Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/7831 E. 2023/13514 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2017/51 E., 2019/20 K. KARAR : Kısmen Kabul Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne dair karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı, davacı Kurum ve davalılar ..., ... Gıda Nak. İnş. Hafr. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve davalılardan ... ve ... Gıda Nak. İnş. Hafr. San. Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından da duruşma talep edilmesi üzerine dosya incelenerek, işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 24.06.2021 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalılardan ... ve ... Gıda Nak. İnş. Hafr. San. Tic. Ltd. Şti. adlarına Av. ... ile davacı Kurum adına Av. ... geldiler. Diğer davalılar adına gelen olmadı. Duruşmaya başlanarak, hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilerek aynı günde dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar verilmiştir. Dosyanın tekrar Dairemize gönderilmesinden sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi. I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil Kurum Gaziosmanpaşa Sigorta Müdürlüğü'nde işlem gören davalılardan ... Prafabrik Yapı Şirketine ait işyeri işçilerinden ...'ün 10.04.2011 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazası sonucu vefat etmesi nedeniyle sigortalının geride kalan hak sahiplerine ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, toplam 106.520,95 TL Kurum zararı gerçekleştiğini, İstanbul 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/552 Esas sayılı dosyasında diğer davalılar ... ve ...'in taksirli ölüme neden olma suçundan dolayı yargılandıklarını, dosyadan aldırılan bilirkişi raporunda diğer davalı ... Hafriyat Şirketinin asli kusurlu olduğunun tespit edildiğini belirterek tüm bu sebeplerden dolayı şimdilik Kurum zararının fazlaya ilişkin haklırının saklı kalmak kaydıyla 21.304,19 TL'nin onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri, yargılama giderleri ve ücreti vekaletle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. II. CEVAP Davalılar vekilleri cevap dilekçesinde özetle; kazanın meydana gelmesinde davalılara atfedilecek herhangi bir kusurunun olmadığını, kazanın tamamen sigortalının tedbirsizliği ve dikkatsizliği sonucu meydana geldiğini, bu nedenle Kurumun rücu talebinin haklı olmadığını belirterek davanın reddini talep etmişlerdir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesi, bozma öncesi verdiği kararı ile davanın kısmen kabulü ile; A)58.586,52 TL İlk PSD'li gelirin 45.271,40 TL'lik bölümünün davalı işveren ... Prefabrik Yapı Elemanları İnşaat ve Malz. İthalat İhracat Sanayi ve Ltd. Şti., davalı 3 üncü kişiler ... Hafriyat Madencilik ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti., ... Gıda Nakliyat İnş. Hafriyat San. Tic. Ltd. Şti. ve ...'dan müştereken ve müteselsilen; kalan 13.315,12 TL lik kısmının davalı ... Prefabrik Yapı Elemanları İnşaat ve Malz. İthalat İhracat Sanayi ve Ltd. Şti.'den münferiden olay tarihi olan 21.05.2012'den itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte alınarak davacıya verilmesine, davalı ...'e karşı açılan davanın reddine dair karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. İlk Bozma Kararı 1.İlk Derece Mahkemesinin ilk kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalılar ..., ... Gıda Nak. İnş. Hafr. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin, bozma ilamı ile 10.04.2011 tarihli iş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanan ilk peşin değerli gelirin, davalı işveren ... Prefabrik Yapı Elemanları İnş. ve Malz.İth.İhr.San. ve Tic.Ltd.Şti. ile üçüncü kişi durumundaki diğer davalılardan 5510 sayılı Kanun'un 21/1-4 maddeleri uyarınca rücuan tahsili istemine ilişkin olan davada; kusuru bulunmayan davalı ... yönünden davanın reddine karar verilirken, diğer davalıların toplam %85 kusuru ve teselsül hükümleri gözetilmek suretiyle istemin kabulüne karar verilmiştir. Mahkemenin, kusura ilişkin kabulü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Bu tür rücu davalarında kusurun belirlenmesinde, öncelikle zararlandırıcı sigorta olayının ne şekilde oluştuğu, varsa ilgili ceza dosyası veya sigortalı tarafından işverene karşı açılmış tazminat dosyaları celbedilip, dosya içeriğindeki tüm deliller birlikte takdir olunarak ve varsa çelişkiler de giderilerek belirlenmeli; kabul edilen maddi olgular doğrultusunda, tarafların kusur oran ve aidiyetleri işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden alınacak bilirkişi raporu uyarınca saptanmalıdır. Kusur durumu saptanırken, iş güvenliği mevzuatına göre hangi önlemlerin alınması gerektiğinin, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığının ve alınmış önlemlere sigortalı işçinin uyup uymadığının, 5510 sayılı Kanun'un 21, 4857 sayılı Kanun'un 77 nci, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü hükümleri çerçevesinde değerlendirilerek belirlenmesi gerekir. Şu halde yapılması gereken, hükme esas kusur raporunun yetersizliği dikkate alınarak, davalılar ... ve ... aleyhine açılmış ceza dosyaları ile varsa tazminat dosyası getirtilmeli, davaya konu iş kazasının oluş şekli tereddüte meydan vermeyecek şekilde belirlendikten, iş güvenliği ve işçi sağlığı konularında uzman bilirkişi kurulundan, yöntemince düzenlenmiş yeniden kusur raporu alınmalı ve varılacak sonuca göre karar verilmelidir şeklindeki gerekçe ile ilk kez bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin bozma sonrası verdiği yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı sonrasında İstanbul 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/552 Esas sayılı dosyası ve İstanbul 2. İş Mahkemesinin 2015/85 Esas sayılı dosyalarının ilgili belgeleri getirtilip dosya arasına konulup dosya kusur bilirkişi heyetine verilip rapor aldırılmış, aldırılan 03.03.2018 tarihli kusur heyet raporu denetime elverişli, ceza dosyası ve tazminat dosyasındaki rapor ve belgeler değerlendirilerek düzenlenip olayın oluşuna uygun olmakla rapordaki kusur oranlarına itibar edilip davalı ... Prafabrik Yapı Şirketinin %25, davalı ... İnşaat Şirketinin %25, davalı ... Hafriyat, ... Gıda, Kuzeyler İnşaat ve Taş Polat İnşaat ünvanlı alt iş verenlerin toplam ve birlikte %25 oranında kusurlu oldukları, davalı ...'ın %10, müteveffa sigortalı ...'ün %15 kusurlu oldukları, davalı ...'in ise kusurunun bulunmadığı kabul edilmiştir. İtibar edilen kusur heyet raporu sonrasında aldırılan hesap bilirkişisinin 30.11.2018 tarihli hesap raporundaki yapılan hesaplama kusur oranlarına, dosyadaki ödeme belgelerine uygun olup denetime elverişli olduğundan hesap raporuna itibar edilmiştir. Dava, Kurum sigortalısının davalı işyerinde çalışması sırasında geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle Kurumun sigortalıya yaptığı ödemeleri rücuen tazmin talebine ilişkindir. Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi ve 01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesidir. Davaya konu iş kazası 10.04.2011 tarihinde olduğundan somut davada yasal dayanak 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi olup bu maddeye göre Kurum iş kazası sonucu sigortalısına yaptığı ödemeleri kusuru bulunan işverene veya 3 üncü kişilere kusurları oranında rücu edebilir. Belirtilen yasal düzenlemeler, dosyadaki tüm kayıt ve belgeler, denetim raporu, bilirkişilerin kusur ve hesap raporları, ödeme belgeleri birlikte değerlendirildiğinde; Davacı Kurum, davalı işyerinde çalışan sigortalısının geçirdiği iş kazası nedeniyle vefatı sonucunda sigortalının geride kalan hak sahiplerine kaza nedeniyle yapmış olduğu ödemeleri davalıların kusuru oranında rücu edebileceğinden itibar edilen kusur raporundaki davalı ... dışındaki davalıların toplam %85 kusurları oranında davacı Kurumun yapmış olduğu ödemeleri davalılardan talep hakkı bulunduğundan ve yapmış olduğu bu ödemeleri ispatlandığından itibar edilen hesap raporundaki hesaplama ve miktarlar doğrultusunda davalılardan ... dışındaki davalılara karşı açılan davanın kabulüne karar verilmiştir. İtibar edilen kusur heyet raporu kapsamında davalılardan ...'in meydana gelen kazada kusur ve sorumluluğu bulunmadığı anlaşılarak bu davalı yönünden açılan davanın reddine karar verilmiş ve davalılardan ...'e karşı açılan davanın reddine, ... İnşaat şirketine karşı açılan davanın kısmen kabulüne, davalılardan ... ve ... İnşaat şirketi dışındaki davalılara karşı açılan davanın kabulüne, toplam 71.901,64 TL İlk PSD'li gelirin 45.271,40 TL'lik bölümünün davalı asıl işveren ... İnşaat San. Tic. ve A.Ş., davalı alt işveren ... Prefabrik Yapı Elemanları İnşaat ve Malz. İthalat İhracat Sanayi ve Ltd. Şti., davalı 3 üncü kişiler ... Hafriyat Madencilik ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti., ... Gıda Nakliyat İnş. Hafriyat San. Tic. Ltd. Şti. ve ...'dan müştereken ve müteselsilen, kalan 13.315,12 TL'lik kısmının davalı ... Prefabrik Yapı Elemanları İnşaat ve Malz. İthalat İhracat Sanayi ve Ltd. Şti. ve ... İnşaat San. Tic. ve A.Ş'den müştereken ve müteselsilen, 13.315,12TL'lik kısmın ise ... İnşaat San. Tic. ve A.Ş.'den münferiden onay tarihi olan 21.05.2012'den itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte alınarak davacıya verilmesine, davalı ... İnşaat San. Tic. ve A.Ş. yönünden fazlaya ilişkin istemin reddine, dair karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı Kurum ve davalılar ..., ... Gıda Nak. İnş. Hafr. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı Kurum temyiz dilekçesinde; kusurun hatalı olduğunu ve hesap raporunun hükme esas alınamayacağını belirterek, kararın bozulmasını, istemiştir. 2.Davalılar vekilleri temyiz dilekçesinde ise meydana gelen olay nedeniyle kusurunun bulunmadığının kabul edilmesi gerektiğini, dava konusu olayda üçüncü kişi niteliğinde dahi olmadığını kaza üzerinde herhangi bir etkisinin bulunmadığını, buna göre sorumluluk koşullarının da oluşmadığını, hesap raporunun da hükme esas alınamayacağını belirterek, verilen kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Sosyal Sigortaları ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 21 inci madde hükümleridir. 3. Değerlendirme 1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı) 2.Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK) 3.Eldeki davada ise uyulan bozma ilamı ve oluşan usuli kazanılmış hakkın gereği gibi yerine getirilmediği anlaşılmakta olup, tarafların kusur oran ve aidiyetleri bakımından davalılardan ... hakkında meydana gelen kaza nedeniyle İstanbul 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/552 E. 2016/60 K. sayılı ilamı ile mahkumiyet kararı verildiği ve bu kararın da Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2020/4280 Esas, 2022/8595 K. sayılı, 15.11.2022 günlü ilamı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmakta olduğundan, bu kesinleşmiş karar da dikkate alınarak yeniden bir kusur tespiti yapılması ile oluşacak sonuca göre tarafların hukuki konum ve sorumluluk durumlarının irdelenmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 2.Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, 3.Davacı avukatı yararına takdir edilen 17.100 TL duruşma avukatlık parasının temyiz eden davalılara yükletilmesine, 4.Davalılardan ..., ... avukatı yararına takdir edilen 17.100 TL duruşma avukatlık parasının davacıya yükletilmesine Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 26.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.