Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/9125 E. 2024/9293 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/77 E., 2023/2301 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/147 E., 2022/433 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 28.11.1997 tarihinde davalı ve ailesinin yanında işe başladığını, bu tarihten 07.03.2019 tarihine kadar aralıksız çalıştığını, işe alınma sebebinin davalı ve eşinin çocuklarının bakımının sağlanması iken, işe girdiği tarihten itibaren çocuk bakımının yanı sıra evin her türlü işini de yaptığını, çocukların bakılması ve ihtiyaçlarının giderilmesinden arta kalan zamanlarda evin temizliği, ütü, çamaşır ve bulaşık işleri, evin günlük yemeğinin yapılması gibi işlerini de üstlenmek durumunda kaldığını, tüm bu çalışmasına karşılık işe başladığı tarihten bu yana hiçbir zaman sigortalılığının sağlanmadığını ve sigortalılık kaydının yapılması için defalarca talepte bulunmasına rağmen bu talebi reddedilmekle kalmayıp işine son verilmekle tehdit edildiğini, maaş ödemelerinin hiçbir zaman banka kanalıyla yapılmayıp tamamının kendisine elden verildiğini, 07.03.2019 tarihli ihtarname ile iş akdinin haklı nedenlerle feshedildiğini ileri sürerek, davacının 28.11.1997 – 07.03.2019 tarihleri arasında davalı nezdinde çalıştığının tespitini istemiş; davacı asil 24.09.2020 tarihli celsede "Ben davalı şahsın evinde 28.11.1997 tarihinde çalışmaya başladım. İlk çalıştığım dönemde, İçaçan Sok. No:7 Gaziosmanpaşa adresi idi. Davalının eşi Dünya Bankasında çalışıyordu, iki çocuğuna da ben baktım. Ev işinde de çalıştım. 2004 Ocak ayına kadar Gaziosmanpaşa'daki bu adreste oturdular. 2004 yılı Ocak ayında da Oran'da bulunan ... Sitesi ... Blok adresine taşındılar. 2004 yılı Mayıs ayında 2.çocukları doğdu ona da ben baktım. Ben 1997'de işe girdiğimde ilk çocukları ... 1 yaşındaydı. Şimdi 24 yaşında. Çocuklar büyüdükten sonra da ev temizliği ve yemek için çalışmaya devam ettim. En son 2019 yılı Mart ayının 8'ine kadar çalıştım. Belimde sorun vardı, ameliyat olduğum için ayrılmak zorunda kaldım. Ayrıca yıllarca çalışmama rağmen sigortam yapılmamıştı, bu konuda da mağdur edildiğim için ve sigortamın yapılmasına dair talebim de işveren tarafından kabul görmediğinden ayrılmak zorunda kaldım. Tekrar da geri dönmedim. 2004 yılından beri davalı ... Sitesinde halen oturmaya devam etmektedir. Ben çalıştığım dönemde haftanın 5 günü her gün sabah 08:00'da işe başlıyordum, akşam 19:00'da çıkıyordum. En son maaşım 2.500,00 TL idi. Maaş dışında başka bir ödeme yapılmıyordu, maaşımı elden alıyordum. Benim ilk işe girdiğim Gaziosmanpaşa'daki adreste halen oturan apartman görevlisi ... vardı. Başkaca komşular vardı ama isimlerini hatırlamıyorum. Ayrıca bildirmiş olduğum tanıklardan ... ve ... de ... konutta çalışan kişilerdir. Yine ... ve ...'da apartmanda çalışan kişilerdir" şeklinde beyanda bulunmuştur. II.CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir. Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI Yapılan yargılama, toplanan deliller, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davanın kabulü ile davacının davalıya ait iş yerinde 28.11.1997-07.03.2019 tarihleri arasında kesintisiz ve asgari ücret ile çalıştığının tespitine, karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verildiğini, hak düşürücü sürenin nazara alınmadığını, dosyada alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir. 2.Fer'i Müdahil SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; eksik inceleme ile hatalı karar verildiğini, tanık anlatımlarının çelişkili olduğunu belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın kaldırılmasını istemiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri 1.Davalı Vekilinin Temyiz Sebepleri Davalı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i Müdahil SGK Başkanlığı Vekilinin Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. 3.Değerlendirme 1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı nezdinde 28.11.1997 – 07.03.2019 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde çalıştığının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir. 2.Somut olayda, davacı tarafından davalı işveren yanında 28.11.1997 tarihinde çalışmaya başladığının, ilk çalıştığı dönemin İçaçan Sok. No:7 ... adresinde, ikinci dönemin ise 2004 yılı Ocak ayından itibaren ... Sitesi ... Blok adresinde geçtiğinin beyan edildiği, kolluk araştırmasının sadece ikinci dönem çalışmanın geçtiği ... Sitesi ... Sok. No:17 Çankaya adresinde yapıldığı, tutanakla bir kısım ikametgah sahipleri ile apartman görevlisi tespit edilmiş ise de dinlenmedikleri anlaşılmaktadır. 3.Bu itibarla Mahkemece yapılacak iş; davacının hizmetlerinin başladığı ve ilk dönemi kapsayan 28.11.1997-2004 yılı Ocak ayı arasına yönelik İçaçan Sok. No:7 Gaziosmanpaşa-Ankara adresi ile ikinci dönem olan 2004 yılı Ocak ayı ve sonrası çalışmaların geçtiği ... Mah. Sabit ... Cad. Mesapark Sitesi ... Sok. No:17 Çankaya-Ankara adreslerinde ayrıntılı emniyet araştırması yapılmalı, her iki adreste ikamet eden ev sahipleri, güvenlik görevlisi veya apartman görevlileri tespit edilerek davacının çalışması ve süresine ilişkin yöntemince beyanları alınmalı, her iki adres yönünden bina veya site yönetiminden varsa davacının giriş çıkış kayıtları istenmeli, 30.07.2019 tarihli kolluk tutanağı ile tespit edilen kamu tanıkları dinlenmeli, davacının duruşmadaki beyanında bahsi geçen Gaziosmanpaşa adresindeki apartman görevlisi ...'nun ifadesi alınmalı, böylelikle çalışmanın varlığı tereddütsüz belirlenmeli ve toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir. VI. KARAR 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, 01.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.