Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/14723 E. 2026/3957 K.

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/312 E., 2025/1033 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Kilis 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2023/191 E., 2024/577 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurum tarafından 10.07.2013 tarih ve B.13.b2.....0.10.01.01.STI sayılı yazı ile kendisine yersiz ödeme yapıldığından bahisle almış olduğu 01.03.2013 - 16.08.2013 tarihleri arasındaki maaşlarının geri ödemesi gerektiğinin bildirildiğini, oysa bu tarihler arasında davacının hem işyerinde çalışmış hem de tüm primlerini ödediğini, bu durumu işyeri sahibi olan ...'ın da doğruladığını, davacının emeklilik işlemlerinin geçerli olduğunun tespitine, karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin yerinde olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne dair karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı esastan reddine dair karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hizmetin tespitinde yazılı ve resmi belge aranması talimatı yerine gelmemiş, davacı tarafça yazılı ve resmi belge de sunulmadığını, davacının çalışmasını tam tarif eden iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanı olmadığını, yargı giderleri hesaplaması hatalı olup ... aleyhine yargı gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, daha önce davalı ...'a yöneltilen davanın husumet yokluğundan reddine yönelik hüküm de dikkate alınarak doğru hüküm verilmesi gerektiğini, beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, iptal edilen hizmetlerin geçerli olduğnun tespiti, yaşlılık aylığı bağlanması talebi, aksine Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. 1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği göz önünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 2. İnceleme konusu eldeki davada, uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir. 3. Somut olayda, 28.06.2013 tarihli denetim raporuna istinaden, davalı Kurumun .. ssk sicil ve 2/.. tahsis numaralı 4/a sigortalısı davacı ...'nun 15.02.2010-26,02.2013 tarihleri arası hizmetleri ve yaşlılık aylığı, başlangıç tarihi itibariyle (01.03.2013) iptal edilmiş olup, anılan tarihler için yapılan yersiz sağlık gideri borç olarak çıkarılmıştır. Denetim raporunda davacının ifadesinde beyan ettiği köylere gidildiği ve bu köylerde davacının ekmek getirip sattığına ilişkin bir tespitin yapılamadığı, davacının ikametgahında yapılan çevresel soruşturmada ikametgah civarında bulunan ... isimli bir fırında çalıştığının belirtildiği ve hatta kimileri tarafından davacının, ... isimli fırının sahibi olduğunun belirtildiği, davacının ikametgahına gidildiği ve burada dinlenen davacının eşi ve kızının davacının ... ... Parkı'na yakın yerde ... ... isimli iş yerinde çalıştığının belirttikleri, davacının ablasının beyanında ... ... Parkı civarında bir fırında çalıştığını başka bir fırında çalışmadığını beyan ettiği, ... Kebap adlı iş yerinin yakınında bulunan ... ... isimli iş yeri çevresinde yapılan araştırmada davacının ... isimli ... iş yerinde sürekli görüldüğünün belirtildiği, denetmen raporunda ... ve aynı uyuşmazlık konusu davası bulunan dava dışı ...'un beyanı dışında kimsenin davacı ile birlikte çalıştığına dair beyanda bulunmadıkları anlaşılmıştır. Yargılama sırasında dinlenen bir kısım tanıklar beyanlarında denetmenler tarafından davacının isminin sorulmadığını, bu nedenle davacı hakkında bilgi vermediklerini, dava dışı ...için beyanda bulunduklarını belirtmişlerdir. Davalıya ait fırında üretilen ekmeklerin denetim raporunda belirtilen köylerde satış ve dağıtımı için 2 kişinin görevlendirilmesinin satılan ekmek miktarı dikkate alındığında ekonomik olup olmadığı tartışılmadığı gibi, davacının başka ... ortağı olup olmadığı soruşturmadaki tanıklar dinlenilmek sureti ile araştırılmamıştır. Davacının ... isimli ... iş yerinin ortağı olup olmadığı, buradaki bordro tanıkları dinlenilmek sureti ile davacının çalışıp çalışmadığı araştırılmalı, davacının ... yanında fillen çalışıp çalışmadığı tanık beyanlarındaki çelişkiler giderilerek ve davacının ekmeği aldığı hamurdarlar belirlenip bu kişiler dinlenilerek tespit edilecek daha fazla kamu tanığının da dinlenilmesi suretiyle davacının, uyuşmazlık konusu dönemde ... yanında çalışıp çalışmadığı hususu tereddütsüz şekilde ortaya konularak, sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.