Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2022/5875 E. 2023/12992 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/171 E., 2022/56 K. HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü Davalı Defne Jet Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi vekili

Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalı ... vekili ve davalı ......., Jet Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi vekili tarafından temyiz edilmekle; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde; meydana gelen trafik kazası neticesinde davacıların desteği ......,ın öldüğünü ve davacı ...'ın maliki olduğu davalı ... şirketine kasko sigortalı aracın hasar gördüğünü, araç bedelinin diğer davalılar ile birlikte davalı ... şirketinden tahsilini talep ettiklerini, davalıların ise zarara neden olan aracın işleteni, maliki ve sürücüsü olarak sorumlu olduklarını açıklayıp davacı ... ...için 500,00'er TL maddi, 15.000,00'er TL manevi tazminatın, davacı ..., ........., için 10.000,00'er TL manevi tazminatın, davacılar ..., ..., ..., ... ve ...... için 7.500,00'er TL manevi tazminatın, davacı ... 'ın maliki olduğu araçta meydana gelen hasar nedeniyle 22.000,00 TL maddi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini ... için 34.862,90 TL, ........., için 7.512,74 TL, ......,için 4.329,91 TL, .........., için 2.474,27 TL ve 22.000,00 TL araç hasar bedeli olarak artırmıştır.

II. CEVAP 1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; ilk prim ödenmediğinden poliçenin başlangıçtan itibaren iptal edildiğinden müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun doğmadığını, desteğin tam kusuru ile gerçekleşen kaza nedeni ile davacıların tazminat hakkının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ......., vekili cevap dilekçesinde; dava konusu kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, talep edilen tazminat miktarlarının fahiş olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı .......,Turizm Ulus.Yolcu Taş. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin kazaya neden olan aracı kiracı sıfatı ile kullandığını, zarardan sorumlu tutulamayacağını, talep edilen tazminat miktarlarının fahiş olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 16.01.2015 tarihli ve 2008/78 Esas, 2015/34 Karar sayılı kararıyla; maddi tazminat yönünden davanın kabulü ile ... için 34.862,90 TL, ......, için 7.512,74 TL,...... için 4.329,91 TL, ......., için 2.474,27 TL ve 22.000,00 TL araç hasar bedeli olmak üzere toplam 71.179,82 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, manevi tazminat yönünden davanın kabulü ile ..., ......, .......,........, ...... için 15.000,00'er TL,......, ve ... için 10.000,00'er TL, ..., ..., ..., ..., ........ için 7.500,00'er TL manevi tazminatın davalı ... dışındaki tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 27.12.2018 tarih ve 2018/4420 esas, 2018/2921 karar sayılı ilamı ile davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, "davacılar vekili, davalı ...'ne sigortalı aracın karıştığı kazada müvekkillerinin desteğinin öldüğünü ve aracın hasarlandığını açıklayıp maddi tazminat talebinde bulunmuş, davalı ... vekili poliçeye ilişkin ilk primin ödenmediğinden müvekkilinin sorumluluğunun başlamadığını savunmuş, mahkemece anılan savunma üzerinde durulmayarak karar verilmiştir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz. Sigorta hukukunda kural olarak sigorta akdinin meydana gelmiş olması, sigortacının sorumluluğunun başlamış olmasını gerektirmez. Sigortacının sorumluluğunun başlayabilmesi için TTK.nun 1282 ve 1295/3. maddeleri hükümleri gereğince primin veya ilk taksitinin ödenmiş olması zorunludur. Sigorta primi ödeme borcunun genel ilkeleri TTK'nın 1294 ile 1298. maddeleri hükümleri arasında düzenlenmiştir. Somut olayda kazaya neden olan araç, davalı ... nezdinde 29.11.2007-29.11.2008 vadeli sigorta poliçesi sigortalanmış, davaya konu trafik kazası 30.11.2007 tarihinde meydana gelmiştir. Davalı cevap dilekçesinde davacı sigortalı tarafından primin ve ilk taksitin ödenmediği, sigorta priminin ödenmemesi nedeniyle poliçenin 31.12.2007 tarihinde iptal edildiği iddia edilmiş, mahkemece iddia ve savunmalar konusunda araştırma yapılmaksızın davanın kabulüne karar verilmiştir. Poliçe aslı, makbuz hükmünde olup primin peşin olarak ödendiğine karine teşkil eder. Buna göre mahkemece, TTK 1267. hükmü de değerlendirilerek davalı ... şirketinin ticari defter ve kayıtları üzerinde HMK 222. madde doğrultusunda bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, poliçe aslı ve ödemeye ilişkin tüm deliller toplanarak, poliçenin teslim edilip edilmediği, aslının kimde olduğu, peşinatın ya da ilk primin davacı sigortalı tarafından davalıya ödenip ödenmediği, dolayısıyla davalı sigortacının kaza tarihini de kapsayacak şekilde sorumluluğunun başlayıp başlamadığı hususları araştırılarak sonucuna göre karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir. Kabule göre de; mahkemece araç hasarı yönünden hiçbir inceleme yaptırılmadan davacı tarafından davadan önce yaptırılan delil tespiti dosyasındaki tazminat raporuna bağlı kalınarak hüküm kurulmuştur. Karar bu yönü ile de hatalı olup bozmayı gerektirmektedir. Mahkemece, dava konusu trafik kazasında araçtaki gerçek zararın saptanması uzman bilirkişi aracılığı ile belirlenmeli, raporun taraflara tebliği ile rapora karşı beyanda bulunma hakkı verilmelidir. Davalı, davacının aracında meydana gelen gerçek zarardan sorumludur. O halde mahkemece, konusunda uzman bilirkişiden dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilerek hasar yönünden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli biçimde rapor alınarak sonucuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir Çifte sigorta, değerinin tamamı sigorta edilmiş olan bir menfaatin aynı rizikolara karşı ikinci kez sigorta ettirilmesidir. Bu durumda daha sonra yapılan sigorta sözleşmesi geçersizdir. Davalı ... vekili, aynı araç için Ak Sigorta A.Ş. nezdinde düzenlenmiş 14.07.2007 başlangıç tarihli bir zorunlu trafik sigorta poliçesi daha bulunduğunu ileri sürmüştür. Mahkemece davalının savunmasında ileri sürdüğü trafik sigorta poliçesinin araştırılarak, iddia edildiği şekilde poliçenin varlığının tespiti halinde dava tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1286. maddesi kapsamında değerlendirilmek üzere hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.'' gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

3. Bozma kararına karşı davacılar vekili tarafından karar düzeltme kanun yoluna başvurulması üzerine; Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 17.07.2021 tarih ve 2019/3867 esas, 2021/1536 karar sayılı ilamı ile davacılar vekilinin diğer karar düzeltme isteklerinin reddine karar verilerek, "Dosyanın yeniden yapılan incelemesinde; davalı ... nezdinde düzenlenen poliçenin ...plakalı araca ilişkin kasko sigortası, davadışı Ak Sigorta nezdinde düzenlenen poliçenin ...plakalı araca ilişkin zorunlu mali sorumluluk sigortasına ilişkin olduğu, davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş.'den talebin kasko sigortasına yönelik olduğu anlaşıldığından; Dairenin 27/12/2018 gün ve 2018/4420-2018/12921 sayılı bozma ilamının 3 nolu bendinde gösterilen bozma nedeninin yanılgıya dayalı olduğu anlaşılmakla 3 nolu bendinin çıkarılmasına'' karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kesinleşmiş ceza dosyasındaki kazanın oluşu hakkındaki kabul dikkate alınarak davalı sürücü ...'ın %100 kusurlu kabul edildiği, müteveffanın imam nikahlı eşi ve çocuklarının tazminat alacağının asgari ücret üzerinden yapılan hesaplamaların hükme esas alınmasına karar verildiği, destekten yoksun kalma tazminatına ve manevi tazminata hak kazanabilmek için resmi bir nikah olması şartı aranmadığından ve davacılardan ...'ın, müteveffanın imam nikahlı eşi olduğu dosya kapsamında sabit olduğundan davalıların ...'ın tazminat talep edemeyeceğine ilişkin itirazlarının dikkate alınmadığı, bozma ilamı doğrultusunda sigorta poliçesi yönünden araştırılma yapılmış olup poliçe aslının davacı tarafça dosyaya sunulduğu ve davalı ... şirketinin kaza tarihini kapsayacak şekilde sorumluluğunun olduğu, davacıların meydana gelen kazada murislerinin hayatını kaybetmiş olması nedeniyle duymuş oldukları elem ve acının telafisi bakımından tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile kusur durumları da dikkate alınarak manevi tazminatın belirlendiği gerekçesiyle; maddi tazminat yönünden davanın kabulü ile ... için 34.862,90 TL, ...... için 7.512,74 TL,............. için 4.329,91 TL,.......... için 2.474,27 TL ve 22.000,00 TL araç hasar bedeli olmak üzere toplam 71.179,82 TL maddi tazminatın sigorta şirketi bakımınmdan dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte kasko sigorta limiti ile sınırlı olmak üzere, diğer davalılar bakımından kaza tarihi olan 30.11.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tüm davalılardan tahsili (tahsilde mükerrer olmamak koşulu) ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı Defne Jet Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davalı nezdinde dava konusu edilen ...plakalı araç için kasko veya trafik poliçesinin bulunmadığını, araç hasarı tespitinin fahiş ve afaki belirlendiğini, kaza anında mevcut piyasa durumuna göre tespit yapılması gerektiğini, hesaplanan vekalet ücreti, harç, yargılama giderlerinin hatalı olduğunu, ...plakalı araç sürücüsünün alkollü olduğunu, poliçede dain-i mürtehin kaydı bulunduğunu, temerrüt tarihinin hatalı belirlendiiğini, taleplerin zamanaşımına uğradığını, destekten yoksun kalma tazminatının hatalı hesaplandığını, bakiye ömür sürelerinin, hesaplama yöntemininin, hak sahiplerinin hatalı belirlendiğini, müteveffanın anne ve babasının hayatta olup olmadığının gözetilmediğini, destek sürelerinin olması gerekenden yüksek olduğunu, eşin yeniden evlenme ihtimalinin değerlendirilmemesi nedeniyle tazminatın olması gerekenden yüksek olduğunu belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe: 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalıların işleten ve sürücüsü olduğu araç ile davalı ... nezdinde kasko sigortalı olan aracın karıştığı kaza sonucu davacılar desteğinin ölümü nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminatın davalı ... dışındaki davalılardan, aracın hasar görmesi nedeniyle de hasar bedelinin davalı ... şirketinden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddesi, Kasko Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Davalılardan Defne Jet Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi vekilince bozma öncesi kararın temyiz edilmediği, bozma sonrası kurulan hükümde adı geçen davalı yönünden de aleyhe hükümde değişiklik olmadığından temyiz dilekçesinin hukuki yarar yokluğundan reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

3. Davalı ... aleyhine araç hasarı yönünden dava açılmış olup, hükümde de 22.000,00 TL araç hasar bedeline hükmedilmiştir. Bu haliyle davalı ... şirketinin sorumluluğu 22.000,00 TL ile sınırlı olup, davalı aleyhine hükmedilecek vekalet ücretinin bu miktar üzerinden hesaplanması gerekirken, bu yönde ayrım yapılmadan hesaplanan vekalet ücretinden diğer davalılarla birlikte sorumlu tutulması doğru görülmemiştir.

Ne var ki, bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Defne Jet Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

3. Değerlendirme bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin temyiz itirazının kabulü ile mahkeme kararının hüküm fıkrasının 4 üncü bendindeki ''Davacılar ... ... ve... kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 10.053,38 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsil edilerek davacılar ... Umut Ortaç Mahsun Ortaç ve...'a ödenmesine, ''ibaresinin çıkartılarak yerine ''Davacılar ... Umut Ortaç Mahsun Ortaç ve... kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 10.053,38 TL vekalet ücretinin davalılardan (davalı ...'nin sorumluluğunun 5.100,00 TL ile sorumlu olması kaydıyla) tahsil edilerek davacılar ... Umut Ortaç Mahsun Ortaç ve...'a ödenmesine'' ibaresinin yazılmak suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davalılar ... ve Defne Jet Turizm ve Tic. A.Ş'ne iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

04.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.