Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022/2998 E. 2023/5399 K. – İtirazın İptali

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2019/1903 Esas, 2022/236 Karar HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2017/594 E., 2019/548 K. Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 12.09.2023 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan temlik alan vekili Av....... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü. I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; diğer davalıların müşterek borçlu ve müteselsil kefilliği ile davalı Elmas Oto Servis ve Tic. A.Ş.’ye müvekkilince kredi kullandırıldığını, borçluların sorumluluklarını yerine getirmemesi sebebiyle hesabın kat edilip icra takibi başlatıldığını, davalıların takibe haksız ve kötü niyetle itiraz ettiklerini, müvekkilinin sözleşme hükümleri doğrultusunda belirlediği en yüksek faiz oranı olan %32’nin %50 fazlası %48 temerrüt faizi talep etmesi sebebiyle faize yönelik itirazların hukuki bir temelinin bulunmadığını ileri sürerek itirazın iptali ile icra inkar tazminatının tahsilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalılar vekili cevap dilekçesi vermemiş, yargılama sırasında takipteki haksız kısımların reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ipotek akit tablosu incelendiğinde Zekeriya Gedik adına kayıtlı taşınmazın üzerine Elmas Oto. A.Ş.'nin davacıya olan borçları nedeni ile 3.600.000,00 TL limitle ipotek tesis edildiği, spot kredi ile ilgili olarak çok miktarda araç için taşınır rehni sözleşmesi düzenlendiği, 2004 sayılı İcra ve iflas Kanunu’nun (2004 sayılı Kanun) 45 inci maddesine göre, rehin ile temin edilmiş bir alacağın borçlusu iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklı yalnız rehinin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapabileceği, ancak rehinin tutarı borcu ödemeye yetmez ise alacaklı kalan alacağını iflas veya haciz yolu ile takip edebileceği, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 586 ncı maddesine göre, kefilin müteselsil kefil sıfatıyla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girmeyi kabul etmişse alacaklının, borçluyu takip etmeden veya taşınmaz rehnini paraya çevirmeden kefili takip edebileceği, ancak, bunun için borçlunun, ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması veya açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerektiği, alacağın teslime bağlı taşınır rehni veya alacak rehni ile güvenceye alınmışsa, rehnin paraya çevrilmesinden önce kefile başvurulamayacağı, ancak, alacağın rehnin paraya çevrilmesi yoluyla tamamen karşılanamayacağının önceden hâkim tarafından belirlenmesi veya borçlunun iflas etmesi ya da konkordato mehli verilmesi hâllerinde, rehnin paraya çevrilmesinden önce de kefile başvurulabileceği, davacının çek yaprağı sorumluluk bedelleri yönünden depo talebini sadece asıl borçlu olan Elmas Oto... A.Ş.'ye yönelttiği, 40 adet çek yaprağı sorumluluk bedeli olan 51.600,00 TL'nin deposu istenilmiş ise de bilirkişi tarafından yapılan incelemede 39 adet çek yaprağı sorumluluk bedelinden dolayı 50.310,00 TL'nin deposunun istenebileceği, davacının takip talebinde spot kredi yönünden istemiş olduğu alacağın detaylandırıldığı, aşağıdaki şerhler bölümünde ise asıl borçlu Elmas Oto A.Ş.’nin spot kredilerin teminatlı olanlarından sorumlu olmadığını, yine kefil Elmas Otom. Ltd. Şti.'nin de spot krediden sorumlu olmadığı yönünde açıklama yaptığı, asıl borçlu yönünden takip talebinde spot kredilerden rehine müraacat kuralı gereğince teminatlı olanlardan sorumlu olmadığı belirtilmiş ise de bu hususta net bir miktar belirlenmediği, ya da tamamından sorumlu olmadığı yönünde açıklama yapılmadığı, takip talebindeki asıl borçlu yönünden spot krediler açısından muğlak ifadeler kullanıldığı, spot kredilerle ilgili olarak davacının birçok taşıt menkul rehini sözleşmesi yaptığı, bu hususta asıl borçlu aleyhine İstanbul 31. İcra Müdürlüğünün 2016/20112 E. numaralı dosyası ile taşınır rehininin paraya çevrilmesi yolu ile takip başlattığı, menkul rehini var ise önce bunların paraya çevrilmesi kanun gereği zorunluluk içerdiği, 2004 sayılı Kanun’un 45 inci ve 6098 sayılı Kanun’un 586 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre hem asıl borçlu hem de kefil hakkında menkul rehini paraya çevrilmeden takip başlatılamayacağı, menkul rehinlerinin spot kredi miktarını karşıladığı, asıl borçlunun davacıya karşı olan 3.600.000,00 TL borcunun teminatı olmak üzere ipotek tesis edildiği davacı banka tarafından ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip başlatıldığı, iş yeri kredisinin tazmin edilen teminat mektuplarından dolayı bilirkişi tarafından saptanan bedeller toplandığında ipotek bedelinin bu borçları karşıladığının görüldüğü gerekçesiyle davacının davalı Elmas Oto Servis A.Ş. hakkında açtığı, gayri nakdi krediler açısından itirazın iptali davasının kısmen kabülü ile 39 adet çek yaprağı sorumluluk bedeli olan 50.310,00 TL'nin, davacı banka nezdinde açılacak faizsiz bir hesaba, asıl borçlu Elmas Oto Servis A.Ş. tarafından depo edilmesine, bankaca çek yaprağı sorumluluk bedelinin ödenmesi halinde ödenen miktara ödeme tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar yıllık %24 oranında temerrüt faizi ve faizin %5'i oranında Banka ve Sigorta Muameleri Vergisi (BSMV) uygulanarak tahsili şeklinde takibin devamına, gayri nakdi kredinin deposu ile ilgili davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, davacının davalılar hakkında açtığı, spot krediden kaynaklanan itirazın iptali davasının 2004 sayılı Kanun’un 45 ve 6098 sayılı Kanun’un 586 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereğince reddine, davacının asıl borçlu Elmas Oto Servis A.Ş. hakkında açtığı işyeri kredisi ve ödenen teminat mektuplarından kaynaklı kredilerle ilgili itirazın iptali davasının 2004 sayılı Kanun’un 45 inci maddesi gereğince reddine, davacının kefiller Berke Ltd. Şti. ve Elmas Otom. Tur. Ltd. Şti. hakkında iş yeri kredisi ve ödenen teminat mektuplarından kaynaklı itirazın iptali davasının kabulü ile bu davalıların bu krediler yönünden takibe itirazın iptali ile takibin 1610-7841299 numaralı iş yeri kredisi yönünden 999.877,60 TL asıl alacak, 21.330,72 TL işlemiş faiz, 1.066,53 TL BSMV olmak üzere toplam 1.022.274,85 TL üzerinden devamına, teminat mektubu tazmin bedeli kredisi yönünden 2.275.913,65 TL asıl alacak, 33.380,09 TL işlemiş faiz, 1.669,00 TL BSMV olmak üzere toplam 2.310.962,74 TL üzerinden takibin devamına, iş yeri kredisi ve tazmin edilen teminat mektubu kredisi yönünden asıl alacak miktarlarına takip tarihinden itibaren yıllık %48 oranında temerrüt faizi ve faizin %5'i oranında BSMV uygulanmasına, 666.447,51 TL icra inkar tazminatının Berke Ltd. Şti. ve Elmas Otom. Tur. Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 2004 sayılı Kanun’un 45 inci maddesinde zikredilen önce rehne müracaat kuralı gereği 1 numaralı alacak kaleminde yer alan spot kredilerin teminatlı olanlarından asıl kredi borçlusu Elmas Oto Ser. Tic. A.Ş.’nin sorumlu olmadığının takip talebinde açıkça belirtildiğini, Mahkemenin talep olmayan bir hususta ret kararı verip vekalet ücretine hükmettiğini, bu hususta Mahkemece bir açıklama istenmediğini, İlk Derece Mahkemesinin İcra Hukuk Mahkemesinin 0 kilometre araçlarla ilgili kararını beklemesi gerektiğini, önce rehne müracaat kuralının yalnızca asıl kredi borçlusu açısından geçerli olduğunu, müşterek borçlu ve müteselsil kefil niteliğindeki diğer davalıların da spot kredilerden sorumlu olmadıkları yönündeki kararın dayanağının bulunmadığını, sicile kayıtlı araçların kaydına işlenmek suretiyle rehin tesis edildiğinden bu rehinlerin teslime bağlı taşınır rehni olmadığını, müteselsil kefilin takibine engel teşkil etmeyeceğini, Mahkemenin kanun maddesini hatalı yorumladığını, yine takip talebindeki şerhler kısmındaki açıklamaya göre, asıl borçlu için verilen ipotek sebebiyle bu kısım üzerinde bir borç kalması halinde asıl borçlunun sorumlu tutulduğunu, Mahkemece şerhlerin yok sayıldığını, aleyhlerine haksız vekalet ücreti taktir edildiğini, Elmas Otom. Tur. Ltd. Şti.’ye karşı spot kredilerle ilgili talepleri bulunmadığı halde neye dayanılarak vekalet ücretine hükmedildiğinin anlaşılamadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının her bir borçlu yönünden ne miktarda takip yaptığını ayrıştırmadan tüm borçlular yönünden aynı miktarlar için talepte bulunduğu, harca esas değerin altında asıl borçlunun teminat için verilen 3.600.000,00 TL'lik limit ipoteği nedeniyle bu miktar üzerinde kalan borçtan sorumlu olduğu, çek bedellerinin deposunda sadece asıl borçlunun sorumluluğunun bulunduğu, kefil Elmas Oto. Ltd. Şti.'nin 2 ve 3 nolu alacak kalemlerinden takip öncesi işlenmiş faizlerinden sorumlu tutulmadığı, asıl borçlunun önce rehine müracaat kuralı gereği 1 numaralı alacak kaleminde yer alan spot kredilerin teminatlı olanlardan sorumlu olmadığının belirtildiği, İlk Derece Mahkemesince 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 31 inci maddesi kapsamında her bir borçlu hakkındaki talebin açıklanmasının talep edildiği, 19.02.2018 tarihli açıklama dilekçesinde rehin sözlemesi ve ipotek kapsamında takip başlatıldığının belirtildiği, bilirkişi raporuna göre, ipotek miktarının, teminatı olduğu tüm borçları karşıladığı anlaşıldığından buna ilişkin karar gerekçesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, davacı tarafından rehin sözleşmesi ile taşıt rehini kurulmuş ise de taşınırlar üzerinde ne şekilde rehin kurulacağı kanunda belirtildiği, tacir olan davacının, rehinin geçerlilik şartlarını da dikkate alarak hangi borçlu için ne miktarda rehin alacağı bulunduğunu belirleyip ona göre takip başlatması veya bu durumu mahkemece istenen açıklamada belirtmesi gerektiği, Mahkemece açıklama istenmesine rağmen buna ilişkin açıklamaların yapılmadığı, Mahkemece yapılan değerlendirmeye göre, rehinle teminat altına alınan alacak kalemine yönelik gerekçede bir isabetsizlik bulunmadığı, icra mahkemesinin sıra cetvelinin iptali davasının sonucu beklenmeden karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, kabul ve reddedilen miktarlar üzerinden, karar tarihindeki tarife hükümlerine göre vekâlet ücreti belirlenmesinde usule aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; önce rehne müracaat kuralının yalnızca asıl kredi borçlusu açısından geçerli olduğunu, teminat araçların zilyetliğinin müvekkili banka elinde bulunmadığından teslime bağlı olmayan bir rehnin tesis edildiğini, rehnin paraya çevrilmesinden önce kefiller hakkında ilamsız takip yapılabileceğini, kredinin teminatı araçlar müvekkilinin elinde olmadığından paraya çevirerek alacağına kavuşma imkanı bulunmadığını, 2004 sayılı Kanun’un 45 inci maddesinde zikredilen önce rehne müracaat kuralı gereği 1 numaralı alacak kaleminde yer alan spot kredilerin teminatlı olanlarından asıl kredi borçlusu Elmas Oto Ser. Tic. A.Ş.’nin sorumlu olmadığının takip talebinde açıkça belirtildiğini, Mahkemenin talep olmayan bir hususta ret kararı verip vekalet ücretine hükmettiğini, bu hususta Mahkemece bir açıklama istenmediğini, takip talebinde spot kredilerin teminatlı olanlarından asıl kredi borçlusu Elmas Oto Servis ve Tic. A.Ş.’nin sorumlu olmadığının açıkça belirtildiğini, “teminatlı olanlar” ibaresinin yazılmasının rehin takibine konu olan araç teminatlarının bir kısmının henüz trafiğe tescil edilmemiş 0 km. ve plakasız araçlar olması sebebiyle davalı Elmas Oto Servis Tic. A.Ş. ile müvekkili arasında imzalanan rehin sözleşmesinin üçüncü kişiler açısından da geçerli bir rehin olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunun yargılamayı gerektirir bir husus olmasından kaynaklandığını, kesinleşen mahkeme kararı uyarınca 0 km. araçlar açısından alacaklarının teminatsız kaldığını, Mahkemenin, rehin takibi sonrası satışı yapılan 0 km. plakasız araçlarla ilgili olarak verilen kesinleşmiş karar sebebiyle ilgili kredilerin teminatsız olması sebebiyle takip talebinde teminatlı olmayanlar açısından asıl kredi borçlusunun da sorumlu olduğu belirtildiğinden, 0 km araç teminat alınarak kullanılan spot krediler ile ilgili sorumlu olduğu tutarın belirlenerek takip talebinde belirtilen şerhler nazara alınarak asıl kredi borçlusu şirketin sorumlu olduğu tutarı belirlemesi gerektiğini, asıl borçlu için ipotek tesis edildiğini, ancak takip talebindeki şerhler kısmına göre kredi borçlusu Elmas Oto Servis ve Tic. A.Ş. alacağının teminatı olarak verilen 3.600.000,00 TL tutarındaki ipotek sebebiyle bu kısım üzerinde kalan herhangi bir borç kalması durumunda sorumlu tutulduğu halde spot kredilerin teminatlı olanlarından da sorumlu tutulmadığını, Mahkemenin takip talebindeki şerhleri yok saydığını, reddedilen tutar üzerinden de üstelik sadece bir duruşmaya giren vekil için tam vekalet ücreti taktirinin yerinde olmadığını, vekalet ücreti yönünden hükmün denetime elverişlilik taşımadığını, Elmas Otom. Tur. Ltd. Şti. yönünden spot kredilerle ilgili bir talep olmadığı halde neye dayanılarak vekalet ücretine hükmedildiğinin anlaşılamadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2.2004 sayılı Kanun'un 67 nci maddesi, 45 inci maddesi. 3.6098 sayılı Kanun'un 581 vd. maddeleri. 3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gerek hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2.Davacı, takip talebinde davalılardan Elmas Otom. Tur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin sadece 2 numaralı işyeri kredisi ile 3 numaralı teminat mektubu bedelinden sorumlu olduğunu belirtmiş, davalının takibe itirazı üzerine açtığı işbu davada itirazın iptalini istemiş, Mahkemece hüküm fıkrasının C-2 numaralı bendinde davacının kefil Elmas Otom. Tur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında iş yeri kredisi ve ödenen teminat mektuplarından kaynaklı itirazın iptali davasının kabulüne karar verilmiştir. Davacının Elmas Otom. Tur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davası tümüyle kabul edildiğinden anılan davalı yararına vekâlet ücretine hükmolunması bozmayı gerektirir. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan “Elmas Otom. Tur. Ltd. Şti. ve” ibaresinin hükümden çıkartılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalı Elmas Otom. Tur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 27.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.