Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/8097 E. 2025/6958 K.

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/444 Esas, 2024/858 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Silivri 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/470 Esas, 2023/611 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescili, tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, ...,.... Mahallesi 102 ada 8 parsel (yeni 3123 ada 8 parsel) sayılı taşınmazın 73,76 m²lik kısmının, 102 ada 9 parsel (yeni 3123 ada 9 parsel) sayılı taşınmazın 2.239,49 m²lik kısmının, 102 ada 10 parsel (yeni 3123 ada 10 parsel) sayılı taşınmazın, 102 ada 11 parsel (yeni 3123 ada 11 parsel) sayılı taşınmazın 3.017,64 m²lik kısmının, 101 ada 11 parsel sayılı taşınmazın (yeni 3122 ada 10 parsel) 664,41 m²lik kısmının, 101 ada 12 parsel ( yeni 3122 ada 11 parsel) sayılı taşınmazın 2.200,15 m²lik kısmının, 101 ada 13 parsel (yeni 3122 ada 12 parsel) sayılı taşınmazın 193,75 m²lik kısmının kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların kısmi kamulaştırılması nedeniyle kamulaştırmadan arta kalan kısımların kullanılamayacak hâle geleceğini, kamulaştırma bedelinin tespitinde bu hususun da dikkate alınması gerektiğini savunarak taşınmazların gerçek değerinin tespitini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile işbu bedelden, acele el koyma bedelinin mahsubu suretiyle tespit ve depo edilen fark bedelin kaldırma kararı öncesi hüküm altına alınan kısmına dava tarihinden 22.06.2022 tarihine kadar; son karar ile hüküm altına alınan kısmına ise dava tarihinden son karar tarihi olan 07.12.2023 tarihine kadar yasal faiz işletilerek işlemiş faiziyle birlikte davalıya derhal ödenmesine, davalı adına olan tapu kaydının iptali ile tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin çok yüksek olduğunu, kuru tarım arazisi niteliğindeki taşınmaz için kapitalizasyon faiz oranının % 5 olarak uygulanması gerektiğini, uygulanan objektif değer artışının fahiş ve haksız olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin çok düşük olup taşınmazların gerçek değerini yansıtmadığını, hesaplama yönteminin hatalı olduğunu, yeterince emsal araştırması yapılmadığını, uygulanan kapitalizasyon faiz oranının hatalı olduğunu, taşınmazların kısmi kamulaştırılması nedeniyle arta kalan kısımlarda değer azalışı meydana geldiğini, dava konusu 101 ada 12 parsel ile 102 ada 9 ve 11 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırmadan arta kalan kısımlarının geometrik şekli dikkate alındığında, tarımsal üretimde kullanma imkanının ortadan kalktığını, değer azalışı meydana geldiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazlara olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, bilirkişi kurulunca belirlenen kapitalizasyon faiz oranı ile objektif değer arttırıcı unsur oranının taşınmazların konumuna ve niteliğine uygun düştüğü, değerlendirmeye esas alınan ürün verilerinin resmî veriler ile uyumlu ve yörenin münavebe sistemine uygun bulunduğu, iade kararı gereğince işlem yapıldığı, İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazların kamulaştırmadan arta kalan kısımlarının yüzölçümü, geometrik şekli ve kullanım durumu dikkate alındığında bir kısmına uygulanan değer azalışı oranının uygun olduğu, bir kısmına ise değer azalışı uygulanmamasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Parsel Sorgu Uygulaması ve UYAP sisteminde bulunan Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) kayıtları üzerinden Dairemizce edinilen bilgiye göre dava konusu 101 ada 12 parsel sayılı taşınmazın 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun Ek 1 inci maddesi gereği ada parsel bilgilerinin düzeltilmesi işlemi ile 02.04.2021 tarihinde pasife alınıp 3122 ada 11 parsel numarasını aldığı, akabinde 23.05.2023 tarihinde yapılan ifraz işlemi sonucunda 3122 ada 21, 22 ve 23 parsel numaralı taşınmazlara ayrıldığı, dava konusu 2.200,15 m² yüzölçümlü 3122 ada 22 parsel sayılı taşınmazın yol olarak kamulaştırıldığı, kamulaştırmadan arta kalan, fen bilirkişisi raporunda "a1" harfi ile gösterilen ve kullanılamayacak hale geldiğinden bahisle kamulaştırılmasına karar verilen 3122 ada 23 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümü 628,15 m² olduğu hâlde, hüküm fıkrasına 629,55 m² yazılmakla infazda tereddüte yol açacağından bu husus bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddine, 2. Kamu düzenine ilişkin olarak yapılan değerlendirme sonucunda, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; (1) numaralı bendinin üçüncü fıkrasında ve (2) numaralı bendinde yer alan "629,55" sayısının çıkarılarak yerine " 628,15 " sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,06.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.