Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/5962 E. 2026/3419 K.

MAHKEMESİ:... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/1198 E., 2025/2631 K. İLK DERECE MAHKEMESİ:... Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/282 E., 2025/152 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; müvekkili ile davalının... Bankasında ... nolu ortak USD hesaplarının bulunduğunu, payların eşit olduğunu, haberi olmadan dava dışı şahıslara toplam 309.000 USD para aktarıldığını, 16.09.2020 tarihinde davalı tarafından müvekkiline yapılmış 3.874,86 USD tutarında bir havale bulunduğunu, davalı tarafından tek taraflı tasarrufta bulunulan 309.000 USD'den işbu tutar düşüldüğünde 305.125,14 USD'nin yarısı olan 152.562,57 USD'nin müvekkiline ait olduğunu ileri sürerek; şimdilik 10.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 08.01.2021 tarihli dilekçesi ile, müvekkilinin davalı taraftan tahsili gereken 152.562,57 USD alacağının dava tarihi olan 24.12.2020 günündeki ... Cumhuriyeti ... Bankası kuru üzerinden hesaplanan karşılığının 1.162.374,22 TL olduğunu belirterek, talebini bu miktar üzerinden ıslah etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili; müvekkilinin davacı ile ortak hesabı olduğunu, uyuşmazlık konusu 309.000 USD’nin 27.500 USD’si davacıya, 72.500 USD’si ise müvekkiline ait olmak üzere hesaptan çekilerek taraflar arasında belirtilen şekilde paylaşıldığını, aynı gün ortak hesaptan çekilen 50.000 USD’nin 27.500 USD’sinin taraflar arasındaki anlaşma doğrultusunda davacıya teslim edildiğini, ayrıca dava konusu hesaptan başka ... ... Bankası A.Ş.nin ... Şubesinde de ortak hesaplarının bulunduğunu, davacının da bu hesaptan 22.12.2015 tarihinde, 277.415,66 USD'ı çekerek müvekkilinin rızası hilafında tasarrufta bulunduğunu, bu tutarın yarısı olan 138.707,33 USD tutarında müvekkiline borçlandığını, bundan başka... İli, ...İlçesi,...Mahallesi ...Mevkii, 25... parseldeki taşınmazın tapuda davacı ile müvekkili adına kayıtlı olduğunu, bu taşınmazın peşinat ve taksitlerinin müvekkilince ödendiğini, kabul anlamına gelmemek üzere müvekkilinin bir an için borçlu olduğu var sayılsa bile takas ve mahsup taleplerinin de göz önüne alınarak karar verilmesinin gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut davanın, nisbi ticari dava olarak nitelendirilmesi mümkün bulunmadığından Mahkemenin görevli olduğu, celbedilen banka kayıtları nazara alınarak tanzim olunan bilirkişi raporlarından anlaşıldığı üzere taraflara ait... Bankası nezdindeki müşterek hesabın her mudiye münferit para çekme yetkisi veren teselsüllü hesap olduğu, davaya konu taraflar arasındaki müşterek hesaptan 01.09.2020 tarihinde 50.000 USD, 02.09.2020 tarihinde 50.000 USD, 03.09.2020 tarihinde 50.000 USD, 04.09.2020 tarihinde 50.000 USD ve 23.09.2020 tarihinde 109.000 USD olmak üzere toplam 309.000 USD'nin davalı yanca çekildiği/başka hesaba aktarıldığının sabit olduğu, bu miktarın 1/2'si olan 154.500 USD'nin davacıya ait olduğu, müşterek hesaptan davacıya 16.09.2020 tarihinde 3.874,86 USD tutarında ödemede bulunulduğu, bu miktarın düşülmesi ile 152.562,57 USD bakiye alacak kaldığı, davalı tarafça cevap dilekçesinde taraflar arasında çekilen tutara yönelik anlaşma olduğu hususunun ispat edilemediği, ayrıca taraflar arasında ... ... Bankası...Şubesi nezdinde müşterek hesabın bulunduğu, davacı tarafça 22.12.2015 tarihinde, 277.415,66 USD’nin davalının izni ve onayı olmaksızın çekildiği, çekilen bu tutarın yarısı olan 138.707,33 USD tutarında davacının, davalıya borçlandığı belirtilerek takas def'inde bulunulduğu, takas talebine konu alacakların vekaletsiz iş görmeden kapsamında10 yıllık zamanaşımına tabi olduğundan zamanaşımı süresinin dolmadığı, ... ... Bankası...Şubesi nezdinde taraflara ait müşterek hesaptan, davacı yanca 22.12.2015 tarihinde 277.415,06 USD'nin TL cinsine çevrildiği (bozulduğu), toplam 806.391,84 TL'den, 806.000,00 TL'nin davacı yana ödendiği, gönderilen bedel TL cinsinden ise de, döviz bozdurma işleminin de aynı gün yapıldığı ve davalının takasa konu talebi gözetilerek davacı tarafa ödenen 806.000,00 TL'nin ödeme tarihi itibariyle USD cinsinden değerinin 274.672,84 USD olduğu, takas def'ine ilişkin olarak, 26.05.2014 tarihinde dava dışı...Tekstil şirketinden satın alınarak taraflar adına 1/2 hisse oranında tescil edilen taşınmaza ilişkin ödemelerin dava dışı...Gayrimenkul şirketine yapıldığı, davalı tarafından toplam 581.528,00 TL ödemede bulunulduğu, buna göre davacının, davalıdan alacaklı olduğu bedelin 154.500,00 USD, davalının davacıdan alacaklı olduğu bedelin ise 1.937,43-USD+137.336,42-USD+ 290.764,00-TL olduğu, aynı cins alacakların mahsubu neticesinde davacının bakiye alacağının (154.500 USD-1.937,43 USD-137.336,42 USD) 15.226,15 USD, davalının davacıdan bakiye alacağının ise 290.764,00 TL olduğu, farklı para birimleri yönünden takasın, takas def'i tarihi itibariyle aynı cinse çevrilmesi neticesinde yapılması gerektiği, davalı yanca takas def'inin 01.02.2021 tarihli cevap dilekçesi ile ileri sürüldüğü, bu tarih itibariyle 1 USD'nin efektif satış kurunun TL cinsinden karşılığının 7,2423 TL, bu bağlamda davacının bakiye alacağı olan 15.226,15 USD'nin TL karşılığının (15.226,15*7.2423) 110.272,35 TL olduğu, mevcut aşamaya kadar takas edilmeyen davalının, davacından alacaklı olduğu tespit edilen 290.764,00 TL bedelin, anılan bedelden mahsup edilmesiyle davacının, davalıdan bakiye bir alacağı kalmadığı, aksine davalının, davacı taraftan alacaklı olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının dava konusu... Bankası'nda ... nolu ortak USD hesabından çekilen para nedeniyle tahsili gereken alacağının 154.500 USD, davalının davacıdan alacaklı olduğu bedelin ise... Bankası'nda ... nolu ortak USD 'den davacıya yapılan ödeme nedeniyle 1.937,43 USD, ... ... Bankası...Şubesi'ndeki ortak hesap nedeniyle 137.336,42 USD ve Bahçelievler,...Mah., 11563 parsel, A1B Blok 77 numaralı bağımsız bölüme ilişkin ödemeler nedeniyle 290.764,00 TL olduğu, aynı cins alacakların mahsubu neticesinde davacının bakiye alacağının (154.500 USD- 1.937,43-USD-137.336,42 USD)15.226,15 USD olduğu, davalının davacıdan bakiye alacağının ise 290.764,00 TL, davalının takas talebine konu alacaklarının farklı para birimlerinden olduğu gözetilerek takas talebinin ileri sürüldüğü cevap dilekçesinin ibraz tarihi (01.02.2021 günü) ve TCMB döviz kurlarına göre 1 USD efektif satış kuru 7,2423 TL baz alındığında, davacının 15.226,15 USD x7.2423 TL) 110.272,35 TL alacaklı olduğu, davalının bu aşamaya kadar takas edilmeyen 290.764,00 TL'lik alacağı mahsup edildiğinde ise davalının tahsilini talep edebileceği alacağının bulunmadığı gerekçesiyle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; takas definin ve delillerin süresinden sonra ileri sürüldüğünü, yargılamanın genişletilmesi yasağının ihlal edildiğini, takas def’ine konu alacakların varlığı ve miktarı hususunda eksik inceleme yapıldığını, ... ... Bankası hesabından 2015 yılında çekilen tutara ilişkin takas iddiasının hakkaniyete aykırı olduğunu, bu bankadaki ortak hesaptan müvekkili tarafından 22.12.2015 tarihinde çekilen paranın taraflarının karşılıklı mutabakatı ile gerçekleştirildiğini, 20.07.2014 - 04.09.2014 tarihleri arasında hesaba davalı adına 272.300 USD girişi ve 22.12.2015 tarihinde ortaklar yani müvekkil ile davalı tarafından 277.415,06 USD ile ilgili olarak döviz alış/döviz bozma işlemi yapıldığını (806.391,84 TL), söz konusu 277.415,66 USD'nin müvekkilin ve davalının onayıyla Türk Lirasına çevrildiğini, bu işlemden sonra incelemeye konu ... Bankasında yer alan ... nolu ortak hesaba 20.10.2016 tarhinde... tarafından 90.000 USD yatırıldığını, bu hususun değerlendirilmediğini, davalının işlemlerden sonra 5 yıl boyunca müvekkil ile ortaklığını ve ortak hesap kullanımını sürdürüp aleyhine dava açılınca bu işlemi rızası hilafına gibi göstermesinin hayatın olağan akışına aykırı ve kötü niyetli bulunduğunu, ortak hesabın ticari amaçlı olduğunu, gayrimenkul alımına ilişkin takas iddiasının somut delillerle desteklenmediğini, karşılıklı alacakların mahsubunda yapılan hesaplama ve farklı para cinslerinin takasında uygulanan yöntemin hatalı olduğunu, yabancı para alacaklarında alacaklının, borcun fiili ödeme günündeki kur üzerinden ödenmesini veya aynen ifayı talep etme hakkı bulunduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, tüm hesap hareketlerinin incelenmediğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, taraflara ait müşterek hesaptan davalı tarafça davacının izni ve onayı olmaksızın çekildiği iddia olunan bedele yönelik alacak istemine ilişkindir. 1. Davaya konu edilen taraflar arasındaki müşterek hesaptan 01.09.2020 tarihinde 50.000 USD, 02.09.2020 tarihinde 50.000 USD, 03.09.2020 tarihinde 50.000 USD, 04.09.2020 tarihinde 50.000 USD ve 23.09.2020 tarihinde 109.000 USD olmak üzere toplam 309.000 USD'nin davalı yanca çekildiği/başka hesaba aktarıldığı sabittir. Yerleşik içtihatlar gereğince müşterek hesaptaki paylar, aksi iddia edilip kanıtlanmadıkça birbirine eşittir. Bu bağlamda davalı yanca müşterek hesaptan çekilen toplam 309.000 USD'nin 1/2'si olan 154.500 USD'sinin davacı yana ait olduğu kabul edilmekle, davacının söz konusu 154.500 USD'yi davalıdan talep hakkı mevcuttur. Yine dosya kapsamında tanzim olunan bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere, taraflar arasındaki müşterek hesaptan davacıya 16.09.2020 tarihinde 3.874,86 USD tutarında ödemede bulunulduğu anlaşılmakla, davacı tarafça çekilen bu tutarın yarısının davalı yana ait olması nedeniyle çekilen tutarın 1/2'si olan 1.937,43 USD'nin belirtilen alacak miktarından düşülmesi gerekir. Bu kapsamda davacı yanın söz konusu bakiye alacağı (154.500,00-USD-1.937,43-USD) 152.562,57 USD'dir. Davalı tarafın, takas def'ine konu ettiği ... ... Bankası...Şubesi nezdinde taraflara ait müşterek hesabın incelenmesinde ise, Mahkemece celbedilen banka kayıtlarının kısım kısım gönderildiği, bir bütün halinde sağlıklı bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmıştır. Dairemiz emsal içtihatlarına göre, müşterek hesaplara ilişkin uyuşmazlıklarda, hesabın açıldığı tarihten dava tarihine kadar tüm hesap hareketlerinin getirtilerek taraflardan her birinin çektiği miktarların bütüncül bir şekilde incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla takas mahsup talep edilen hesaba ilişkin alınan bilirkişi raporu denetime elverişsiz olduğundan, hesabın açıldığı tarihten dava tarihine kadar tüm banka hesap hareketleri getirtilerek, davacının itirazlarını da karşılayacak şekilde tarafların, Mahkemenin, Yargıtayın denetimine elverişli rapor alınarak, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir. 2. Mahkemece takas mahsup talebine konu edilen ... ili, ...Mahallesi,...Mahallesi, 11563 parsel, A1B Blok 77 numaralı bağımsız bölüm sayılı taşınmazın 26.05.2014 tarihinde satın alınarak taraflar adına 1/2 olacak tescil edildiği, sunulan ödeme kayıtları uyarınca taşınmaza yönelik ödemelerin davalı tarafından yapıldığı ve 581.528,00 TL ödemede bulunulduğu gerekçesiyle, davalı hissesi yönünden yapılan (581.528/2) 290.764,00 TL'yi, davalının, davacıdan talep hakkının bulunduğu, bu alacak yönünden de davalının takas def'inin hukuken yerinde olduğuna karar verilmiştir. Dosyaya sunulan tapu kayıtlarının ve belgelerin incelenmesinde, dava dışı arsa sahibi...A.Ş. ile yapımcı dava dışı...Gayrimenkul A.Ş. arasında noterde düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat ve hasılat paylaşımı sözleşmesi yapıldığı, taşınmazın...A.Ş.den tapuda devralındığı, ödemelerin ise banka havale dekontlarına hiç bir açıklama yazılmadan dava dışı...Gayrimenkul A.Ş.ye yapıldığı anlaşılmıştır. Taşınmaz alımı ile ilgili ödemeleri yapan tarafın, taşınmazın 1/2 hissesi karşılığında borç olarak verildiğini ispat yükü ödemeyi yapan tarafa aittir. Banka dekontlarında bu hususta bir açıklama yer almadığından ve başka bir yolla da borç olarak ödeme yapıldığı ispatlanamadığından, taşınmaz (daire) satışı için yapılan ödemelerin alacaktan mahsup edilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. 3. Bozma nedenine göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanunun 371. maddesi uyarınca davacı yararına BOZULMASINA, 3. Bozma sebebine göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edene iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.