Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2023/1616 E. 2024/2893 K.

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/1439 E., 2022/1527 K. HÜKÜM/KARAR : Kabul/Red

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 05.03.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Avukatgeldi. Davalı Perde Lez Fisto Organze İmalat Tekstil ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat geldi. Davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. vekili Avukat ... geldi. Davacı vekili ile davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. ve davalı Perde Lez Fisto Organze İmalat Tekstil ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şti. vekillerinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 19.03.2024 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı borçlu Perde Lez Fisto Organze İmalat Tekstil ve Mobilya Sanayi Ticaret Limited Şirketi, aleyhine yapılan takiplerin sonuçsuz kaldığını, borçlunun mal kaçırma amacı ile dava konusu Brode marka makinasını 10.07.2018 tarihinde diğer davalı şirkete sattığını belirterek ,bu satışın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; marka makinenin leasingli olduğunu, satış bedelinin n Banka ödenmek suretiyle satın alındığını, ödeme yapıldığına ilişkin dekont ve fatura, davalı borçlu şirket ile finansal kiralama şirketi olan Finansal Kiralama A.Ş. arasında borcun bittiği ve satış hakkı elde edildiğine ilişkin sözleşme, finansal kiralama fatura örneklerini ibraz ettiklerini, çeklerin çoğunun keşide tarihinin makinenin satış tarihinden sonra olduğunu, çeklerin diğer davalı şirket ile aralarındaki cari hesaba dayalı olarak keşide edildiği iddiasına rağmen çeklerin cari hesap tarihinde henüz basılmadığını, çeklerin söz konusu tarihteki cari hesaba dayalı verilmiş olma ihtimali olmadığını iddiasını ortadan kaldırdığını, çeklerin keşide tarihlerinin de borcun dayanağı olan 09.01.2018 tarihinden çok sonra olduğunu, davacının çekleri ne zaman ve hangi alacağa istinaden aldığını kanıtlamak zorunda olduğunu, borçlu aleyhine icra takibi başlatılmadığını, müvekkilin borçlunun kastını ve mali durumunu, alacaklı ile ilişkisini bilmesinin mümkün olmadığını, davacının muvazaa iddiasını ispatlamadığını, 09.01.2018 tarihinde davacı ile diğer davalı arasında cari hesap başlamasının hukuken geçerli olmadığını, ticaretin başlangıcı ile borcun doğumunun farklı olduğunu, eski model ve eksik parçaları olan makinenin değerinin bilirkişi raporu ile tespit edileceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı borçlu şirket cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bedeller arasında misli fark nedeniyle İcra İflas Kanunu'nun (İİK) 278/2 maddesi gereği iptali gerektiği, borçlu şirketin tekstil kolunda faaliyette bulunduğu, tasarrufa konu makineyi devretmekle işletmenin önemli kısmını devretmiş olması, davalı şirketler arasında cari hesap ilişkisi olması, üçüncü şahıs şirketin borçlu şirketin mali durumunu bilebilecek durumda olmasına göre makine devrinin, alacaklıları zarara uğratma kastıyla yapıldığı, İİK 279/2 ve 280/3 gereği tasarrufun iptali gerektiği, basiretli tacir olarak davalı Tekstil Tic. San. A.Ş.'nin, tasarrufa konu makinenin devir alındığı faturaya makinenin kartlarının olmadığına dair ihtirazi kayıt düşmediği, ana kartları olmayan makinenin bir nevi hurda niteliğinde olacağı, makineye yatırım yapmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, hurda olduğunu düşündüğü (Dosyadaki ve Bursa 11. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/393 Esas sayılı dosyasının 09.09.2020 tarihli beyanlara göre) makineyi satmayıp kendi iş yerinde tutmasının makinenin faal olduğuna karine olması, Bursa 8. İcra Müdürlüğü'nün 2019/11569 sayılı takip dosyasından yapılan 10.10.2019 tarihli haciz zaptında davalı şirket yetkilisinin davaya konu makineyi leasing şirketine 125.000,00 TL ödeyerek Perde Ltd. Şti.'den aldığını beyan etmesi, makinenin kartlarının olmadığına ilişkin kendisinin ve avukatının beyanının olmaması, makinenin yediemin olarak şirketin yetkilisine teslim edilmesi, aynı dosyadan yapılan 18.11.2019 tarihli haciz tutanağında makinenin demonte vaziyette eksiksiz bir şekilde şirket yetkilisi 'a teslim edildiğinin zapta geçirilmesine göre, 22.01.2021 tarihli keşif sırasında makinenin kartlarının olmadığı görülmekle, kartlarının üçüncü şahsa devrinden sonra üçüncü şahıs olan davalı Tekstil Tic. San. A.Ş.'nin makinenin bu kısımlarını elden çıkarmış olduğu kanaatiyle tasarrufa konu makinenin mevcut hali üzerinde alacaklıya cebri icra yapabilme yetkisi verilmesine, kartlarının üçüncü şahıs tarafından bir başkasına elden çıkarılmış olması nedeniyle İİK'nun 283/2 maddesi gereği, makinenin tasarruf tarihindeki faal değeri olan 707.010,00 TL'den kartları sökülmüş vaziyetteki değeri 250.000,00 TL çıkarıldığında kalan 457.010,00 TL için, icra dosya alacaklarını geçmemek kaydıyla davacı lehine davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. aleyhine tazminata karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde; marka makine leasingli olup satış bedelinin Bank’a ödenmek suretiyle satın alındığını, muvazaa iddiasının gerçek olmadığını, diğer davalı borçlu şirket ile finansal kiralama şirketi Finansal Kiralama A.Ş. arasında borcun bittiği ile satış hakkı elde ettiğini gösterir sözleşmenin, finansal kiralama fatura örneklerinin ibraz edildiğini, mahkemece eksik inceleme yapıldığını, davacının alacağına dayanak çeklerin hangi alacağa istinaden aldığı taleplerinin araştırılmadığını, bilirkişinin ticari defterlerde kayıtlı olmadığını bildirdiği çeklerin gerçek alacak olup olmadığını araştırmadığını, davacının gerçek alacağı olduğunu ispatlaması gerektiğini, çeklerin brode makinesinin satışından sonra keşide edildiğini, diğer davalı ile aralarındaki cari hesap başlangıç tarihinden sonra basıldıklarını, çeklerin hangi ticari ilişkiye dayalı düzenlendiği, hangi yasal sebeple elinde bulundurduğu ile alacağının gerçek olup olmadığını ispatlaması gerektiğini, çeklerin çoğunun keşide tarihinin makinenin satış tarihinden sonra olduğunu, cari hesap tarihinde anılan çekler henüz basılmadığından çeklerin söz konusu tarihteki cari hesaba istinaden verilmesi ihtimali ve iddiası olamayacağını, davacının çeki ne zaman ve hangi alacağa istinaden aldığını kanıtlamak zorunda olduğunu, beş adet çek keşide edildiğini belirtmişse de; ticari defter kayıtları esas alınarak raporda davacının davalı borçlu şirketten 4 adet toplamda 600.000,00 TL tutarında çek giriş kaydı yaptığı, 31.08.2019 vadeli, 98236 nolu, 150.000,00 TL bedelli, 30.09.2019 vadeli, 98237 nolu, 150.000,00 TL bedelli çeklerin icra takibinde olduğu ve ödenmediğinin tespit edildiğini, deftere girişi yapılan çeklerle davacı tarafından icra takibine konu edilen, alacak iddiasında bulunulan çeklerin örtüşmediğini, davaya dayanak bazı çeklerin girişinin deftere yapılmadığını, deftere girişi yapılan çeklerin ise tasarruf tarihinden sonra olduğunu, makinenin satışı gerçekleştirildiğinde borçlunun temerrüde düşmediğini, müvekkili şirketin piyasada bilinen ve dürüst ticaret yapan firma olduğunu, 34 yıldır tekstil işini ifa ettiğini, diğer davalı Perde Ltd. Şti. ünvanlı şirketin 2004 kuruluş tarihli yeni firma olduğunu, aralarında ortak bağ, akrabalık ilişkisi vb. olmadığını, farklı dallarda ve adreslerde çalıştıklarını, müvekkilin borçlu şirketin içinde bulunduğu durumu ve kastını bilebilmesinin mümkün olmadığını, davacının diğer davalı şirket ile son derece sıkı şahsi ilişki ve ticaret içerisinde bulunduğunu, mali durumunu bilebilecek durumda olduğunu, davacının kendi kusurundan yararlanmaması, zararına katlanması gerektiğini, alacağını alakasız başka firmalara muvazaa iddialarıyla haksız suçlamalarda bulunarak tahsile çalıştığını, somut deliller olmadan makine devrinin alacaklıları zarara uğratma kastıyla yapılan devir olduğunun kabul edilemeyeceğini, ana kartları olmayan hurda niteliğindeki makineye yatırım yapılmasının hayatın olağan akışına aykırı olacağını, muvazaanın kabul edilemeyeceğini, makinenin değerinin altında satılmasının 2014 model olması, bazı önemli eksik parçalarının bulunması ve Türkiye’nin ekonomik şart ve koşullarında piyasada nakit sıkıntısı çekilmesi nedeniyle yapıldığını, makinenin değeri ile müvekkilinin satın almak için ödediği tutar arasında farkın az olduğunu, muvazaa ilişkisi bulunmadığını, haciz tutanağından makinenin eksiksiz olduğuna dair somut tespit bulunmadığını, haciz esnasındaki makinenin görsellerinin dosyanın icra alacaklısı tarafından dosyaya ibraz edilen görüntülerden makinanın beyin ve (ana kart) kartları, elektronik aksamı olmadığının görüldüğünü bildirerek, ilk derece mahkemesi kararın kaldırılması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "Toplanan deliller, takip dosyaları, haciz tutanakları, bilirkişi raporları ile dosya kapsamına göre; davalı Tekstil Ltd. Şti.'nin makinenin kartlarının olmadığı, demonte vaziyette olduğuna dair ihtirazi kayıt ileri sürmeden makineyi (KDV hariç) 183.419,49 TL'ye, tasarruf tarihindeki faal piyasa fiyatı olan 707.010,00 TL'nin (KDV hariç) çok altında bedelle satın aldığı, bedeller arasında misli fark nedeniyle İİK'nun 278/2 maddesi gereği iptali gerektiği, borçlu şirketin tekstil kolunda faaliyette bulunduğu, tasarrufa konu makineyi devretmekle işletmenin önemli kısmını devretmiş olması, davalı şirketler arasında cari hesap ilişkisi olması, üçüncü şahıs şirketin borçlu şirketin mali durumunu bilebilecek durumda olmasına göre makine devrinin, alacaklıları zarara uğratma kastıyla yapıldığı, İİK 279/2 ve 280/3 gereği tasarrufun iptali gerektiği, basiretli tacir olarak davalı Tekstil Tic. San. A.Ş.'nin tasarrufa konu makinenin devir alındığı faturaya makinenin kartlarının olmadığına dair ihtirazi kayıt düşmediği, ana kartları olmayan makinenin hurda niteliğinde olacağı, makineye yatırım yapmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, hurda olduğunu düşündüğü (Bursa 11. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/393 Esas sayılı dosyasının 09.09.2020 tarihli beyanlara göre) makineyi satmayıp kendi iş yerinde tutmasının makinenin faal olduğuna karine olduğu, Bursa 8. İcra Müdürlüğü'nün 2019/11569 sayılı takip dosyasından yapılan 10.10.2019 tarihli haciz zaptında davalı şirket yetkilisinin davaya konu makineyi leasing şirketine 125.000,00 TL ödeyerek Perde Ltd. Şti.'den aldığını beyan ettiği, makinenin kartlarının olmadığına ilişkin kendisinin ve avukatının beyanı olmadığı, makinenin yediemin olarak şirket yetkilisine teslim edilmesi, aynı dosyadan yapılan 18.11.2019 tarihli haciz tutanağında makinenin demonte vaziyette eksiksiz bir şekilde şirket yetkilisi teslim edildiğinin zapta geçirilmesine göre, 22.01.2021 tarihli keşif sırasında makinenin kartlarının olmadığı görülmekle, kartlarının üçüncü şahsa devrinden sonra üçüncü şahıs davalı Tekstil Tic. San. A.Ş.'nin makinenin bu kısımlarını elden çıkarmış olduğu kanaatiyle tasarrufa konu makinenin mevcut hali üzerinde alacaklıya cebri icra yapabilme yetkisi verilmesine, kartlarının üçüncü şahıs tarafından başkasına elden çıkarılması nedeniyle İİK'nun 283/2 maddesi gereği, makinenin tasarruf tarihindeki faal değeri olan 707.010,00 TL'den kartları sökülmüş vaziyetteki değeri 250.000,00 TL çıkarıldığında kalan 457.010,00 TL için, icra dosya alacaklarını geçmemek kaydıyla davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. aleyhine tazminata karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davalı tarafın istinaf talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir..." gerekçesi ile istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde belirttiği nedenleri tekrar ederek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK'nın 277 ve devamı maddelerine dayalı olarak açılan tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Tekstil Tic. San. A.Ş. vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; DavalıTekstil Tic. San. A.Ş. vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı Tic. San. A.Ş.'ye yükletilmesine,

17.100.00 TL vekalet ücretinin davalı Tic. San. A.Ş.'den alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacıya verilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.