Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/12797 E. 2026/3488 K.

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/3094 E., 2025/1153 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2023/301 E., 2024/433 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ölen eşinin eksik kalan sigortalılık zamanının ve priminin ve asgari ücretli sürekli çalıştığının tespitini, davacıya ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine, prime esas kazanç tutarlarının tespitine karar verilmesini talep ettiğini, müvekkil vekili 30.03.2016 günlü açıklama dilekçesiyle hizmet tespiti yönünden talep ettikleri dönemin 05.05.2014-27.01.2015 arası olduğunu beyan etmiştir. II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarını kabul etmediklerini, davacı tarafın iddia ettiği iş yerinin olmadığını, büyük ihtimalle iş yerinin adından dolayı karıştırdıklarını, davalının işlettiği böyle bir iş yeri olmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir. Davalı Kurum vekili davaya verdiği karşılıkta özetle; kendilerinin davalı olamayacağını, fer'i müdahil olabileceklerini, çalışmanın bizzat hizmet akdine tabi gerçekleşmiş olması gerektiğini, çalışmanın varlığının tanık anlatımları dışında yazıl belgeler ile kanıtlanması gerektiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne dair karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı esastan reddine dair karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü süre yönünden itirazları dikkate alınmadan hüküm kurulduğunu, eksik araştırma ile karar verildiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği göz önünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 2.İnceleme konusu eldeki davada, uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir. 3.Somut olayda davacı, eşinin davalıya ait iş yerinde 05.05.2014-27.01.2015 tarihleri arasında sürekli çalıştığını belirterek eşinin hizmetlerinin tespitini ve kendisine ölüm aylığı bağlanmasını talep etmiştir. İş yeri, ... ilinde ... Park içerisinde bulunan bir kokoreç tezgahı olup tezgah ve önünde 2 masadan ibarettir. Bu iş yerinde ... adında çalışan ile davalının çalıştığı dolayısı ile küçük bir iş yeri olduğu açık olup, öncelikle bu iş yerinde 3 kişinin çalışmasını gerektirecek bir durum olup olmadığı değerlendirilmelidir. İş yerinin belediyeye ait bir parkta bulunması nedeni ile bu husus dinlenen tanıklardan sorularak parkın içinde bulunan komşu iş yerleri etraflıca araştırılmalı, belirlenen komşu iş yeri tanıkları dinlenmeli böylece davacının, uyuşmazlık konusu dönemde davalı yanında kısmi veya tam süreli çalışıp çalışmadığı hususu tereddütsüz şekilde ortaya konularak, sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 31.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.