Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2026/3112 E. 2026/3959 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/901 E., 2025/3356 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Karabük 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2024/112 E., 2025/46 K.

Bölge Adliye Mahkemesi davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Giyim San. ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde Nazife Hanımın Atölyesinde paketleme bölümünde tekstil işçisi olarak çalıştığını, beyanla sigortalılık başlangıç tarihinin 01.10.1996 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesince özetle; davacının ilk işe giriş bildirgesinin Çıraklık ... Merkezi Müdürlüğünce tescil edildiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne dair karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verildiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, sigorta başlangıç tarihinin istemine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Davanın yasal dayanağı mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 3, 79... . maddeleridir. 506 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre sigortalılık niteliği, hizmet akdinin kurulması ve 6. madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. Aynı Kanun’un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 3/II-b maddesinde; “Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanunun 35'inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” denilmekle diğer taraftan, 506 sayılı Kanunun mülga 60. maddesinin (G) fıkrası, “Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak, bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri, prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir.” hükmü öngörülmüş davacının talep tarihi gözetildiğinde 60. maddenin (G) fıkrası hükmünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 3. Uyuşmazlık döneminde, 3308 sayılı Mesleki ... Kanunun aday çırak ve çırakların statüleri başlıklı 11. maddesinde aday çırak ve çırak; öğrenci statüsünde olup, öğrencilik haklarından yararlanacağı, bunların işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmeyeceği belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 13. maddesinde; '' ... İşyeri sahibi, aday çırağı ve çırağı çalıştırmaya başlamadan önce bunların velisi veya vasisi veya reşit ise kendisi ile yazılı çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır. Çıraklık sözleşmesi; çırağın sözleşme süresi içinde reşit olması halinde, çırağın rızasıyla, işyeri sahibinin değişmesi halinde yeni işyeri sahibi aynı mesleği sürdürüyorsa ve rızasıyla devam eder, aynı mesleği sürdürmüyorsa sözleşme feshedilir. Fesih halinde çırağın önceki çalışmaları geçerli olup; yeni yapacağı çıraklık sözleşmesi ile çıraklık statüsünü devam ettirerek çıraklık süresini ve eğitimini tamamlar.'' hükmü amir olup, bu hükümler çerçevesinde öncelikle bir kimseye çırak denebilmesi için o kimsenin durumunun bu özel kanunda çıraklar hakkında yapılan tarife ve nitelendirmeye uyması gerekir. Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile davacının belirtilen devrede çırak olup olmadığına karar verilirken çalışma ilişkisinin varlığına bakılmalıdır. Gerçekten de çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Ancak çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir. 4. Somut olayda, 30.08... doğumlu davacı, dava dilekçesinde 01.10...- 30.04... tarihleri arasında ... Giyim San. ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde ..ın Atölyesinde paketleme bölümünde tekstil işçisi olarak çalıştığını, fakat davalı iş yerinin davacıyı çırak olarak gösterdiğini, sigorta başlangıç tarihinin 01.10.1996 olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı Kurum vekili, ...'ın hizmetlerini gösterir ekte sunulu hizmet dökümü ve iş yeri ünvan listesi incelendiğinde dava dışı ... Giyim Sanayi Taahhüt ve ... Limited Şirketi unvanlı iş yerinde çalışma kaydı tespit edilmediğini, Kurum kayıtlarına göre davacının ilk işe giriş bildirgesinin Çıraklık ... Merkezi Müdürlüğünce tescil edildiğini belirtmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; 30.08.1979 doğumlu davacının, 01.10.1996 tarihli işe giriş bildirgesi ile .. Giyim Sanayi Taahhüt ve ... Limited Şirketi unvanlı iş yerinde, Çıraklık ... Merkezi Müdürlüğü tarafından Kuruma 09.10.1996 tarihinde Kuruma verildiği, davacının 1.10.1996 - 30.04.1998 tarihleri arasında .. Meslek ... Merkezi Müdürlüğünde çırak öğrenci olarak kayıtlı olduğu bilgisinin yer aldığı, 09.10.1996 tarihli davalı işverenin, davacının ve velisi ... ...'ın da imzasının yer aldığı Çıraklık Mukavelesinin bulunduğu, bordro tanıklarının dinlenildiği anlaşılmıştır. 5. O hâlde Mahkemece; dosya içeriğinde bulunan çıraklık sözleşmesinin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan 3308 sayılı Kanun’un aradığı şartları taşıyıp taşımadığının araştırılmalı, davacının 01.10.1996 - 30.04.1998 tarihleri arasında .. Meslek ... Merkezi Müdürlüğünde çırak öğrenci olarak 2 yıllık sözleşme imzaladığı ve bu tarihte 17 yaşında olduğu, çırakların ve öğrencilerin sigortalılıklarının tüm sigorta kollarından bildirim yapılamayacağı nazara alınarak davacının ihtilaf konusu dönem içerisinde ...-öğretim, okula devam durumu ile kalfalık belgesinin olup olmadığı tespit edilmeli, davacıya bir meslek ve sanatın öğretilip öğretilmediği ya da davacının işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıp katılmadığını, meslek ve sanat eğitiminin arka planda tutulup tutulmadığını belirlemek için davacı tanıkları ile bordro tanıkları ayrıntılı şekilde yeniden dinlenilmeli, ayrıca tanıklara davacının tam ücret mi yoksa işyerinde çalışan diğer işçilere kıyasen daha düşük bir miktarda ücret mi aldığı da sorulmalı, böylece davacı hakkında çıraklık araştırılması yapılarak, çalışma olgusu tereddütsüz bir şekilde ortaya konulması gerekir iken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.