Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/12021 E. 2026/3176 K.

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/410 E., 2025/780 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Sakarya 3. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/178 E., 2022/310 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı asıl dava dilekçesinde; davalıya ait işyerinde 2009 yılında çalışmaya başladığı, emekli olduktan sonra sigortasız çalıştırıldığını, sigortasının Kuruma bildirilmemesi üzerine işten ayrıldığını iddia ederek 2010 yılı ile 03.05.2019 tarihleri arasında geçen ... destek primine tabi çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1- Davalı vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, hak düşürücü sürenin söz konusu olduğunu, davacının şirket işyerinde 24.02.2009 - 31.12.2009 tarihleri arasında çalıştığını, davacının emeklilik sonrası dönemde nadiren yevmiye usulü çalıştığı günler olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir. 2- Fer'i müdahil Kurum tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 01.03.2010 - 31.05.2018 tarihleri arasında ... sicil sayılı .... ünvalı davalı işyerinde 5510 sayılı Kanun kapsamında ayda 15 gün olmak üzere hizmet akdi ile ... destek primine tabi olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflarca yapılan istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının iddiasının yazılı delille ispatlanması gerekirken bu hususlar dikkate alınmadan karar verildiğini, çalışma olgusu şüpheli kaldığından açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, öte yandan davacının davalı şirkette çalışmasının sürekli olmadığına, ayda ortalama 3-4 günlük çalışmaları olduğuna dair tanık beyanları olmasına rağmen davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, davacının davalı işyerinde çalıştığı tarihlerin net olarak ortaya konulamadığını beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının 2010 yılı ile 03.05.2019 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı ... ve ... Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

2. İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işveren nezdinde 2010 yılı ile 03.05.2019 tarihleri arasında çalışma iddiası hakkında Mahkemece tanık beyanları dikkate alınarak davacının yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra da davalı işyerinde ayda 15 gün süreyle 01.03.20 10... .05.2018 tarihleri arasında çalıştığına karar verilmiş ise de davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir. 3. Somut olayda, davacının davalı şirkete ait ... sicil numaralı işyerinde 21.03.2006 - 22.07.2007 tarihleri arasında sigortalı çalışmasının bulunduğu, öte yandan davacıya 01.02.2010 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı anlaşılmış olup; davacının iddiasının ise yaşlılık aylığı almaya başladıktan sonra da davalı işyerinde çalışmasına ilişkin olduğu, dosya kapsamında dinlenilen bordro tanıklarının bir kısmının ise davacının yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra kendisi adına bir işyeri açıp, çalıştırdığını, daha sonra ise boşta kalıp davalı şirkete ait işyerinin yoğun olduğu bazı hafta sonları ile özel günlerde gelip çalıştığı yönünde beyanda bulundukları görülmüştür. Buna göre Mahkemece davacının sanayide dükkan açıp açmadığı, yaşlılık aylığı almaya başladıktan sonra çalışmaya ne kadar süreyle ara verdiği, öte yandan haftada kaç gün süreyle çalıştığı hususları araştırılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi