Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2023/3314 E. 2023/11877 K. – Kurum Zararı

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2014/169 E., 2022/558 K. HÜKÜM/KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasındaki kurum zararı nedeniyle tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...’in uzun süre Turgut Belediye Başkanı, diğer davalı ...’in aynı yerde Muhasebe Müdürlüğü görevini yerine getirdiğini, 29.03.2009 tarihinde yapılan yerel seçimde davalı ... başkanının seçimi kaybettiğini, davalıların görev yaptıkları süreç içerisinde yapılan işlemlerin müfettiş tarafından denetlendiğini ve bu raporda davalıların encümen kararlarına rağmen kiralarını geç ödeyen kiracılardan gecikme zammı tahakkuk ve tahsilatının yapılmayarak 82.034,04 TL belediyenin zarara uğradığını, 2004 yılı ve öncesi tahsil edilmeyen (2001 yılından) 5.175,61 TL emlak vergisi alacağının zamanaşımına uğratıldığını, 2004 yılı ve öncesi tahsil edilmeyen (2001 yılından) 3.112,17 TL çevre temizlik vergisi alacağının zamanaşımına uğratılarak belediyenin zarara uğratıldığını belirterek belediye zararı olan toplam 90.321,00 TL'nin davalılardan banka mevduat faizlerine uygulanan en yüksek ticari reeskont faizi ile birlikte müteselsilen ve müştereken tahsilini etmiştir.

II. CEVAP Davalı ... vekili; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, belediyenin tüm gelir ve alacaklarını takip ve tahsile ilişkin belediye başkanının görevli olduğunu, müvekkilinin kendisine verilen emir ve görevleri yerine getirdiğini, zamanında ödeme yapmayan borçlulara ödeme emirlerinin tebliğ edildiğini savunmuş; yargılama sırasında 06.02.2013 tarihli duruşmadaki beyanında, belediyenin 25.09.2012 tarihli yazısından alacakların tahsil edilerek belediyenin bir zararı bulunmadığını beyan etmiştir.

Davalı ... yargılamadaki beyanlarında; görevi sırasında davaya konu alacaklara ilişkin icra takiplerinin başlatıldığını, davacı belediyenin dosyada mevcut yazısından davaya konu alacakların bir çoğunun tahsil edildiğinin ve tahsilata devam edildiğinin anlaşıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 06.02.2013 tarihli ve 2010/163 Esas, 2013/46 Karar sayılı kararıyla; alınan bilirkişi raporuna itibar edilerek davalıların davacı belediyede görev yaptıkları dönemde, belediyenin bir kısım alacaklarını zamanaşımına uğratarak, bir kısmını ise tahsil etmeyerek davacı belediyeyi zarara uğrattıkları gerekçesiyle davanın kabulü ile 90.321,82 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 11.02.2014 tarihli ve 2013/5403 Esas, 2014/2103 Karar sayılı ilamıyla; "...Dosyada mevcut 26.09.2012 tarihli davacı Turgut Belediye Başkanlığı yazısı ile dosyadaki diğer bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu yapılan belediye alacaklarının bir kısmının icra takibine konu edildiği ve bir kısmının da tahsil edildiği anlaşılmaktadır. Dosya kapsamından, dava konusu olay ile ilgili davalı ... hakkında,görevi ihmal suçundan kamu davası açıldığı, Yatağan Sulh Ceza Mahkemesi'nin 2011/104 Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılamanın halen devam ettiği anlaşılmaktadır. Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi gereğince ceza mahkemesinin beraat kararı hukuk hâkimi yönünden bağlayıcı değil ise de; mahkumiyete ilişkin ceza mahkemesi kararı ve olayın oluş şekline ilişkin belirleme, hukuk hâkimi yönünden de bağlayıcıdır. Dava konusu olayın özelliği nedeniyle ceza mahkemesi dosyasının kesinleşmesi beklenmeli ve tüm kanıtlar birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca uygun bir karar verilmelidir. Mahkemece yukarıda açıklanan yönler gözetilerek ceza dosyasının kesinleşmesi beklenmeden ve dava konusu edilen belediye alacaklarının tahsilatı konusunda araştırma yapılmadan eksik inceleme ile karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına, bozma nedenine göre davalıların diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; bozmaya uyularak yapılan yargılamada Yatağan Asliye Ceza Mahkemesinin 2011/367 esas sayılı davada verilen kararın, Yargıtay ilamı ve kesinleşme şerhinin incelendiği, bozma uyarınca davaya konu belediye alacaklarının tahsilatı konusunda yapılan araştırma sonucunda herhangi bir ödeme yapılmadığının tespit edildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 90.321,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davacı belediyenin 25.09.2012 tarihli yazısından herhangi bir kamu zararı oluşmadığının anlaşıldığı, zira alacağın büyük bir bölümünün tahsil edildiği, bir kısmının yapılandırıldığı, bir kısmına ilişkin icra takiplerinin devam ettiğinin bildirildiği, mahkemenin bu yazıyı nazara almadığı ve belge içeriği konusunda davacıdan açıklama istemediği, davacının zarara ilişkin belgeleri dosyaya sunmadığı, ceza davasında alınan bilirkişi raporunda belediyenin uğradığı kamu zararının netlik kazanmadığı ve gerekli takiplerin daha sonra yapılması halinde tahsilatın mümkün olduğunun belirtildiği, bozmaya uygun işlem yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... temyiz dilekçesinde; bozmaya uygun araştırma yapılmadığı, belediyenin 26.09.2012 tarihli yazısına rağmen dosya kapsamına aykırı şekilde karar verildiği, ceza davasında sanık olmadığı, davaya konu alacaklara ilişkin ödeme evraklarının dosyaya getirtilmediği, ceza dosyasında alınan bilirkişi raporunda da belediyenin kamu zararının netlik kazanmadığı ve daha sonra takibat yapılarak tahsilatın mümkün olduğunun belirtildiği, davacının alacağın tahsiline yönelik ödeme emirlerini dosyaya ibraz etmediği, belediye başkanı ve üst yönetici olarak mali yönden sorumluluğu bulunmadığı, sadece gözetim yükümlülüğü bulunduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; kurum zararı nedeniyle alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6100 sayılı Kanun'un 31 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 ve 74 üncü (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41 ve 53 üncü) maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Mahkemece bozma ilamına uyulduğu belirtilmiş ise de bozma ilamının gereği tam olarak yerine getirilmemiştir. Şöyle ki; Daire bozmasında davalılardan ... hakkında görevi ihmal suçundan açılan ceza dosyasının kesinleşmesinin beklenmesi, dava konusu edilen belediye alacaklarının tahsilatı konusunda araştırma yapılması gereğine işaret edilmiştir.

Yatağan (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesinin 2011/104 Esas, 2014/154 Karar (Yatağan Asliye Ceza Mahkemesinin 2011/367 Esas, 2014/263 Karar) sayılı ve 26.03.2014 tarihli kararının incelenmesinde; sanık ...'ın Turgut Belediyesi Mali Hizmetler Müdürlüğü görevini yürüttüğü, belediyenin tespit edilen ve tahsili geciken alacaklarını takip etme hakkı olduğu, sanığın işçi statüsünden gelmesi nedeniyle yeterli bilgi ve deneyime sahip olmadığı, ayrıca belediyenin uğradığı kamu zararının netlik kazanmadığı, daha sonra gerekli takibatlar yapılarak tahsilinin mümkün olduğu, sanık üzerine atılı görevi kötüye kullanma suçunun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle davalı ...'ın beraatine karar verildiği; Yargıtay 5. Ceza Dairesince zamanaşımı nedeniyle kamu davasının düşmesine 04.11.2021 tarihinde karar verildiği anlaşılmıştır. Bozma öncesi davacı belediyenin 26.09.2012 tarihli yazısında, 2001-2009 yılları arasında taşınmaz kira alacağı ve gecikme zamlarının tahakkuk, tahsilat ve takip işlerinin devam ettiği, buna göre bir kısım borçlunun kira ve gecikme zammını ödediği, bir kısım borçlunun kira ve gecikme zammı borçlarını 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılandırdığı ve halen ödemeye devam ettikleri, bir kısım borçlunun kira borçları ve gecikme zamlarına ilişkin icra takip işlemlerinin devam ettiği, 2001-2004 tarihleri arasındaki emlak/bina/arazi/arsa/çevre temizlik vergilerinin her yıl tarh, tahakkuk, tahsil işlemlerinin yapılmakta olduğu ve yıl sonu itibariyle bir sonraki mali yıla devredildiği bildirilmiştir. Bozma uyarınca davacı belediyenin 22.09.2014 tarihli yazısında ise; davaya konu 82.034,04 TL, 5.175,61 TL ve 3.112,17 TL alacağa ilişkin tahsilat yapılmadığının tespit edildiği cevabı verilmiş; böylece belediyenin her iki cevabı arasındaki açık çelişki giderilmeden ve ilgili belgeler dosyaya kazandırılmadan, bozma sonrası davacının 22.09.2014 tarihli cevabı hükme esas alınarak eksik inceleme ile hüküm kurulmuştur.

6100 sayılı Kanun'un 31 inci maddesi gereği hâkimin, uyuşmazlığın çözümü bakımından belirsiz veya çelişkili olan hususları taraflara açıklatıp davayı aydınlatma görevi bulunmaktadır.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş; bozma gerekçesi ve içeriğinde açıklanan şekilde araştırma yapılmak suretiyle eksikliklerin, dava konusu edilen belediye alacaklarının tahsil edilip edilmediği konusunda davacının 26.09.2012 ve 22.09.2014 tarihli yazılı beyanları arasındaki çelişkilerin giderilmesi, davalı ... hakkındaki ceza yargılaması sonucunda verilen beraat kararına ilişkin gerekçe de değerlendirilerek, uyuşmazlığın esası bütün deliller birlikte tartışılıp değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesidir.

Şu hâlde mahkemece, bozma gereği tam olarak yerine getirilmeden eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu durum kararın bozulmasını gerektirmiştir.

2. Bozma kapsam ve şekline göre davalıların diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalıların temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle, davalıların diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,

06.11.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.