Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/2816 E. 2024/5560 K.

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/728 E., 2023/2691 K. KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Bolu İş Mahkemesi SAYISI : 2021/440 E., 2022/822 K. Taraflar arasındaki re'sen tahakkuk ettirilen prim borcuna ilişkin ödeme emri borcundan sorumlu olmadığına ilişkin menfi tespit davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 14.09.2006-19.02.2009 tarihleri arasında ortağı olduğu ... Nakliye Gıda İnşaat Otomotiv Turizm Pazarlama İmalat İhracat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin nakliye hizmet faaliyetleri sunmak üzere Erzincan'da kurulduğunu, şirketin başta Erzincan olmak üzere birçok ilde faaliyet gösterdiğini, şirketin Bolu ilindeki faaliyeti nedeniyle Bolu İl Sosyal Güvenlik Müdürlüğü tarafından 2006/Eylül ile 2012/Eylül tarihleri arasında çalışan sigortalıların hizmetlerinin bildirilmediği gerekçesiyle anılan şirket adına aylık prim ve hizmet belgeleri resen düzenlenerek 90.492,46 TL asıl ve 278.558,01 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 369.050,47 TL borç çıkarıldığını, 16.12.2020 tarihli ödeme emrinin 31.12.2020 tarihinde tebliğ edildiğini, 31.12.2020 tarihinde davalı Kuruma itiraz edildiğini, itiraza karşı herhangi bir cevap verilmemesi nedeniyle 31.02.2021 tarihi itibariyle zımnen reddolunmuş sayıldığını ve İdare Mahkemesine dava açıldığını, Bolu İdare Mahkemesinin 2021/708 Esas ve 2021/694 Karar sayılı ilamıyla davayı görmeye yetkili mahkemenin Bolu İş Mahkemesi olduğundan dolayı reddine karar verilmesi nedeniyle işbu davanın ikame edildiğini, davacının şirketteki payını 05.02.2009 tarihinde ... Kuyucuk'a devrettiğini ve aynı tarihte şirket müdürü ve yetkilisi olarak ... ...'ın atandığını belirterek, davaya konu olan ödeme emri borç içeriğinden davacının sorumlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum tarafından yapılan denetim sonucu adı geçen şirketi temsile yetkili müdür ... tarafından Kuruma yapılan bildirimlerin Erzincan ilinden yapılmasının yürürlükteki teşvik kanunlarından daha fazla yararlanmak amacı taşıdığı ve muvazaalı işlem yapıldığını, hizmet akdine istinaden sigortalı çalıştırdığı halde işyerini yasal süresinde ve yasal olarak olması gereken adreste tescil ettirmediğinin tespit edildiğini, bir kısım çalışanların Bolu bölgesinde istihdam edilmesine rağmen Erzincan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde işlem gören 1006150.24 sicil sayılı işyerinden bildirildiğini, Kurum tarafından adı geçen şirket aleyhine tesis edilen borcun iddia edildiği gibi idari para cezası olmadığını, aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesine bağlı olarak ... prim, işsizlik primi ve damga vergisi borcu olduğunu, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinden kaynaklandığını, davacının anılan şirket ortaklığından ayrıldığını beyan etmiş olsa da halen e-bildirge şifresinin davacı adına olduğunu ve bildirimlerin bu şifre üzerinden yapıldığının tespit edildiğini beyanla, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesi tarafından; "...Davacının gerek ortaklığı gerekse şirket müdürlüğü 01.02.2009 tarihinde sona ermiş olmakla tüzel kişi ile birlikte sorumluluğu bu tarih itibariyle son bulduğu, 2009/1. ay dahil olası şirket borçlarından şirket müdürü sıfatıyla sorumluluğu bulunduğu, 2009/2. ay ve sonrası döneme ait borçlarından sorumlu olmadığı, denetmen raporu içeriği ve Mahkemece dinlenen tanıkların beyanlarına göre bu kişilerin işlerini Bolu’da gerçekleştirdiği, nakliye işinin merkezinin Bolu ili olduğu, 506 sayılı Kanun'un 8 inci ve SSİY’nin 7 ve 8 inci maddeleri kapsamında Bolu’da bulunan işin sevk ve idaresinin Bolu olması nedeniyle bu kişiler adına burada yeni bir işyeri tescili yapılmasının Yasa'ya uygun bir durum olduğu, ancak şirket hakkında yapılan borç tahakkukunun incelenmesinde denetim raporunda yer alan tahakkukların esasında hiç bildirilmeyen sigortalılar için değil daha öncesinde başka işyerinden bildirilen sigortalılar için gerçekleştiği, her ne kadar davalı taraf ödenen primlerin irat olarak kaydedildiğini beyan etmiş ise de dava dışı şirketin ödediği primlere ilişkin Erzincan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün yazısında yapılan ödemelerin Kuruma veya hazineye gelir kaydedilmediği, davacının tüzel kişi işverenin borçlarından sorumlu olması muhtemel 2006/9-2009-1 ay (bu aylar dahil) primlerini ödemiş olduğu ve hali hazırda ödemelerden dolayı 94.281,92-TL'nin emanet hesabında olduğu, işbu davada borcun dayanağı olan 25 kişinin ise Erzincan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü işyerinden hizmetinin bildirildiği kayıtlar ile sabit olmakla bu bildirimler için daha önce prim ödendiği, dava dışı şirket tarafından yapılan 94.281,92 TL ödemenin Kuruma veya hazineye gelir kaydedilmediği, emanet hesabında beklediği bir başka deyişle davalı Kurum tarafından 5510 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre işlem yapılmadığı, Mahkemece aldırılan bilirkişi kök ve ek rapora göre bu miktarın sigortalıların primlerini de kapsadığı, davalı Bolu Sosyal Güvenlik Müdürlüğünün 16.12.2020 tarihli yazısında yer alan borçlardan sorumlu olmayacağı anlaşılmakla, davanın kabulü ile davacının Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 16.12.2020 tarih ve E-45102858-202.01.01-15.991.212 sayılı kararından sorumlu olmadığının tesbitine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur. B.İstinaf Sebepleri: Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın yasal süre içinde açılmadığını, Kurum tarafından iş yerinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen inceleme raporunda "Ercincan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nde ... Nakliyat Gıda İnş.... Ltd. Şti. adına işlem gören 1006150 sicil numaralı iş yeri şirket müdürünün ... olduğu, Erzincan'da tescil ettirilen iş yerinde Erzincan bölgesinde hiç çalışması olmayan çalışanların bulunduğu, bu çalışanlar için yanlış işyeri tescilinden yeni kayıt oluşturulduğu, işverenin 5510 sayılı Kanun uygulamalarına aykırı uygulamalarını ve hatasını kabul ederek bir düzeltme işlemi icra etmemesi halinde bundan sonra yapılacak uygulamaların re'sen yapılması, çalışanların Bolu Sosyal Güvenlik Müdürlüğünde re'sen tescili yapılacak işyeri dosyasında hizmetlerinin tekrar 4-1/a kapsamında sigortalılıktan sayılması" hususlarının belirtildiği, denetim sonucu düzenlenen rapora istinaden davalı işverenin hizmet akdine dayalı sigortalı çalıştırdığı halde iş yerini yasal süresinde ve yasal olarak gereken adreste tescil ettirmediğini, bildirilen çalışanların aslında Bolu bölgesinde hizmet verdiklerini, Kurum tarafından re'sen açılan ve tescil edilen bu bölgedeki iş yeri dosyasına aktarıldığını, bu suretle re'sen düzenlenen aylık prim ve hizmet belgelerinden kaynaklanan sigorta prim borcu doğduğunu, tahakkuk ettirilen borcun davalı işverene tebliğ edildiğini, Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu, dosya kapsamında dinlenen tanık beyanları, Kurum denetim raporunda dinlenen sigortalıların ifadeleri ile nakliye işinin merkezinin Bolu ili olduğu, adı geçen şahısların Bolu'da çalıştıklarının tespit edildiğini, Mahkemece bu durumun aksinin kabul edilerek Kurum işleminin iptaline karar verilmesinin hatalı olduğunu, kararın bu yönlerden kaldırılarak talepleri doğrultusunda davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; davaya konu uyuşmazlığın davalı Kurum tarafından dava dışı ... Nakliyat Tic. Ltd. Şti.'ye uygulanan 16.12.2020 tarih ve 15.991.212 yazıya göre davacının sorumluluğunun bulunup bulunmadığına ilişkin olduğu, davaya konu Kurum işlemine karşı davacı tarafından yapılan itirazın 18.08.2021 tarihli Komisyon kararı ile reddine karar verildiği, kararın 25.08.2021 tarihinde davalıya tebliğ edildiği, davalı tarafından İdare Mahkemesine yasal sürede iptal davası açıldığı, İdare Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda 04.11.2021 tarihli karar ile görevsizlik kararı verildiği, davacı tarafından somut davanın yasal süre içerisinde 08.12.2021 tarihinde açıldığı anlaşılmakla süre yönünden yapılan itirazın haklı olmadığı, Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 02.11.2020 tarih ve 78426-42 sayılı inceleme raporunda, ..., ..., ... ..., ... ..., ... ..., ..., ... isimli çalışanların Bolu Bölgesinde çalışmış olmalarına rağmen Erzincan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde kayıtlı dava dışı ... Nakliyat işyerinden sigorta bildirimlerinin yapıldığı ve bu nedenle davalı Kurumun zarara uğratıldığı gerekçesiyle dava dışı şirket adına idari para cezası uygulanmasına karar verildiği, ayrıca Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 16.12.2020 tarih ve E-45102858-202.01.01-15.991.212 sayılı kararı ile dava dışı ... Nakliyat Ltd. Şti. adına 90.492,46 TL asıl, 278.558,01 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 369.050,47 TL prim borcu tahakkuk edilerek 23.12.2020 tarihinde tebliğ edildiği, yapılan itiraz üzerine 12.08.2021 tarihinde İtiraz Komisyonu tarafından itirazın reddine karar verildiği, Erzincan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden 1006150.24 işyeri sicil nolu işyeri hakkında düzenlenen raporun celp edildiği, bu rapor gereğince iptal edilen sigortalıların ödenen primlerinin akıbeti ile Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından düzenlenen raporda belirlenen sigortalılar için prim ödenip ödenmediği, ödenmiş ise buna ilişkin belgelerin gönderilmesinin istenildiği, Erzincan Sosyal Güvenlik Müdürlüğünün 20.09.2022 tarihli yazısına göre, ... Nak. Gıd. İnş. Oto. Tur. Paz. İml. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. ünvanlı işyeri ile ilgili olarak 08.08.2019 gün 2019/OÖ/45 sayılı rapor düzenlendiği; bu rapor sonrası işyerinde çalışması fiili olmadığı belirtilen 121 kişi için hizmetin iptal olunduğu, 121 kişi içinde işbu davanın konusu olan 25 sigortalının da isminin bulunduğu, 121 kişinin hizmetinin iptali sonrası primlerin bir kısmının işveren tarafından fiilen çalışanların prim borcuna, bir kısmının haksız yararlanılan teşvik tutarlarından mahsup edildiği, 94.281,92-TL'nin ise işveren emanet hesabında beklediği, işveren tarafından 2016/9-2012/1 aylar arası ödemelerin yapıldığı, sonrasına ait kısmi ödeme yapıldığı veya hiç ödeme yapılmamış olduğu, Ticaret Sicil Kayıtlarının incelenmesinde; ... Nakliye Gıda İnş. Oto. Tur. Paz. İml. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 07.09.2006 tarihinde ... ve ... ... ortaklığında İnönü Mah. Ordu Cad. Uzun Çarşı Kat 2 No: 203 Erzincan adresinde tescil olunduğu, kuruluş aşamasında ilk 50 yıl için ...’ün müdür olarak seçildiği, 26.12.2006 tarihli karar ile Erzincan ilinde başka bir adrese taşındığı, 21.06.2007 tarihli karar ile hem adres değişikliği hem de hisse devrinin yer aldığı, ... ...’ ın hisselerinin ... ...’e devir ettiği, 01.02.2009 tarihli karar ile hem adres değişikliği hem hisse devri olduğu, ... ve ... ...’ün hisselerini tamamıyla İlhan ... ve ... ...’a devir ettiği, ...’ün müdürlük görevine son verildiği, ... ...’ın 50 yıllığına şirket müdürü olarak atandığı, 10.02.2012 günlü karar ile tüm hisselerin ... ... ...’e devir edildiği, eski müdürün görevden alınarak ... ... ...’in müdür olarak atandığı, bu ilanın yayımlanan son ilan olduğu, davacı dava dışı şirketin bir dönem ortak yetkilisi olmakla beraber bu ortaklık ve yetki dönem 07.09.2006-01.02.2009 tarihleri arasında olduğu, davacının gerek ortaklığı gerekse şirket müdürlüğü 01.02.2009 tarihinde sona ermiş olmakla tüzel kişi ile birlikte sorumluluğu bu tarih itibariyle son bulmuş, 2009/1. ay dahil olası şirket borçlarından şirket müdürü sıfatıyla sorumluluğu bulunduğu, 2009/2. ay ve sonrası döneme ait borçlarından sorumlu olmadığı, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 24 üncü maddesinin a fıkrası "...Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca veya kamu idarelerinin denetim elemanlarınca düzenlenen raporlarda gerçeğe aykırı hizmet kazandırıldığının veya hatalı ve eksik kayıt bulunduğunun tespit edilmesi üzerine düzeltilir, iptal edilir veya yeni kayıt oluşturulur.." şeklinde, 30 uncu maddesinin 4 üncü fıkrası ise "Faaliyeti belirli bir yere bağlı olmamakla beraber, büro, yazıhane gibi belirli bir merkezden sevk ve idare edilen işler, belirli bir yerde yapılmış sayılır ve işyeri bildirgesi, işin sevk ve idare edildiği yeri çevresine alan üniteye verilir." şeklinde düzenlenmesi dikkate alındığında; Denetmen raporu içeriği ve mahkemece dinlenen tanıkların beyanlarına göre bu kişilerin işlerini Bolu’da gerçekleştirdiği, nakliye işinin merkezinin Bolu ili olduğu, 506 sayılı Kanun'un 8 inci ve SSİY’nin 7 ve 8 inci maddeleri kapsamında Bolu’da bulunan işin sevk ve idaresinin Bolu olması nedeniyle bu kişiler adına burada yeni bir işyeri tescili yapılmasının Yasa'ya uygun bir durum olduğu, ancak şirket hakkında yapılan borç tahakkukunun incelenmesinde denetim raporunda yer alan tahakkuklar esasında hiç bildirilmeyen sigortalılar için değil daha öncesinde başka işyerinden bildirilen sigortalılar için gerçekleştiği, her ne kadar davalı taraf ödenen primlerin irat olarak kaydedildiğini beyan etmiş ise de; dava dışı şirketin Erzincan dosyasına ödediği primlere ilişkin Erzincan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün yazısında yapılan ödemelerin Kuruma veya hazineye gelir kaydedilmediği, davacının tüzel kişi işverenin borçlarından sorumlu olması muhtemel 2006/9-2009-1 ay (bu aylar dahil) primlerini ödemiş olduğu ve hali hazırda ödemelerden dolayı 94.281,92 TL'nin emanet hesabında olduğunun bildirildiği, işbu davada borcun dayanağı olan 25 kişinin ise Erzincan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü işyerinden hizmetinin bildirildiği kayıtlar ile sabit olmakla, bu bildirimler için daha önce prim ödendiği, dava dışı şirket tarafından yapılan 94.281,92 TL ödemenin Kuruma veya hazineye gelir kaydedilmediği, emanet hesabında beklediği bir başka deyişle davalı Kurum tarafından 5510 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre işlem yapılmadığı, bilirkişi kök ve ek rapora göre bu miktarın sigortalıların primlerini de kapsadığı anlaşılmakla, davalı Bolu Sosyal Güvenlik Müdürlüğünün 16.12.2020 tarihli yazısında yer alan borçlardan sorumlu olmayacağı bu nedenlerle, davanın kabulü ile davacının Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 16.12.2020 tarih ve E-45102858-202.01.01-15.991.212 sayılı kararından sorumlu olmadığının tesbitine yönelik kararın yerinde olduğu, davalı vekilinin istinaf taleplerinde haklı olmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın yasal süre içinde açılmadığını, Kurum tarafından yapılan denetimler sonucunda, davacı ...'ün şirket müdürü olduğu Erzincan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde işlem gören dava dışı şirketin iş yerinin Erzincan olarak tescil ettirilmesine rağmen Erzincan'da hiç çalışması olmayan çalışanlara bu iş yerinden kayıt oluşturulduğu, işverenin 5510 sayılı Kanun uygulamalarına aykırı uygulamalarını ve hatasını kabul ederek bir düzeltme işlemi icra etmediğinden bundan sonra yapılacak uygulamaların resen yapılacağına, tablo 2 de kayıtlı çalışanların Bolu Sosyal Güvenlik Müdürlüğünde re'sen tescili yapılacak bir işyeri dosyasından tablo 4 deki hizmetlerinin tekrar 4-1/a kapsamında sigortalılıktan sayılması hususlarının belirtildiği, dava dışı şirketi temsile yetkili müdür ... tarafından yapılan bildirimlerden yürürlükteki teşvik kanunlarından daha fazla faydalanma amacı taşındığı ve muvazaalı işlem yapıldığı, hizmet akdine istinaden sigortalı çalıştırdığı halde işyerini yasal süresinde ve yasal olarak olması gereken adreste tescil ettirmediğinin tespit edildiği, diğer taraftan e-bildirge şifresi şirket ortaklığından ayrıldığını beyan eden davacı adına kayıtlı olup bildirimlerin bu şifre üzerinden yapıldığının tespit edildiğini beyanla temyiz isteminde bulunmuştur. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, re'sen tahakkuk ettirilen prim borcuna ilişkin ödeme emri borcundan sorumlu olmadığına ilişkin menfi tespit davasıdır. 2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55 ve devamı maddeleri ilgili hükümlerdir. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.