Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2025/5590 E. 2026/1992 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2084 Esas, 2025/684 Karar 2.... Gıda Turizm İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş.vekilleri Avukat ... HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2021/113 E., 2022/760 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 14.04.2026 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalılar vekili Avukat ... ... ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı ... arasında satış taahhüdü sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre müvekkilinin davalı şirketin hisselerini, varlıklarını ve demirbaşlarını sözleşmede yazılı şartlarla devretmeyi, davalının ise bu devir işlemi karşılığında 16.100.000,00 TL ödeme yapmayı kabul ettiğini, davalı şirket ile ... 1, ... 2 ve ... Şubelerinin devri ve devir edilen şubelere ilişkin yeni kira sözleşmeleri yapılacağını, kira sözleşmelerinin diğer yerler için asgari 5 yıllık, ... Şubesi için asgari 1 yıllık yapılacağını, ödeme şeklinin 1.560.000,00 TL kapora, 5.108.954,00 TL borç ve yükümlülükler, 9.431.046,00 TL ise kalan ödeme tutarı olarak 7 adet çek karşılığında ödeneceğini, beyan edilenler dışında başkaca bir şirket borcunun ortaya çıkması halinde değişikliklerin çek bedelinden düşüleceğini, şirket hisse devri esnasında çeklerin devredene teslim edileceğinin kararlaştırıldığını, sözleşme doğrultusunda müvekkilinin edimlerini yerine getirdiğini, 06.11.2018 tarihinde şirketin tüm hisselerini, varlık ve demirbaşları ile birlikte davalı ...'e devrettiğini, buna rağmen davalı tarafın sözleşmedeki bedeli ödemediğini, davalının gerekçe olarak daha önce öngörülmeyen başkaca şirket borçlarının olduğunu gösterdiğini, ayrıca ... Şubesi için 1 yıllık kira süresinin henüz tamamlanmadığını belirttiğini, bunun üzerine taraflar arasında 09.04.2019 tarihli ek protokol imzalandığını, çeklerin davalı ...'e iade edildiğini, sonradan ortaya çıkan 4.863.581,98 TL borcun müvekkilinin alacağından düşüldüğünü, kalan alacakların listelendiğini, ... Şubesinin kiralama ediminin tamamen gerçekleşmesi durumunda 4.000.000,00 TL'lik bedelin ödeneceğinin ek protokol ile belirlendiğini, ödeme tarihine kadar faiz işleneceğinin kararlaştırıldığını, borca karşılık teminat senedi düzenlendiğini, teminat senedinde keşideci davalı ... kefilin ise davalı şirket olduğunu, davalıların düzenlenen ek protokol ve sözleşme doğrultusunda hazırlanan teminat senedinden kaynaklı ödeme yapmadığını belirterek toplam 4.461.333,00 TL alacağın şimdilik 1.000.000,00 TL'sinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacının karşılıklı anlaşma sonucunda imzalanan sözleşme şartlarını tam ve eksiksiz olarak yerine getirmediğini, müvekkili ...'in sözleşmede kararlaştırılan bedeli, sözleşme şartlarının tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi şartıyla ödemeyi kabul ettiğini, davacının ... otel ve diğer işletmeler için halihazırda aldığı bir TAPDK belgesinin bulunmadığını, ... Şubesi ve otopark alanı için yeni yapılan bir kira sözleşmesi bulunmadığını, tüm demirbaşların fiili sayımı yapılarak eksiksiz şekilde müvekkiline teslim edilmediğini, satış takip sisteminin davacı tarafından müvekkiline teslim edilmediğini, müvekkilinin davacıya ait şirket hisse bedellerini satın almasına büyük ölçüde neden olan "..." markasına ait franchise sözleşmelerinin müvekkiline teslim edilmediğini, taraflar arasında düzenlenen ek prtokolün satış taahhüdü sözleşmesinde bir değişiklik yapmadığını, sözleşmedeki şartları tamamen yerine getirmeyen davacının alacak talebinde bulunamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalı ... arasında imzalanan 27.10.2018 tarihli satış taahhüdü sözleşmesi ve 10.04.2019 tarihli ek protokol ile davalı ... A.Ş. hissesi, varlık ve demirbaşlarının davalı ...'e satışının kararlaştırıldığı, ek protokolün asıl sözleşme ile kararlaştırılan tüm edimlere ilişkin olmadığı, sadece sözleşme konusu başlıklı (B) ve satış bedeli ve ödeme şartları başlıklı (D) maddelerinin tadiline ilişkin olduğu, bu nedenle asıl sözleşmenin değişmeyen maddeleri ile ek protokol hükümlerine göre değerlendirme yapılması gerektiği, sözleşme ve ek protokol ile yukarıda içeriği belirlenen karşılıklı edimlerin belirlendiği, sözleşme uyarınca davacı tarafından davalı ...'e diğer davalı şirket hisselerinin devredildiği, 27.10.2018 tarihli satış taahhüdü sözleşmesinde belirlenen ödemeye ilişkin olarak davalı şahsın 16.100.000,00 TL’den 10.832.535,98 TL’yi ödediği, bakiye borcun 5.267.464,02 TL olduğu, ancak 10.04.2019 tarihli ek protokole göre 5.267.464,02 TL kalan ödeme tutarından 4.567.464,02 TL'nin bloke edileceği ve geriye kalan 700.000,00 TL'lik kısmın davacı edimleri yerine getirilince ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davacı tarafın sözleşme ve ek protokole göre ... Otel, ... ..., otopark iş yeri için asgari 5 yıl süreli, ... Şubesi için ise asgari 1 yıl süreli kira sözleşmesini yapmadığı, ... Şubesi için TAPDK tütün mamulü belgesi almadığı, ... Otel ve ... ... işyerleri için TAPDK açık alkollü içki satış belgesi ve TAPDK tütün belgesi almadığı, demirbaşlar için fiili sayım yapıldığı, bu sayımın mizanlar ile karşılaştırıldığı ve devre ilişkin bir teslim-tesellüm belgesinin düzenlendiğine, franschise sözleşmelerinin teslim-tesellüm edildiğine ve ekipman, teçhizat ve demirbaşlarıyla işyerlerinin teslim edildiğine dair dosyaya belge ve delil sunmadığı, her ne kadar davacı, davalının ... iş yerini işlettiğini, iş yeri maliki ile gizli kira sözleşmesi olduğunu iddia etmiş ise de, malik tarafından davalıya karşı tahliye davası açıldığı, davalının bu süreçte kira sözleşmesi olmaksızın iş yerini kullandığı, gizli kira sözleşmesi olduğuna dair davacı tarafça herhangi bir delil de sunulmadığı, davacının sözleşme ile iş yeri maliki ile bir yıllık kira sözleşmesi yapılacağına dair taahhütte bulunması nedeniyle davacının edimini yerine getirdiğine dair iddiasına itibar edilmesinin mümkün olmadığı, bu haliyle taraflar arasındaki sözleşme ve ek protokollere göre, davacının edimlerini tam ve eksiksiz yerine getirmediği için dava tarihi itibariyle alacağının olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı tarafça istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece taraflar arasında akdedilen sözleşme ve ek protokol hükümleri uyarınca davacının sözleşmedeki şartları tamamen yerine getirmesi halinde ... kiralama blokajının da içinde bulunduğu borç ve yükümlülükler blokajının kaldırılacağı, davacının sözleşmede yer alan edimlerini ise ifa etmediği, teminat senedinden kaynaklanan alacağının tahsilini dava tarihi itibarıyla talep edemeyeceği, İlk Derece Mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı tarafça temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, hisse devir sözleşmesinin teminatı niteliğindeki kambiyo senedinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davaya dayanak teminat senedinin sadece ... kiralama taahhüdü nedeniyle mi yoksa tüm taahhütlerin karşılığı olarak mı verildiği, buradan varılacak sonuca göre davacının taahhüdü olan kira ilişkisini kurup kurmadığı ve diğer taahhütlerini yerine getirip getirmediği ile teminat senedinin bedelsiz kalıp kalmadığı noktasında toplanmaktadır. İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince de davacı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki ilişki 27.10.2018 tarihli Satış Taahhüdü Sözleşmesi ile kurulmuş, akabinde 09.04.2019 tarihli Ek Protokol düzenlenmiş, sonrasında da 10.04.2019 tarihli Kambiyo Senedi Sözleşmesi düzenlenmiştir. Satış Taahhüt Sözleşmesi'nin (C) bendinde davacının taahhütlerine yer verilmiş olup buna göre; İzmir adresindeki merkez (... otel), ... 1 Şubesi (... ...) ve ... 2 Şubesi'ne (...) ait varlık ve işyerleri devredilecek, şirketin bu adreslerde ayrı ayrı 3 şube açılışı yapılacak, bu şubeler ile ilgili vergi levhası, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı, TAPDK için açık alkollü içki satış belgesi, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işletme kayıt belgesi, TAPDK tütün mamulü perakende satış belgesi evraklarını tamamlayacak, belirtilen işyerleri için ve ilave olarak otopark alanı için yeni kira sözleşmeleri yapılacak olup, sözleşme süreleri asgari 5 yıl olacak, bu konuda taraflar tekrar uzlaşabilecek, ... Şubesi için asgari 1 yıl olacak, tüm demirbaşların fiili sayımı yapılacak, bu sayım önceden teslim edilmiş sözleşmeye ekli mizanlar ile karşılaştırılacak ve ... A.Ş. hisseleri ile birlikte devredilecek ve sıralanan diğer edimler yerine getirilecektir. Ek protokolde, davacının taahhütleri ile ilgili ... Kiralama Blokajı 4.000.000,00 TL belirtilmiş ve adatlandırma faizi işletileceği kararlaştırılmıştır. Ek Protokolden bir gün sonra düzenlenen 10.04.2019 tarihli Kambiyo Senedi Sözleşmesi'nin (B) maddesinde ise " Satış Taahüdü Sözleşmesi Ek Protokol'unun E.3. Borçlar ve Yükümlülükler Blokajı maddesinde belirtilen ... Kiralama Blokajı 4.000.000,00 tutarlı blokaja ve önceden belirlenmiş adatlandırma faizine karşılık olmak ve bu borçlar doğduğunda, ilgilisine yasal yolla başvurma ve tahsil edilmek üzere işbu senet ilgilisince özgür iradesiyle düzenlenerek alıcıya verilmiştir." şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir. Bu hükümden de açıkça anlaşıldığı üzere, teminat senedinin ... Kiralama Blokajı ve önceden belirlenmiş adatlandırma faizine teminat olarak verildiği kararlaştırılmıştır.

Somut olayda, davacı, yukarıda ifade edilen iş ve işlemleri yerine getirmeyi taahhüt etmiş, ayrıca ... Şubesi için kira süresinin dolduğu 30.09.2019 tarihinden geçerli olmak üzere 1 yıl süreyle yeni kira sözleşmesi yapmayı da taahhüt etmiştir. Davacının tahliye taahhüdü nedeniyle icra takibi başlatılmıştır. Davalı şirket yetkilisi de icra dairesine müracaatla 30.09.2019 tarihinde mecuru boş olarak teslim edeceğini taahhüt etmesine rağmen bu tarihten dava tarihine kadar sonrasında da yaklaşık bir yıl beş ay onbir gün ticari faaliyetini engelsiz devam ettirdiği anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 299. ve devamı maddelerinde düzenlenen kira sözleşmelerinin geçerliliği şekle bağlı olmayıp sözlü/açık/zımni şekilde yapılması mümkün olup, sadece ispatı yazılı şekle tabidir. Hal böyle olunca ve ... Şubesi kira sözleşmesinin zımnen yapıldığı gözetildiğinde davalının belirtilen sürede söz konusu mecurda ticari faaliyetini devam ettirdikten sonra davacının kira sözleşmesini yenilemediğini ileri sürmesi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralına ve bununla bağlantılı olarak çelişkili davranış yasağına aykırıdır. Davalının ticari faaliyeti için franchise sözleşmelerinin devri gerektiği de ifade edilmiş ise de, davalı ticari faaliyetine devam ettiğine göre, söz konusu edimlerin yerine getirilmediğini de ileri sürmek çelişkili davranışlardır. Halbuki yukarıda da ifade edildiği gibi teminat senedinin ... Kiralama Blokajı ve önceden belirlenmiş adatlandırma faizine teminat olarak verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda açıklanan şekilde değerlendirme yapılarak davacının talep edebileceği alacağın tespiti ile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 hükmü uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 14.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.