptali ile ödemiş olduğu paranın iadesi istemine ilişkin olduğu, taraflar arsındaki sözleşme tapuda pay devrini içeren bir sözleşme olduğu ve dava konusu Yalova ili, ... ilçesi, ... Mahallesi ... ... parselde bulunan ... . kat ... numaralı bağımsız bölümün 7/3650 hissesini 03.01.2020 tarihinde davacıya devredildiği, taşınmaz devrini içeren bu sözleşmenin adi yazılı şekilde yapılması nedeni ile geçersiz olduğu, ancak taşınmaza ilişkin hissenin davacı adına tapuya kaydedilmesi ile birlikte geçersiz olan sözleşmenin geçerlilik kazandığı, taraflar arasındaki sözleşmenin feshine karar verilmesi halinde feshin doğal sonucu olarak dava konusu taşınmazın davacı adına kayıtlı hissesinin de davalıya iadesine karar verilmesi gerekeceği, böyle bir uyuşmazlığın, taşınmazın aynına ilişkin uyuşmazlık niteliğinde olduğu, taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemelerinin yetkili olduğu ve yetkinin kesin olduğu, kesin yetki dava şartı olup Mahkemece yargılamanın her aşamasında resen incelenmesi gerektiği, dava konusu taşınmaz Termal ilçesi sınırlarında olduğu, uyuşmazlığı çözmekte Yalova Tüketici Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Yalova 3. Tüketici Mahkemesinin 16.09.2025 Tarihli ve 2025/335 Esas, 2025/294 Karar Sayılı Kararı Hukuk yargılamasının temel ilkelerinden olan tasarruf ilkesi ve taleple bağlılık ilkesi gözetildiğinde davacı tarafın talepleri içerisinde yer almayan, usulüne uygun olarak tapu iptal ve tescil talebi içerir bir dava açılmadığı, ayrıca 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda (6502 sayılı Kanun) tüketici davalarının tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde açılabileceğinin belirtildiği, tüketicinin yerleşim yerinin Gaziantep olduğu, davanın taşınmaz aynına ilişkin olmadığı bu sebeple kesin yetkinin de söz konusu olmadığı, davalı tarafından cevap dilekçesi verilmediği ve yetki itirazında bulunulmadığı gerekçeleriyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE A. Uyuşmazlık Uyuşmazlık, devremülk sözleşmenin iptali ve ödenen peşinat ve aidat ödemelerinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile iadesi, sözleşmelerden ötürü borçlu olmadığının tespiti talebi hakkında menfi tespit ve ödenen bedelin istirdadı istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk 1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un (6502 sayılı Kanun) 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir: “Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir: “(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir. (2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz. (3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir. (4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme 1. Dosya kapsamından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki devremülk sözleşmenin iptali ve ödenen peşinat ve aidat ödemelerinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile iadesi, sözleşmelerden ötürü borçlu olmadığının tespiti talebi hakkında menfi tespit ve ödenen bedelin istirdadı istemine ilişkin olup, dava dilekçesi ve dosya kapsamından taşınmazın aynına ilişkin bir dava olmadığı anlaşılmaktadır.

2. 6502 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrasında tüketici davalarının, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabileceği belirtilmişse de bu kural 6100 sayılı Kanun'un yetkiye ilişkin kurallarının yanında bir ek yetki kuralıdır.

3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

4. Somut olayda, kesin yetkinin bulunmadığı ve usulüne uygun süresinde bir yetki itirazı olmadığı tespit edilmekle bu durumda davanın ilk açıldığı mahkeme yetkili hale geleceğinden uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı yer mahkemesi olan Gaziantep 2. Tüketici Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Gaziantep 2. Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 23.02.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.