Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/2868 E. 2024/8360 K. – Tazminat

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1206 E., 2023/1500 K. MAHKEMESİ : Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2016/1031 E., 2021/379 K. Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince; asıl dava yönünden, davacının davalı ... A.Ş.'ye karşı açtığı davanın feragat nedeniyle reddine, davacının davalı ...Ş.'ye karşı açtığı davanın kabulüne, birleşen davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir. Kararın davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince; davalı ...Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden karar verilmesine, asıl dava yönünden, davacının davalı ... A.Ş.'ye karşı açtığı davanın feragat nedeniyle reddine, davacının davalı ...Ş. karşı açtığı davanın pasif husumet yokluğundan reddine, birleşen davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; davacının yolcu olarak bulunduğu davalılardan ... nezdinde Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi olan, diğer davalı ...Ş. nezdinde ise zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) poliçesi olan otobüs ile bir iş makinesinin karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacının sağ kolunu kaybettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak olarak şimdilik protez ve proteze ilişkin sair giderler için 800,00 TL, geçici iş göremezlik zararı için 100,00 TL, bakıcı gideri zararı için 100,00 TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL’nin Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi kapsamında davalı ... Şirketinden 20.04.2015 tarihinden itibaren ticari temerrüt faiziyle birlikte tahsiline, zararın davalı ... Şirketinin poliçe limitini aşması halinde karşılanmayan zarar bakımından şimdilik protez ve proteze ilişkin sair giderler için 800,00 TL, geçici iş göremezlik zararı 100,00 TL, bakıcı gideri zararı için 100,00 TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL’nin ZMSS poliçesi kapsamında davalı ...Ş.'den 26.03.2015 tarihinden itibaren ticari temerrüt faiziyle birlikte tahsilini talep etmiş, talep artırım dilekçesi ile asıl dava yönünden protez giderine ilişkin talebini 290.000,00 TL’ye yükseltilmiş, 290.000,00 TL'nin davalı ...Ş’den tahsiline karar verilmesini istemiştir. 2. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; davalı ...'nin kazaya karışan otobüsü genişletilmiş kasko sigorta poliçesi ile sigortaladığını, poliçede artan mali sorumluluk klozunun sınırsız teminat olarak yer aldığını, asıl davada davacının geçici iş göremezlik zararı, bakıcı gideri ve protez gideri talebi ile davalılar ... ile Allianz Sigorta A.Ş. aleyhine açmış oldukları davanın halen derdest olduğunu ve anılan davada davacının protez giderine ilişkin zararının 2.214.536,80 TL olarak tespit edildiğini, bu zararın 290.000,00 TL'lik kısmının davalı ... tarafından Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sigorta Poliçesi kapsamında karşılandığını, 290.000,00 TL'lik kısmından ise davalı ...Ş.'nin ZMSS poliçesi kapsamında sorumlu olduğunu belirterek bakiye 1.634.536,80 TL protez giderinin 07.10.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1. Davalı ...Ş.’ye dava dilekçesinin usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği, anılan davalının cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır. 2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davaya konu aracın müvekkili şirket tarafından 11.04.2014-2015 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile ve 26.06.2016-2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Karayolu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Poliçesi ile sigortalandığını, davacıya 04.06.2016 tarihinde sakatlık teminatından 357.360,00 TL ödeme yapılarak teminatın tamamının tüketildiğini, dava konusu olayın şehir içi yolculuk sırasında gerçekleşmesi, taşımanın biletsiz olması karşısında olayın Poliçe Genel Şartları A.2. maddesinde ifade edilen "şehirlerarası taşımacılık" tanımına uymadığı gibi; 4925 sayılı Kanunda yer alan tanıma da uymadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun poliçedeki limitler ve sigortalı araca atfedilebilecek kusur oranı ile sınırlı olduğunu belirterek müvekkili hakkında açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; mahkemece yapılan yargılama sonunda; davacının yolcu olarak bulunduğu otobüsün yapmış olduğu kazada davacının yaralanarak %78 oranında malul kaldığı, 6 ay süre ile geçici iş görmezlik halinde bulunduğu, bundan dolayı Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında davalı ... Şirketine, ZMSS poliçesine istinaden ise davalı ... Şirketine karşı protez giderleri ve masrafları, geçici iş görmezlik zararı ile bakıcı giderinin tazmini talebiyle derdest davanın açıldığı, birleşen davada ise her iki poliçe limitini aşan kısım yönünden davalı ... Şirketine karşı Genişletilmiş Kasko Poliçesine istinaden dava açıldığı, kazanın oluşumunda davalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğu, davacıya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporuna göre davacının protez gideri için 2.214.536,80 TL, bakıcı gideri yönünden 7.375,50 TL, geçici iş görmezlik zararı için 5.754,64 TL talep hakkının bulunduğu, bu miktardan kaza tarihinde poliçe limiti olan 290.000,00 TL'den davalı ...'nin Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi nedeniyle sorumlu olduğu, bunu aşan miktar yönünden davalı Allinaz Sigorta A.Ş.'nin ZMSS poliçesine istinaden poliçe limiti olan 290.000,00 TL'den sorumlu olduğu, bunlardan arta kalan miktarlar yönünden ise davalı ...'nin Genişletilmiş Kasko Poliçesine istinaden ihtiyari mali sorumluluk sigortası (İMSS) kapsamında sınırsız sorumlu olduğu, yargılama aşamasında davacı ile davalı ... anlaşmaya vararak sulh olduğundan ve davacı buna istinaden bu davalı yönünden açtığı her iki davasından feragat ettiğinden davacının bu davalı yönünden açtığı her iki davanın ayrı ayrı feragat nedeniyle reddine karar vermek gerektiği, davacının davalı ...Ş'ye karşı açtığı davanın dava ve artırım talebinin kabulü ile poliçe limiti olan 290.000,00 TL'nin temerrüt tarihi olan 20.04.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte bu davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar vermek gerektiği gerekçesiyle asıl dava yönünden, davacının Karayolları Zorunlu Yolcu Taşımacılık Sigorta Poliçesine istinaden davalı ... A.Ş.'ye karşı açtığı davanın vaki feragat nedeniyle reddine, davacının davalı ... Şirketine karşı açtığı davanın kabulüne 290.000,00 TL'nin 20.04.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, birleşen dava yönünden davacının davalı aleyhine açtığı davanın vaki feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde; protez giderinin Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) sorumluluğunda olduğunu, kazaya karışan aracın şehirlerarası taşımacılık yapmakta olması nedeniyle zararın öncelikle Zorunlu Taşımacılık ve Zorunlu Ferdi Koltuk Sigorta poliçesinden karşılanması gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminatı, geçici bakıcı gideri, tedavi gideri ve protez bedelinin poliçe teminatı kapsamında olmadığını, kaza tarihinden itibaren faiz talebinin reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin de hatalı olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması gerektiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "protez gideri 2918 Sayılı Yasanın 98. maddesi kapsamında tedavi gideri olup, yasada tedavi giderleri açısından “yapılmış” veya” ileride yapılacak” şeklinde bir ayrım gözetilmediğinden, sırf bu nedenle henüz yapılmadığından bahisle de ZMMS kapsamında sigorta şirketinin sorumluluğuna da gidilemez. Bu bağlamda 6111 sayılı Yasa ile değişik 2918 sayılı Yasanın 98. maddesi tedavi gideri kapsamında olan protez giderlerinden, protez giderleri ister belgeli olarak sarf edilmiş olsun ister tedavi süresince yapılması muhtemel olup dava tarihi itibariyle fatura vb. bir belge ile belgelendirilmemiş olsun tamamı sağlık hizmet bedeli kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu sorumlu olduğundan, bu giderlere yönelik davacının davalı ... şirketinden bir talepte bulunamayacağından, sigorta şirketine karşı açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir..." gerekçesiyle davalı ...Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden karar verilmesine, asıl dava yönünden, davacının Karayolları Zorunlu Yolcu Taşımacılık Sigorta Poliçesine istinaden davalı ... A.Ş.'ye karşı açtığı davanın vaki feragat nedeniyle reddine, davacının davalı ... Şirketine karşı açtığı davanın pasif husumet yokluğundan reddine, birleşen dava yönünden, davacının davalı aleyhine açtığı davanın vaki feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; tedavi giderlerinden olup ileride yapılacak protez giderlerinin, 2918 sayılı Kanun'un 98 inci maddesinde belirtilen tedavi giderlerinden olmadığını, dolayısıyla bu giderin SGK’nın sorumluğunda olmayıp işleten, sürücü ve trafik sigorta şirketinin sorumluluğunda olduğunu, 6111 sayılı Kanun'a göre trafik kazasındaki yaralanmadan kaynaklanan tedavi giderlerinden olup da belgeye bağlanmış olanlardan SGK'nın sorumlu olduğu, henüz belgeye bağlanmamış olanlar için ise SGK'nın sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, davacının 25.02.2011 tarihli 6111 sayılı Kanun'a rağmen yaşam kalitesinin devamını sağlayabilmesi için gerekli olduğu belirtilen protez bedellerini halen daha SGK’dan alamadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, kazanın meydana gelmesinde kusurlu olan aracın sigortacısı davalı şirketin en azından davacıdan kesilen/kesilecek olan %20 katılım payı bedelinden sorumlu olması gerektiğini, kabul anlamında gelmemek kaydıyla, davaya konu talepleri arasında geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri tazminatının da bulunduğunu, protez gideri yönünden davanın reddedilmesi halinde bile, diğer taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi ve Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMSS) poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sağlık (tedavi) gideri teminatı kapsamında talep ettiği protez gideri, geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri tazminatına ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun'un 85, 89, 90, 91 ve 98 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. 3. Değerlendirme 1. 2918 sayılı Kanun'un 85 inci maddesinde işleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu düzenlenmiş olup “motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa” motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. Yine Kanun'un 91 inci maddesinde ise “mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu” düzenlenmiş ve 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere işletenlere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunlu kılınmıştır. Görüldüğü gibi trafik kazası sonucu bedensel bütünlüğü bozulan kişinin bunun tedavisi için yaptığı harcamalar nedeni ile uğradığı zarardan genel hükümler gereğince haksız fiil sorumlusu, bunun yanında 2918 sayılı Kanunu’nun 85 ve 91 inci maddeleri gereğince motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi ve bunların sorumluluğunu üstlenen sigorta şirketi sorumlu olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte yine 2918 sayılı Kanun'un “Sağlık hizmet bedellerinin ödenmesi” başlıklı 98 inci maddesinde ise trafik kazası nedeni ile uğranılan tedavi gideri zararlarından sorumluluk ve ödeme şekli belirlenmiştir. Gelinen noktada söz konusu hükümde yapılan değişikliklere ve mevcut yasal düzenleme ile sorumluluğun kapsamına değinilmelidir. 2918 sayılı Kanun'un 98 inci maddesi başlığı ile birlikte 25.02.2011 tarihli ve 27857 1. mükerrir sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 13.02.2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanun'un 59 uncu maddesi ile değiştirilmiştir. Söz konusu 2918 sayılı Kanun'un 98 inci maddesi 23.04.2015 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 6645 sayılı Kanun’un 60 ıncı maddesi ile eklenen ibare dahil şu şekildedir; “Trafik kazaları sebebiyle üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılanlar için belirlenen sağlık hizmeti geri ödeme usul ve esasları çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. (Ek cümle: 04.04.2015-6645 S.K./60. md) Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu, bu kapsama girenler yönünden genel sağlık sigortalısı sayılanlar için belirlenen sağlık hizmetlerine ilave sağlık hizmetlerini belirler, protez ve ortezler için farklı birim fiyatı tespit eder. Bu sağlık hizmetleri sağlık uygulama tebliğindeki istisnai sağlık hizmetleri kapsamına dâhil edilmez.” Yine 6111 sayılı Kanun’un geçici 1 inci maddesi;“ (1) Bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce meydana gelen trafik kazaları nedeniyle sunulan sağlık hizmet bedelleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Söz konusu sağlık hizmet bedelleri için bu Kanunun 59 uncu maddesine göre belirlenen tutarın % 20’sinden fazla olmamak üzere belirlenecek tutarın üç yıl süreyle ayrıca aktarılmasıyla anılan dönem için ilgili sigorta şirketleri ve Güvence Hesabının yükümlülükleri sona erer. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumunun görüşü alınarak Hazine Müsteşarlığınca belirlenir. (2) Bu Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren altı ay içinde Sağlık Bakanlığı Trafik Hizmetleri Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün trafik kazalarından kaynaklanan tedavi giderlerinin tahsili için kurduğu sistem mevcut haliyle Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilir. Trafik Hizmetleri Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün tasfiyesine ilişkin iş ve işlemler aynı tarih itibarıyla Sağlık Bakanlığınca gerçekleştirilir” hükmünü içermektedir. 6111 sayılı Kanun'un 59 uncu maddesi ile değişmiş olan 2918 sayılı Kanun'un 98 inci maddesinin ilk fıkrası değişiklikten önce; “Motorlu araçların sebep oldukları kazalarda yaralanan kimselerin ilk yardım, muayene ve kontrol veya bu yaralanmadan ötürü ayakta, klinikte, hastane ve diğer yerlerdeki tedavi giderleri ile tedavinin gerektirdiği diğer giderleri aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasını yapan sigortacı başvurma tarihinden itibaren sekiz iş günü içinde ve zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları kapsamında öder” şeklinde idi. 2918 sayılı Kanun'un 98 inci maddesinin değişiklikten önceki ve sonraki metinleri karşılaştırıldığında 2918 sayılı Kanun kapsamında trafik kazası nedeni ile oluşan yaralanma sonucu yapılan tedavi giderlerinden sigorta şirketinin sorumluluğunun sınırlandırılmış olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedellerinden SGK sorumlu olarak belirlenmiştir. Burada tedavi giderinin oluşan yaralanma ile illiyet bağının bulunması gerektiği ve bu sağlık kurum ve kuruluşları tarafından tedaviye yönelik olarak yapılan sağlık hizmetlerinin kapsamda olduğunu söylemek gerekir. Bunun dışındaki tedavi giderlerinden yani SGK'nın sorumluluğunda olmayan tedavi giderlerinden yine sürücü, işleten ile araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ve bunların sorumluluğunu poliçe kapsamında üstlenen sigorta şirketinin sorumluluğu devam edecektir. Bu kapsamda 6111 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 25.02.2011 tarihi itibariyle Kanun kapsamındaki tedavi giderlerinden sorumluluk SGK'ya geçtiğinden bu konudaki tedavi giderlerine yönelik taleplerin de muhatabının SGK olması gerekmektedir. Yani açılacak davalarda pasif husumet sıfatı SGK'dadır. Yapılan tüm açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde, davacının davalıya zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu sırada meydana gelen kazada sağ kolunu kaybettiği, kaza sonrasında takılacak protezin bedeli ile ömür boyu belli aralıklarla değişmesi gerekli protez bedellerinin trafik sigortası kapsamında davalı ...Ş.’den tahsilini talep ettiği görülmektedir. Yukarıda da açıklandığı üzere trafik kazasındaki yaralanmadan kaynaklanan tedavi giderlerinden olup da belgeye bağlanmış olanlardan SGK'nın sorumlu olduğu, henüz belgeye bağlanmamış olanlar için ise SGK'nın sorumluluğundan bahsedilemeyeceği gözetilmelidir. (Yargıtay HGK’nın 28.02.2024 tarih 2023/4-914 E., 2024/136 K. sayılı kararı). Şu durumda, ileride yapılacak protez giderleri 2918 sayılı Kanun'un 98 inci maddesinde belirtilen tedavi giderlerinden olmadığından SGK sorumlu olmayıp işleten, sürücü ve trafik sigorta şirketinin sorumluluğunda olmakla davalı ...Ş.’nin bu zarar kaleminden sorumlu olduğu gözetilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. 2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davacı vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir. VI. KARAR 1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 2- Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle bozma ilamının kapsam ve şekline göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya iadesine,Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,30.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.