Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2023/6570 E. 2024/5386 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/63 E- 2023/143 K HÜKÜM/KARAR : Davanın Kabulüne / Bozulmasına Davalı ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti. vekili Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda mahkemece davanın reddine karar verilmiş, verilen karar temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 12.10.2022 tarih, 2022/6414 E-2022/12136 K sayılı ilamı ile bozulmuş, mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir. İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi Kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmiş incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalılar ..., ... Plastik A.Ş. vekili tarafından istenilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 28.05.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen gün ve saatte davalılar ..., ..., ... Plastik A.Ş. vekili İster Yaz, davalı ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti vekili Avukat .... geldi. Davacı vekili Avukat .....geldi. Davacı ve davalılar vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 28.05.2024 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... Plastik İnşaat Tekstil San. ve Tic. A.Ş ile aralarındaki ticari ilişki nedeniyle 25.09.2009 tarihli "Borç Tasfiye Protokolü" imzaladıklarını, bu protokolün müvekkili şirket ile davalılar ... Plastik A.Ş, ... ve ...arasında yapıldığını, borcun ödenmemesi üzerine, İzmir 23. İcra Müdürlüğü'nün 2011/1837 sayılı takip dosyası üzerinden davalılar ... Plastik A.Ş, ... ve ...'a icra takibi başlatıldığını, davalı-borçlu ... Plastik A.Ş nin acz halinde olduğunu, davalı borçlunun adına kayıtlı fabrika binasını mal kaçırma gayesi ile davalı ... Ltd'ye devrettiğinin tespit edildiğini beyan ederek davalılar arasındaki tasarrufun iptalini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1-Davalı ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu gayrımenkul kaydında yer alan ipoteklerin ve hacizlerin müvekkili tarafından ödendiğini, tapuda satış bedeli olarak rayiç değerin gösterildiğini, diğer davalılar ile müvekkili arasında geçmişe dayanan hiçbir ilişki bulunmadığını, taşınmazı iktisap eden müvekkili şirketin faaliyet alanı çerçevesinde gerekli tadilatlara giriştiğini, fabrika binasını kullanım amacına uygun şekle dahi getirdiğini, dava konusu fabrikanın bitişiğinde bulunan ve imar uygulamasına aykırı şekilde yapılaşmada bulunan bitişik firma hakkında da taşkın inşaatın yıkılması istemi ile dava dahi açtığını, bu durumun bile yapılan satış işleminin danışıklı ve gerçek dışı olduğu iddialarının asılsız olduğunu kanıtlar nitelikte olduğunu, açıklanan nedenlerle haksız ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama giderleriyle avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur. 2- Davalılar ..., ...ve ... Plastik İnşaat Tekstil San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu satışın bedeli alınarak yapılan gerçek bir satış olduğunu, mal kaçırma gayesi bulunmadığını, satış sonrası fabrika binasının davalı 3. kişiye devredildiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEME KARARI Mahkemenin 01.03.2016 tarihli ve 2015/105 E- 2016/53 K. sayılı kararı ile, davanın reddine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesi'nin 21.11.2018 tarihli, 2016/7197 E- 2018/11030 K sayılı ilamı ile; "mahkemece İİK 280/3 gereğince ticari işletme devri olup olmadığı hususu karar yerinde tartışılmadan faaliyet ile ilgili gerekli araştırma yapılmadan dava konusu gayrımenkulün gerçek bedeli ile satış bedeline eklenen ipotek ve hacizler sebebi ile mislini aşan fark bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. " gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir. 3. Davalı ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti vekili tarafından kararın düzeltilmesi talep edilmiş, karar düzeltme talebi reddedilmiştir. 4. Mahkemece bozma ilamına uyarak yaptığı yargılama neticesinde, mahkemenin 08.02.2022 gün, 2021/75 E- 2022/51 K sayılı ilamı ile "tasarrufun iptali davasına konu edilen ve fabrika binası olarak kullanılan taşınmazın davalı ... Plastik A.Ş. adına kayıtlı olduğu tarihlerde faaliyet alanının PVC Pimapen imalat üretimine ilişkin olduğu, 31.01.2011 tarihinde davalı ... Ltd. Şti.'ye devredildikten sonra ise bu şirket tarafından tekstil iplik alım satımı, pamuk alım satımı ile çırçır işleme ve bu ürünleri depolama amacı ile faaliyette bulunduğu, bu durumda fabrika binasını devreden davalı borçlu şirket ile taşınmazı devir alan davalı şirketin faaliyet alanının farklı olması nedeniyle İİK'nun 280/3. Maddesindeki yasal koşulların somut olayda oluşmadığı, dava konusu devir işleminin işyeri veya işletme niteliğinde olmayıp, dava konusu taşınmazın davalı devir alan tarafından bedeli ödenerek satın alınan taşınmaz mal niteliğinde olduğunun belirlenmiş olması karşısında İİK'nun 277 ve devamı maddeleri ile bozma ilamında belirtilen İİK'nun 280/3. maddesindeki koşulların dava konusu olayda bulunmadığı" gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 4.Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 12.10.2022 tarih, 2022/6414 E- 2022/12136 K sayılı ilamı ile "İİK 280/son da belirtilen karinenin aksi davalılar tarafından ispat edilemediği gibi, dava konusu fabrika binasının satışında İİK 280/son da belirtilen şartlara da riayet edilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile karar verilmesi doğru görülmemiştir. -İİK 282 madde gereğince tasarrufun iptali davası asıl borçlu ve borçlu ile iptal konusu tasarrufu yapan veya kendisine borçlu tarafından bir ödemede bulunulan kimseler aleyhine açılır. Dava dilekçesinde ... ve ...’ın da taraf olarak gösterildiği, ancak dava konusu tasarrufun tarafı olmadığı anlaşıldığından iş bu davalılar yönünden pasif husumet nedeni ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken olumlu veya olumsuz herhangi bir karar verilmemesi de doğru görülmemiştir." gerekçesi ile bozulmasına karar verilmiştir. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama neticesinde; İİK.'nun 280/3. Md.'de yer alan karinenin gerçekleşmiş olması, ticari işletme devrinin İİK.'nun 280/3. Md.'de belirtilen şekilde satışın duyurulup ilân edilmediği dolayısıyla karinenin çürütülemediği ve kanun maddesindeki şartlara riayet edilmediği anlaşıldığından dava konusu tapuda Gaziantep ili Şehitkamil ilçesi Sam Mahallesinde kain 200 ada 1 parsel sayılı taşınmazın davalı ... Plastik A.Ş.'den ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti.'ne devrine ilişkin 31.01.2011 yevmiye tarihli 2848 yevmiye no'lu tasarrufi işlemin tapu kaydında tashihe mahal olmaksızın İİK'nın 277 ve devamı maddeleri uyarınca iptaline, ancak davaya konu taşınmazın devir yapılan davalı tarafından da elden çıkarılmış olması nedeniyle İİK 283/2. maddesi uyarınca söz konusu taşınmazın davalı ... ... Ltd Şti'nin nakden tazmin ile sorumlu tutulmasına, buna göre İzmir 23. İcra Müdürlüğünün 2011/1837 E. Sayılı takip dosyasındaki alacak ve ferileriyle sınırlı olmak üzere ve 129.818,95 TL'yi geçmemek üzere davalı ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti'den tahsili ile davacıya ödenmesine, karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...-...(...), ... Plastik A.Ş. vekili ve davalı ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1-Davalı ...-...(...), ... Plastik AŞ vekili temyiz dilekçesinde; dava açıldıktan sonra dava konusu icra dosyası yönünden icranın geri bırakılması kararı alındığını, bu hususa dikkat edilmediğini, ortada kesinleşmiş bir takibin kalmadığını, dava konusu satışın gerçek bir satış olduğunu, diğer davalı ile herhangi bir organik bağlarının olmadığını, diğer davalının ipotek ve hacizler usule uygun bir aciz vesikasının ibraz edilemediğini, yerel mahkemece herhangi bir gerekçenin sunulmadığını, karar düzeltme ilamından bahsedilmesinin yeterli olmadığını beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. 2- Davalı ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti vekili temyiz dilekçesinde; dava açıldıktan sonra dava konusu icra dosyası yönünden icranın geri bırakılması kararı alındığını, bu hususa dikkat edilmediğini, ortada kesinleşmiş bir takibin kalmadığını, dava konusu satışın gerçek bir satış olduğunu, dava konusu gayrımenkul kaydında yer alan ipotek bedellerinin de ödendiğini beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalılar arasındaki tasarrufun iptali isteğinden kaynaklanmaktadır. 2.İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) Geçici 3/2 maddesi gereğince uygulanmasına devam olunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 inci vd. maddeleri 2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri 3. Değerlendirme 1.Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, karar düzeltme talebi sırasında ibraz edilen haciz tutanağının, İİK 105 kapsamında aciz vesikası hükmünde olduğunun kabul edilmiş olmasına göre davalı ...-...(...), ... Plastik AŞ vekilinin ve davalı ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti vekilinin aşağıdaki bent haricindeki sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir. 2- Tasarrufun iptali davasının görülebilmesi için diğer dava koşullarının yanında davacının, borçlu davalı hakkında yapılmış ve kesinleşmiş bir icra takibinin bulunması ön koşuldur. Diğer dava koşulları gibi bu koşulun karar kesinleşinceye kadar mevcudiyetini devam ettirmesi gerekir. Somut olayda, davacı alacaklının borçlu ... Plastik İnşaat Teks. San ve Tic. AŞ hakkında başlattığı ve bu davanın dayanaklarından olan İzmir 23 İcra Müdürlüğü'nün 2011/1837 sayılı takip dosyası yönünden, davalı borçlunun davacı alacaklı aleyhine açtığı İzmir 3. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2022/184 E- 2022/443 K sayılı dosyasından İİK'nun 71. maddesine göre icranın geri bırakılması kararı verildiği, kararın da Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır. Bu durumda, mahkemece davacı alacaklı tarafından İİK'nun 33a/2 maddesi uyarınca açılmış bir dava bulunup bulunmadığı araştırılarak dava açılmış ise sonucunun beklenmesi, açılmamış olması halinde bu takip dosyası ile ilgili davanın ön koşul yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur. 3-Kabule göre de; Mahkemece bozma ilamına uyulduğu belirtilmişse de bozma ilamının gereği yerine getirilmemiştir a)Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 12.10.2022 tarih, 2022/6414 E- 2022/12136 K karar sayılı bozma ilamında davalı taraf olarak gösterilen ... ve ...'ın tasarrufun tarafı olmaması sebebi ile iş bu davalılar yönünden pasif husumet nedeni ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken adı geçen bu davalılar yönünden olumlu olumsuz herhangi bir karar verilmemesinin doğru olmadığı belirtilmiş olmasına rağmen son kararda iş bu davalılar yönünden yine olumlu-olumsuz karar verilmemesi doğru görülmemiştir. b) İİK’nın 283/II maddesine göre de iptal davası, üçüncü şahsın elinden çıkarmış olduğu mallar yerine geçen değere taalluk ediyorsa, bu değerler nispetinde üçüncü şahıs nakden tazmine (davacının alacağından fazla olmamak üzere) mahkûm edilmesi gerekir. Bu ihtimalde 3. kişinin sorumlu olduğu miktar, elden çıkarılan malın elden çıkardığı tarihteki gerçek değeri olmasına rağmen mahkemece dava konusu gayrımenkulün davalı 3. kişinin 4. kişiye devrettiği tarihteki değeri belirlenmeksizin takip rakamı üzerinden tazminata hükmedilmesi de doğru görülmemiştir. VI. KARAR Değerlendirme bölümünün (1) nolu bendinde açıklanan nedenlerle davalı ...-...(...), ... Plastik AŞ vekilinin ve davalı ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE; (2) nolu bendinde açıklanan nedenlerle davalı ...-... (...), ... Plastik İnşaat Teks. San ve Tic. A.Ş. vekilinin ve davalı ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, kararın BOZULMASINA, 17.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalılar ..., ... (...), ... Plastik İnşaat Teks. San ve Tic. A.Ş.'ye verilmesine, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılar ..., ... (...), ... Plastik İnşaat Teks. San ve Tic. A.Ş. ve ... Alım Satım Tic. Ltd. Şti'ye iadesine, 28.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.