Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2023/3769 E. 2024/6495 K.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/1198 Esas, 2023/646 Karar HÜKÜM : Başvurunun esastan reddi İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. ... ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2019/178 E., 2020/337 K.

Taraflar arasındaki faydalı model ve patentten doğan haklara tecavüz ile haksız rekabetin tespiti, men'i ile maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin 1997 yılından beri ticari faaliyet gösterdiğini, her türlü orman ürününden yapılacak, başta gıda sanayinde kullanılmak üzere kalıplar, tepsi ve tablalar ile tüm gerekli ihtiyaç malzemelerinin imalatı, alımı, satımı, ithalat ve ihracatını yaptığını, müvekkili şirket ortağı ve müdürü ... Karadağ’ın yaptığı jöle tipi yumuşak şekerlerde kullanılan, gıda güvenliğine uygun nişasta baskı kalıbının, müvekkili adına faydalı model olarak TR 2011 02875 Y nolu belge ile tescil edildiğini, ayrıca müvekkilinin TR 2013 04416 B sayı ile buluşun patentini de aldığını, müvekkilinin patent hakkına dayanarak ürettiği kalıpları yumuşak şeker üreten firmalara pazarladığını, Türkiye’de müvekkili şirket dışında benzer konuda patenti olan bir şirketin mevcut olmadığını, ancak hal böyle iken, davalılardan Candyform şirketinin müvekkiline ait patentli ürünü izinsiz ürettirdiğini ve sattığını, diğer davalı Tekno Pres Döküm şirketinin patentli ürünü izinsiz ürettiğini ve davalılar Saadet Gıda ile ... Gıda’nın izinsiz üretilen ürünü Candyform’dan bilerek satın alarak haksız rekabet koşulları içinde ve bu kalıplarla ürettikleri yumuşak şeker satışı yaptıklarını, Saadet Gıda, ... Gıda ve Tekno Pres Döküm şirketlerinde keşif yapıldığını, davalıların, müvekkilinin faydalı model ve patent haklarını bilen ve bilmesi gereken şirketler olduklarını ve davalı eylemlerinin tecavüz teşkil ettiğini iddia ederek, davalıların üretiminin faydalı model ve patentten doğan haklarına tecavüz teşkil ettiği ile haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine ve bu üretimin engellenmesine, üretimde kullanılan makine, cihaz ve kalıplara el konulmasına, şimdilik 10.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın, haksız rekabet neticesinde maddi kazanç sağlamaya başlandığı tarihin tespit edilerek, tespit edilen tarihten itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 1. Davalı Candyform Gıda İnşaat San.ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin davacının sahip olduğunu iddia ettiği faydalı model ya da patentli ürünlere karşı bir müdahalesinin ve tecavüzünün söz konusu olmadığını, davacının faydalı model olabilecek bir buluşunun olmadığını, tüm dünyada olan ve kullanılan kalıp sistemini kendi lehine menfaat temin etmek amacıyla tescil ettirdiğini, müvekkilinin şirket sahibi ... Bekiroğlu tarafından tasarlanan ve geliştirilip faydalı model olarak tescil edilen 2011/08123 no.lu faydalı modele göre kalıp ürettiğini, davalılardan Tekno Pres Döküm’ün müvekkili için kalıp üretmediğini, talep halinde yılda bir ya da birkaç defa alüminyum aparatları pres yöntemi ile ürettiğini, bu parçaların davacının iddia ettiği kalıp sistemi ile ilgisinin olmadığını ve müvekkilinin kalıplarının davacının kalıp ve faydalı modeline bir benzerliği olmadığını, yumuşak şeker piyasasında dünyada kullanılan tüm kalıp sistemlerinin yaklaşık olarak aynı benzerlik taşıdığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı Tekno Pres Döküm San. ve Tic. Ltd. Şti. cevap dilekçesinde; şirketlerinin ticari faaliyet alanında gıda üretiminde kullanılır şekilde kalıp yapmanın bulunmadığını, davalı Candyform şirketine yılda bir ya da birkaç kez alüminyum pres ve döküm mamul ürettiğini, bu pres ve döküm mamullerinin davacının kalıpları ile bağlantısının olmadığını, tespit dosyasında kalıp ürettikleri yönünde beyanları olmadığını, yalnızca döküm ve pres mamul yapmakta olup, bu mamulün ne için ve ne şekilde kullanıldığını bilmediğini ve bilmesinin de gerekmediğini, pres mamulün başka parçalarla birleştirilerek çikolata veya şekerleme kalıbı haline getirilmesinin ticari faaliyetleri kapsamında olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... Gıda San.ve Tic. A.Ş vekili cevap dilekçesinde; davaya konu nişasta baskı kalıbı olarak adlandırılan baskı kalıplarının, dünya çapında büyük şirketlerin jöle üretimi yapan makinalarının alt ekipmanları olduğunu, kırk yılı aşkın süredir tüm dünyada kullanıldığını, E. Khashoggi Industries şirketi adına tescilli 1997 tarihli patentin davacı belgelerinin yeniliğini ortadan kaldırdığını, Winkler şirketinin kalıp levhasının da (üzerinde modellerin bulunduğu delikli ve paslanmaz telli şasenin) davacının ifade ettiği delikli ve üzeri paslanmaz telli şase ile birebir aynı olduğunu, müvekkilinin kullandığı kalıbın aynısı olan Winkler şirketi tarafından üretilen baskı kalıplarına ilişkin fatura ve görsellerini dosyaya sunduklarını, müvekkilinin kullanımının farklı teknik olduğunu, davacının faydalı modelinde belirttiği vidalama sisteminin, müvekkilinin kullandığı hiçbir kalıpta yer almadığını ve dava konusu olayda kullanılan teflon çeşidine göre de farklılıkların söz konusu olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

4.Davalı Saadet Gıda Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; nihai tüketici olan müvekkiline karşı dava açılamayacağını, davacının aynı buluşa ilişkin daha eski tarihli 2010/08356 numaralı bir patent başvurusunun mevcut olduğunu, yıllık ücreti ödenmediğinden geçersiz hale geldiğini, davacının aynı buluşu üç farklı belgeye konu etmeye çalışarak esasen patenti geçersiz bir buluşu ayakta tutmayı amaçladığını, davacının faydalı modelinin ve patentinin yenilik kriterini haiz olmadığını, bizzat davacının da bunu ikrar eden beyanlarda bulunduğunu, davacının kalıpları ile müvekkilinin adresinde bulunan kalıpların farklı olduğunu, müvekkilinin işyerinde tespit olduğu iddia edilen kalıplar arasında teflon kalıp bulunmadığını, tespit edilenin alçı kalıp olduğunu, bu kalıbın dünya çapında yirmi yıldan beri kullanıldığını, müvekkilinin kullanımının farklı teknik olduğunu ve müvekkilinin davacının faydalı modeline ve patentine ilişkin haklarını bilen veya bilmesi gereken bir şirket olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalıların davacı adına tescilli faydalı model ve patent koruma kapsamında olan herhangi bir ürünlerinin tespit edilemediği, bu haliyle faydalı model ve patentten doğan haklara tecavüz veya haksız rekabetlerinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin jöle tipi yumuşak şekerlerde kullanılan gıda güvenliğine uygun nişasta baskı kalıbının TR 2011 02875 Y sayılı faydalı model belgesi ve TR 2013 04416 B nolu patent ile tescilli olduğunu, Türkiye'de ki yumuşak şekerleme üreticilerinin tamamının bu kalıpları müvekkilinden satın almak yada yurtdışından ithal etmek zorunda olduğunu, davalıların müvekkilinden izinsiz olarak kalıplar ile üretim yaptığını, bilhassa davalı Candyform Gıda Sanayi şirketinin sahibi ve yetkili müdürü ... Bekiroğlu'nun müvekkilinin patent ve faydalı model haklarından bizzat haberdar olduğunu, buluş sahibi ... Karadağ ile aralarındaki yazışmalarda hangi şirketlere ne kadar ürün sattığını dahi bildirdiğini, yazışmaların dosyaya sunulduğunu, ancak Tekno Pres Döküm Sanayi şirketi ile patentli kalıpları izinsiz üretmeye devam ettiğini, Saadet Gıda şirketinin bu kalıpları satın aldığını, Candyform şirketinin Tekno Pres Döküm sanayi şirketine kalıpları ürettirdiğini, pervazsız davranarak internet sitesi dahi kurduğunu, hatta fuarlara katıldığını, sitede ve bastığı broşürlerde Saadet Gıda şirketinden iş ortağı olarak bahsettiğini, Bakırköy 1. FSHHM'nin 2018/123 D.İş sayılı dosyası ile yaptırılan delil tespitinde; davalı Saadet Gıdanın imalat adresinde imalatı yapılan ürünlerin müvekkiline ait kalıplar ile yapıldığının tespit edildiğini, ... Gıda şirketi hakkında Eskişehir 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/29 D.İş sayılı dosyasında yapılan tespitte ürünlerin müvekkiline ait kalıplar ile benzerlik görüldüğünün tespit edildiğini, Tekno Pres Döküm Sanayi şirketi hakkında Bakırköy 1.FSHHM'nin 2018/108 D.İş sayılı dosyası ile yapılan tespitte davalının kalıp ürettiğini, ancak materyaller görülemediğinden patent ve faydalı model ile karşılaştırma yapılamadığının beyan edildiğini, bunun yanı sıra davalının bizzat ürettiği ürünleri müvekkilinin muhtemel müşterilerine yollandığına dair görsellerin de dosyaya sunulduğunu, davalı Candyform Gıda şirketininde müvekkiline ait aparatları taklit ederek Tekno Pres Döküm şirketi aracılığıyla üreterek kataloğunda ve web sitesinde kullandığına dair görsellerin dosyaya sunulduğunu, davalıların müvekkiline ait faydalı modeli ve patenti bilmesine, bilebilecek durumda olmasını ve karşılıklı istişare yapmalarına rağmen inkâr etme yolunu seçtiklerini, davalı taraflarca müvekkiline ait patentli ürünün yeni bir buluş olmadığı ileri sürülmüşse de, bilirkişi incelemesinde müvekkilinin patentli ürünü ile davalı iddialarının değerlendirilmediğini, davalıların müvekkili şirkete ait kalıpları kullandığını açıkça beyan ettiklerini, bu ifadelerin yok sayılmasının yerinde olmadığını, oysaki TÜRKPATENT tarafından tescilli ürünün anonim olup olmadığının değerlendirilerek bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, Mahkemenin raporu yeterli görerek davayı reddetmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davacının istinafında davalıların taklit ürün kullandıklarını inkâr etmediklerini, müvekkilinin kalıplarını kullandıklarını açıkça beyan ettiklerini, Mahkemece bu hususun sabit sayılarak davalı tarafın herkesin kullanımına açık kalıplar olduğuna yönelik iddiası üzerinde durularak rapor alınması gerektiğini ileri sürdüğü anlaşılmışsa da, dosya kapsamında davalılar vekillerinin ikrar mahiyetinde beyanlarının bulunmadığı gibi, dosya kapsamına Mahkeme dışı ikrar niteliği taşıyan yazışma, e-mail vs belgeler sunulmadığı anlaşılmakla, davalıların davacıya ait kalıpları kullandıklarını ikrar ettiklerine yönelik istinaf sebebinin yerinde olmadığı, davacı tarafça davalı adreslerinde yapılan tespitlere ilişkin bilirkişi raporlarından, davalılardan Tekno Pres şirketi aleyhine yapılan Bakırköy 1. FSHHM'nin 2018/108 D.İş sayılı dosyasına konu 06.09.2018 tarihli raporda materyallerin görülemediğinin beyan edildiği ve tecavüz incelemesi yapılamadığı, davalı Saadet Gıda aleyhine Bakırköy 1.FSHHM'nin 2018/123 D.İş sayılı dosyasında yapılan tespit sonucunda makina yüksek mühendisi bilirkişiden alınan 06.09.2018 tarihli raporda ise aleyhine tespit istenenin şeker üreticisi olduğu, faydalı model ve patente konu kalıplar ile yapılan ürünlerin rafta bulunduğunun beyan edildiği, şekli bir inceleme yapıldığı, kalıplar ile patent ve faydalı model belgesinin usulüne uygun olarak karşılaştırılmadığı, Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/29 D.İş sayılı dosyasında ... Gıda şirketi aleyhinde yapılan tespitte alınan 17.05.2018 tarihli raporda, karşı tarafın işyerinde birçok kalıp bulunduğu, bazılarının tespit isteyenin faydalı model ve patent belgesine konu kalıbı ile benzer olduğunun beyan edildiği, davacı tarafça dosyaya davalılara ait taklit ürün sunulmadığı, adres gösterilerek yeniden inceleme yapılmasının talep edilmediği gibi, patentin koruma kapsamında kalan taklit ürün üretilerek, satışa sunulduğu yahut bulundurulduğuna yönelik, usulüne uygun karşılaştırma içeren tespit raporunun da bulunmadığı, Mahkemece alınan üçlü heyet raporunda da bu hususa değinildiği, patent ve faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü talebiyle açılan karşı dava bulunmadığından bu davada, davacı belgelerinin yenilik ve buluş basamağı özelliğinin bulunup bulunmadığının incelenmesine gerek bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesince ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalıların davacının tescilli faydalı model ile patentten doğan haklarına tecavüz teşkil eden ve haksız rekabet oluşturacak eylemleri olup olmadığı, bu yönde eylemleri varsa bunun tespiti, men'i ile madde manevi tazminat isteminin yerindeliği noktasındadır.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 54 ve devamı hükümleri,

3.6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 141 ve devam hükümleri

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

.