Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/3203 E. 2026/561 K.

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/526 E., 2025/860 K. DAVA TARİHİ : 21.01.2022 İLK DERECE MAHKEMESİ : Artvin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/401 E., 2024/561 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; müvekkil şirketin davalı ... İdaresince düzenlenen Akaryakıt Ürünü Alınması İhalesi için davalı İdare ile aralarında sözleşme imzalandığını, ancak ihaleden 1 gün önce akaryakıt birim fiyatlarının güncellenmesi nedeniyle müvekkil şirketin teklif tutarının müvekkilinin zararına sebebiyet verecek hale geldiğini, ülkemizde yaşanan ekonomik kriz ve enflasyon ortamı gözetildiğinde müvekkilinin mücbir sebepler kapsamında sözleşmeyi fesih hakkının bulunduğunu, bu doğrultuda müvekkilince sözleşme uyarınca verilen teminat mektubunun da müvekkiline iadesinin gerektiğini ileri sürerek; müvekkilinin davalıyla imzalamış olduğu 03.01.2022 tarihli akaryakıt ürünü satın alma işi mal alımına ait sözleşmeyi ...Noterliğinin 21.01.2022 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarıyla mücbir sebep ve ifa güçlüğü doğrultusunda haklı nedenlerle feshettiğinin tespitine, müvekkilince verilen kesin teminat mektubunun iadesine karar verilmesini istemiştir. II. CEVAP Davalı vekili; göre ve yargı yolu itirazında bulunarak davacının tacir olduğunu, bu nedenle basiretli davranması gerektiğini, somut olayda mücbir sebebin bulunmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut olayda, davacının ihale bitim tarihi olan 08.12.2021 tarihinden bir gün önce 18:30'da fiyat teklifinde bulunduğu, motorinin litre hesabı uyarınca verdiği teklifin 7,59 TL olduğu ihale devam ederken, 07-08.12.2021 gecesi gelen zamla motorinin litre fiyatı 7,04 TL'den 7,60 TL'ye çıktığı yani daha ihale bitmeden dahi davacının teklifinin ..'ın belirlemiş olduğu fiyatın altında kaldığı, ihaleyi en uygun fiyat verdiğinden davacının kazandığı, ihale komisyon kararında yaklaşık maliyetin litre hesabı uyarınca 7,02 TL olarak gösterildiği, oysaki ihale bitim tarihinde dahi motorinin litre fiyatının 7,60 TL olduğu, dolayısıyla davacının ihaleyi zararına aldığı evrakta görülmese de ihale tutanağındaki litre miktarının revize edilmemesinden durumun kaynaklandığının anlaşıldığı, taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinde 1.500,000 litre motorinin 330 takvim günü içerisinde ve idarece onaylanmış teslim programı uyarınca yapmak zorunda olduğu, 330 takvim gününde motorin fiyatlarının %333 artmış olduğu, davacı sözleşme süresinin daha başında iken 11.01.2022-14.01.2022 tarihlerinde yapmış olduğu, toplam 65.238 litre motorin teslimatından 24.923,31 TL zarar ettiği, eğer sözleşmeye devam etseydi sözleşme sonunda ortalama motorin fiyatları uyarınca bilirkişi kurulu tarafından yapılan hesaplamada toplam 3.457.024,09 TL zarar edeceğinin öngörüldüğü ve davacının feshinin haklı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut olayda davacının mücbir sebep olarak gösterdiği akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmalar sözleşmenin 25. maddesi kapsamında mücbir sebep kabul edilebilecek hallerden olmadığı, ancak davacı vekilince mücbir sebep yanında mali acz halini de sözleşmenin feshine gerekçe olarak gösterildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 35.2.1. maddesinde; "Yüklenici, sözleşme yapıldıktan sonra mücbir sebep halleri dışında mali acz içinde bulunması nedeniyle taahhüdünü yerine getiremeyeceğini gerekçeleri ve bunları kanıtlayan belge ya da kararlar ile birlikte yazılı olarak idareye bildirilmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme fesih edilerek hesabı genel hükümleri göre tasfiye edilir." hükümlerine yer verildiği, sözleşmenin bu maddesi uyarınca davacının; ekonomik acz halinde bulunma gerekçesiyle tek taraflı fesih hakkı bulunmakta ise de verilen teminat mektubunun iadesinin istenemeyeceği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına, davanın kabulü ile davacının davalı ile imzalamış olduğu 03.01.2022 tarihli Akaryakıt Ürünü Satın Alma İşi Mal Alımına Ait Sözleşmeye yönelik yapılan feshin haklı olduğunun tespitine, davacı vekilinin taraflar arasındaki sözleşme uyarınca verilen teminat mektubunun iadesine yönelik talebinin reddine karar verilmiş; karar, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili; hükmün, teminat mektubunun iadesi taleplerinin reddine dair kurulan kısmının hatalı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir. 2. Davalı vekili; davacının basiretli tacir olduğunu, bu nedenle değişecek koşulları dikkate alarak ihale sözleşmesini imzalaması gerektiğini, ayrıca hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, mücbir sebep ve ifa güçlüğü doğrultusunda taraflar arasında imzalanan sözleşmenin feshi ve kesin teminat mektubunun iadesi istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle Bölge Adliye Mahkemesince taraflar arasında imzalanan sözleşmenin tasfiyeye ilişkin 35.2.1. maddesine uygun şekilde karar verildiğinin anlaşılmasına göre, temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harçlarının temyiz edenlere yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,11.02.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.