Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/11585 E. 2025/9117 K.

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/3699 Esas, 2024/2774 Karar KARAR : Esastan ret/ Yeniden esas hakkında verilen karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine; Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1230 parsel (Yeni 178 ada 333 parsel ) sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile müvekkili idare lehine yol olarak terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... ili, ... Mahallesi 1230 parselde bulunan kerpiç ev ve bağ niteliğindeki taşınmazın maliki olduğunu, dava konusu ... yöresinde daha çok meyve bahçeleri, zeytinlikler bulunduğunu, bunun dışında çilek, karpuz, kavun vb. meyveler ile domates, patlıcan, bamya, bakla, biber vb. sebze ekiminin sıklıkla yapıldığını, kamu yararı için kamulaştırma söz konusu olduğunda kamulaştırılan taşınmazlar için takdir edilen bedelin taşınmazın gerçek bedeli ile orantılı olması gerektiğini, davalı müvekkiline ait taşınmazın konumu ve kamulaştırılan mülkiyet alanının büyüklüğü dikkate alındığında davacı tarafından tespit edilmiş olan bedelin oldukça düşük olduğunu, taşınmazın imar ve lejant durumunun da değerlendirilerek bir bedel tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin fazla belirlendiğini, taşınmazın arsa niteliğinde olmadığını, bilirkişi raporunda başka dosyada belirlenen birim değerinin endekslendiğini, raporun geçersiz olduğunu, idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın ... ilçe merkezine ve ... Mahallesine çok yakın konumda olduğunu, bedelin çok düşük hesaplandığını, %45 oranında maksimum düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmasının hatalı olduğunu, aynı mahallede bulunan 101 ve 102 parsellere daha yüksek değer biçildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu kapama zeytin bahçesi olduğundan kamulaştırılan kısmın üzerindeki ağaç bedelinin, kapama zeytin bahçesine gelir metoduna göre biçilecek değerden, sulanabilir tarım arazisi olarak ekilebilecek münavebe ürünleri esas alınmak suretiyle gelir metoduna göre biçilecek değer mahsup edilerek hesaplanmasında ise bir isabetsizlik görülmemiştir. Davalı vekilince, dava konusu taşınmaza çok yakın konumda olan ... Mahallesi 101 ve 102 parsellere ilişkin Yargıtay denetiminden geçen m² birim değerinin dikkate alınması istenmiş olup, parsel sorgu programında yapılan incelemede Bölge Adliye Mahkemesinin 2023/3702Esas, 2024/1959Karar sayılı kararına konu 1194 parsel ile bitişik konumda olduğu belirlendiğinden resen hesaplama yapılarak, Bölge Adliye Mahkemesinin 2022/1674 Esas, 2022/2227 Karar sayılı kararına esas bilirkişi raporunda yapılan emsal karşılaştırması esas alınmak suretiyle, somut emsal olan ... Mahallesi 5379 ada 3 parsel sayılı taşınmazın satış tarihindeki m² birim değeri olan 3.417,58 TL'nin işbu dava tarihine endekslenmesi ile 6.166,34 TL olduğu, dava konusu taşınmazın emsalin %16'sı değerinde kabul edilmesi sonucunda m² değerinin 986,61 TL hesaplandığı, dava konusu taşınmazın kadastral parsel, emsalin ise imar parseli olduğu tespit edildiğinden, dava tarihinde yürürlükte bulunan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18 inci maddesine göre %45 oranında düzenleme ortaklık payı düşülmesi üzerine, 542,63 TL belirlenerek fark bedel depo ettirilmiş ve idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi doğru görüldüğünden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak; üzerinde bulunan ağaçlara ise kaim değer metoduna göre değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.