Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/16707 E. 2026/3485 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1536 E., 2025/2082 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 3. İş Mahkemesi SAYISI : 2021/135 E., 2024/56 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili davacının davalıya ait .. plakalı ticari takside taksi şoförü olarak 30.11.2019 - 05.03.2021 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde tam gün ve bilfiil çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Fer'i müdahil ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarında görülmeyen çalışma iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile "Davanın kısmen kabulüne, davacının davalıya ait ... işyeri sicil sayılı işyerinde 30.11.2019 - 05.03.2021 tarihleri arasında işveren tarafından bildirilen süreler dışında da (2020/4. ay için 15 gün, 2020/5. ay için 28 gün olmak kaydıyla) sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı esastan reddine dair karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü süre yönünden itirazları dikkate alınmadan hüküm kurulduğunu, davacının çalışmasının salt tanık beyanlarına göre ispatlanmasının hatalı olduğunu, yazlı belge bulunmadığını, hükme esas alınan tanık beyanlarının soyut nitelikte ve taraflı olduğunu, çelişki giderilmeden hüküm kurulduğunu, Kurum yasa gereği fer'i müdahil olup, aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi yönünden de kararın bozulması gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği göz önünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 2. İnceleme konusu eldeki davada, uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir. 3. Somut olayda davacı, davalıya ait ticari taksi durağında 30.11.2019 - 05.03.2021 tarihleri arasında taksi şoförü olarak sürekli çalıştığını beyan ederek çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti talebinde bulunmuş olup, Mahkemece pandemi dönemi hariç tutularak davacının ayda 30 gün çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.

Dinlenen tanıklardan ...'ın davalının işlettiği takside davacı dışında ve ...'in de şoför olarak çalıştığını beyan ettiği, tanıklardan ..., ve ...'ın beyanlarında davacının çalışmasının sürekli olmadığını belirttiği, tanık olarak dinlenen diğer şoförler ise davacının sürekli çalıştığı konusunda beyanda bulundukları, bu durumda tanık beyanları arasında çelişki bulunduğu ve bu çelişkiler giderilmeden karar verildiği anlaşılmıştır. Mahkemece davalının işlettiği takside kaç tane şoförün çalıştığı, çalışma usullerinin nasıl olduğu, davalının da bu taksiyi kullanıp kullanmadığı belirlenmeli, bu kapsamda davacının tam gün süre ile çalışmasının mümkün olmadığı dikkate alınarak kaç gün çalıştığı tam olarak ortaya koyularak sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 31.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.