Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2023/12232 E. 2024/1506 K.

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2023/187 E., 2023/185 K. SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ SAYISI : KIT/2022-2328 DAVALILAR :1- ... vekili Avukat ... 2- ... vekili Avukat ... DAVA TARİHİ : 06.08.2019 HÜKÜM/KARAR : Davadan el çekme SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ SAYISI : 2020/6095 Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı davalı ... A.Ş. vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararı, davalı ... A.Ş. vekilince temyiz edilmiş, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda, İtiraz Hakem Heyetince uyuşmazlıktan el çekilerek tahkim yargılamasının sonlandırılmasına karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; 13.08.2016 tarihinde, müvekkilinin yolcu olduğu araç ile davalılardan... Sigorta A.Ş. nezdinde trafik sigortalı aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacının yaralanarak %19 kalıcı maluliyetinin oluştuğunu bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 50,00 TL maddi tazminatın... Sigorta AŞ'den, 5.000,00 TL maddi tazminatın Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş.'den tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Bilirkişi raporu doğrultusunda dava değerini 159.886,00 TL'ye yükseltmiştir. II. CEVAP Davalı ... Anaonim Türk Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; sigortalının kusuru oranında sorumlu olduklarını, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, avans faizine hükmedilemeyeceğini,vekalet ücretinin tam verilemeyeceğini beyanla davanın reddini istemiştir. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; başvuru şartının gerçekleşmediğini, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, geçici iş göremezlik tazminatından sorumlu olmadıklarını, vekalet ücretinin tam verilemeyeceğini beyanla davanın reddini istemiştir. III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun kısmen kabulü ile 127.908,80 TL maddi tazminatın 01.08.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Şirketinden alınarak başvurana ödenmesine, davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir. IV. İTİRAZ A. İtiraz Yoluna Başvuranlar Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından itiraz başvurusunda bulunmuştur. C. Gerekçe ve Sonuç İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.İtiraz Hakem Heyetinin kararına karşı süresi içinde davalı ... AŞ vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Daire'nin 14.12.2021 tarih ve 2021/6639E-2021/10264K sayılı kararı ile "...1-Dava trafik kazasından kaynaklı bedensel zarara ilişkin maddi tazminat istemidir. İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçütden yararlanılmıştır. Şekli ölçüte göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüte göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür. Karayolları Trafik Kanununda zorunlu trafik sigortasına ilişkin olarak, sorumluluğun kapsamı yanında, bu kapsam dışında kalan haller de açıkça düzenlenmiştir.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Dışında Kalan Hususlar” başlıklı 92. maddesinde:“Aşağıdaki hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadır: a)İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler, b)İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler, c)İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen zararlara ilişkin talepler, d)Bu Kanunun 105 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminatı altında yapılacak motorlu araç yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki kazalardan doğan talepler, e)Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar, f)Manevi tazminata ilişkin talepler.” hükmü ile, zorunlu trafik sigortacısının hangi zararlardan sorumlu olmadığı düzenleme altına alınmış; burada örnekseme yoluna gidilmeyip; tek tek ve tahdidi olarak sorumlu olunmayan haller sıralanmıştır. Somut olayda davacı vekili, müvekkili Mümin'in yolcu olduğu araçta meydana gelen çift taraflı trafik kazasında, davasını müvekkilinin yolcusu olduğu aracın zorunlu trafik sigorta şirketine ve karşı aracın sigorta şirketine yöneltmiştir. Karşı aracın kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmaması nedeniyle davalı ... AŞ yönünden davanın reddine karar verilmiş, davacının yolcusu olduğu aracın kazada tam kusurlu olması hasebiyle davalı ... Şti. hakkındaki davanın kabulüne karar verilmiştir. Davacı savcılık soruşturma dosyasındaki ifadesinde ve Sivas 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2018/103E-2019/978K sayılı dosyasındaki beyanında "Adıyaman Menzil'e gitmek üzere araç kiraladıklarını, kira sözleşmesini kendisinin imzaladığını" beyan etmiştir. 13.08.2016 tarihli araç kiralama sözleşmesi fotokopisinin eldeki dosya içinde, soruşturma evrakları arasında olduğu görülmüş ancak aracın ne kadar süreliğine kiralandığının sözleşmede belirtilmediği anlaşılmıştır. Uyuşmazlık Hakem Heyetince davacının kira sözleşmesi ile aracın kiracısı olması karşısında, aracı uzun süreli kiralayıp kiralamadığı ve buna bağlı olarak işleten sıfatını alıp almadığı değerlendirilmeden davanın kabulüne karar verilmiş, İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazları reddedilmiştir. Karayolları Trafik Kanunu 92. maddesi ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.3.b maddesinde "işleten tarafından ileri sürülecek tazminat talepleri"nin teminat kapsamı dışında kalacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre işletenin, işleten olarak kendi sorumluluğunu üstlenen davalı zorunlu trafik sigortacısından tazminat talebinde bulunması mümkün değildir. Bu durumda zorunlu trafik sigortasının, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına aldığı gözönünde bulundurularak, aracın kiracısı olan davacının işletenlik sıfatının belirlenmesi için kira sözleşmesinin varsa sözleşme ekleri ve ödeme vb. benzeri belgelerin celbi ile aracın uzun süreli kiralanıp kiralanmadığının ve aracın sigortacısı davalı ... AŞ karşısında üçüncü kişi sayılıp sayılamayacağı tartışılarak varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir." gerekçesiyle bozulmuştur. B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından sunulan sözleşme ve fatura tahtında uyuşmazlığa konu aracın ne kadar süreliğine kiralandığının tespitinin yapılamadığı, bunun için firmanın ticari kayıtları üzerinde keşif ve bilirkişi incelemesinin gerekebileceği ve bu usuli işlemlerin tahkim yargılaması ile yerine getirilmesi mümkün bulunmadığından, itiraz yargılamasının sonlandırılarak uyuşmazlıktan el çekilmesine karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; mevcut durumda hakem heyetinin el çekme yetkisi bulunmadığını, başvurunun incelemeye alınması gerektiğini, uyuşmazlığa konu başvurunun usulüne uygun yapıldığını, herhangi bir bilgi ve belge eksikliği olmadığını, buna rağmen; bozma ilamı esas alınarak uyuşmazlıktan el çekilmesine, tahkim yargılamasının sonlandırılmasına, davacının mahkemede dava açmada muhtariyetine karar verilmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi ile teminat altına alınan araçların karıştığı kazada, davacı yolcunun yaralanması nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları , 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi. 3. Değerlendirme Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VII.KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine 13.02.2024 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi. (Karşı Oy) KARŞI OY Dosya kapsamından, davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı ... vekilinin itirazı üzerine itirazın reddine karar verildiği, adı geçen davalının temyizi üzerine Dairemizce davacının işletenlik sıfatının belirlenmesi için aracın uzun süreli kiralanıp kiralanmadığının araştırılması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verildiği, İtiraz Hakem Heyetince aracın ne kadar süreliğine kiralandığının tespitinin yapılamadığı, bu nedenle uyuşmazlığın mahkemede çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle dosyadan el çekilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Başvurucunun aracın kiracısı olarak KTK 3 üncü maddesi uyarınca "farazi işleten" sıfatı vardır. Farazi işleten sıfatı olaydan zarar gören üçüncü kişilerin zararlarının karşılanması içindir. ZMSS'nin sorumluluğu devam eder. Sigorta sözleşmesinin akidi değildir. KTK'nın 92 nci maddesinde sözü edilen işleten ZMSS'nin akidi olan sigortalıdır. Olayda ZMSS Genel Şartları uyarınca herhangi bir rücu şartı varsa (alkol-ehliyetsizlik-istiap haddinin aşılması) sigorta şirketi farazi işleten olan kiracıya dönemeyecektir. Kendi akidi olan sigortalıya rücu edebilecektir. Açıklanan bu maddi ve hukuksal nedenlere göre davacı malik ve sigortalı olmayıp araçta yolcudur. Dolayısıyla yolcusu olduğu aracın ZMSS'den bedensel zararını isteyebilecektir. Bu nedenle el çekme kararının bozulması gerektiği kanaatinde olduğumdan, sayın çoğunluğun onama kararına katılmıyorum.