Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/1982 E. 2023/5207 K. – İtibari Hizmet

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/1089 E., 2022/1404 K. HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Turhal 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2020/1 E., 2021/115 K. Taraflar arasındaki itibari hizmet süresi tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili, müvekkilinin 19237 fabrika sicil numarası ile... SGK sicil numarası ile davalı işveren Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş genel Müdürlüğüne ait Turhal Şeker fabrikasında 30.10.1997 tarihinde tarım makineleri bölümünde işe başladığı ve halen de burada çalışmakta olduğunu, müvekkilinin çalıştığı davalı iş yerine ait kazan dairesinin yapılan iş itibariyle çalışma şartlarının ilgili yasa gereğince ağır ve riskli, sağlığı tehlikeye koyacak nitelikte olup ağır sağlık koşullarını da baraberinde getirecek nitelikte olduğunu, müvekkilinin halen de bu şartlarda çalışmaya devam etmekte olduğunu belirterek bildirilen çalışmalarına itibari hizmet süresi verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı işveren vekili, davacı çalışmalarının usulüne uygun şekilde bildirildiğini belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı Kurum vekili, davacı çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi koşullarında geçtiğine dair iddianın açık ve net bir şekilde talep edilen tüm süre için ispatının gerektiğini, davaya sebebiyet verilmediğini belirterek davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Açılan davanın kabulü ile, 1-Davacının Turhal Şeker Fabrikasında tarım aletleri atölyesi bölümünde çalıştığı 16.03.1999 tarihinden, 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddesinin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihine kadar geçerli olmak kaydıyla (davacının en son 30.09.2008 tarihindeki çalışmasına kadar) davalıya ait iş yerinde geçen 1914 gün çalışma karşılığı olarak 479 günün itibari hizmet süresinden yararlanması gerektiğinin ve belirlenen itibari hizmet süresinin 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesinde ön görülen salt sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine ..." karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B.İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi koşullarının davacı yönünden gerçekleştiğinin kanıtlanmadığı, Kuruma başvuru yapılmaksızın dava açıldığını beyanla, ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "... Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine, davalı kurum SGK tarafınca ileri sürülen tüm istinaf sebeplerinin ilk derece mahkemesince usul ve yasaya uygun bir şekilde değerlendirilerek hüküm kurulmasına göre davalı kurum vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b-1. Maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş, açıklanan sebeplerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçesi ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı SGK vekili istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalan ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) geçici 7/1 inci maddesi uyarınca 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesidir. 2- İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un, 17.04.2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun ile değişik 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan Ek 5 inci maddesinin "IV" numaralı bendi " fabrika, atölye, havuz ve depolarda, trafo binalarında çalışanların "1-Çelik, demir ve tunç döküm, 2. Zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü ve patlayıcı gaz, asit, boya işleriyle gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren işlerde, 3. Patlayıcı maddeler yapılmasında, 4. Kaynak işlerinde çalışanların bildirilen hizmetlerinin her yılı için 90 gün itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini, kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınacağını, fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülünün uygulanacağını düzenler. Anılan maddeye göre sigortalıların itibari hizmetten yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. Birinci koşul işin fabrika, atölye, havuz, depo ve trafo binalarında çalışılması, ikinci koşul ise (IV) numaralı bendin (1-4) alt bentlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarının olayda gerçekleşmesidir. 3.Değerlendirme İnceleme konusu davada, davacının 30.10.1997-01.10.2008 ve devam eder şekilde davalı işverene ait Turhal Şeker Fabrikasında çalıştığı, işveren tarafından dosyaya sunulan belgelere göre 30.10.1997-30.12.2002 tarihleri arasında tarım aletleri atölyesinde tesellüm personeli olarak, 31.03.2003-15.07.2009 tarihleri arasında tarım aletleri atölyesinde görev yaptığı, davacının bildirilen çalışmalarına itibari hizmet süresi verilmesini talep ettiği, Mahkemece yapılan keşif sonucunda davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının tarım aletleri atölyesinde tesellüm personeli olarak ne iş yaptığı, yine atölyede itibari hizmet süresi verilmesini gerektiren hangi zararlı etkenlere maruz kaldığı hususlarında, aynı bölümde çalışan bordro tanıkları, işyeri yetkilisi, ustabaşı vs. dinlenerek ve gerekirse konusunda uzman bilirkişilerden rapor alınarak, toplanan tüm delillerin bu yönden tekrar değerlendirilip varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurumun temyiz itirazlarının kabulü ile, Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 11.05.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.