Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2021/13323 E. 2023/8196 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/640 E., 2021/1838 K. KARAR : Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 20. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/2 E., 2021/32 K. Taraflar arasındaki İsviçre'den transfer edilen primlerden yaşlılık aylığında artışa sebep olmayan primlerin yasal faiziyle iadesi istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili, müvekkilinin Türkiye'de mülga 506 sayılı Kanun kapsamında bir sure (240 gün) çalıştıktan sonra İsviçre'ye gittiğini, 01.09.1988-31.07.2013 tarihleri arasında bu ülkede çalışmasını takiben Türkiye'ye kesin olarak döndüğünü, İsviçre'de geçen çalışmalarını borçlanması sonucu yaşlılık aylığı bağlandığını, Kurumun müvekkilinin İsviçre'deki toplam 107.528,20 TL İsviçre Frangı tutarındaki primlerini transfer ettikten sonra, tahsil ettiği yurtdışı primlerinin bir kısmını (50.447,78 CHF) müvekkilinin prim gün sayısını 9000 güne tamamlamak için tuttuğunu, (57.080,42 CHF yi davacıya ödemiş Kurum), transfer yolu ile İsviçre'den getirilen primler ile 3201 sayılı Kanun'a göre tahsil ettiği primlerden (9000 günlük prim gün sayısı için gerekli olan miktar dışında) fazladan tahsil ettiği miktarı müvekkiline ödemekten imtina ettiğini, halbuki müvekkilinin Türkiye'de yaklaşık 180 gün civarında prim ödeme gün sayısının mevcut olduğunu, transfer öncesi yapılan 5000 günlük yurtdışı borçlanmasının yanı sıra ek bir borçlanma yapılmak suretiyle aylık bağlanmasına esas prim gün sayısının 9000 güne yükseltildiğini, yapılan ek borçlanma priminin 50.448.- İsviçre Frangı (yaklaşık 121,075,00 TL) tutmasının mümkün olmadığını belirterek, müvekkilinin yaşlılık aylığı bağlanmasına esas olan primlerinin 9000 güne tamamlanmasına yönelik olarak İsviçre'den transfer olan primlerinden davalı kurumca yapılan borçlanma tutarı dışında fazladan tahsil edilmiş bulunan miktarın tespiti ile fazlaya dair talep ve dava haklan mahfuz kalmak üzere 5.000 TL tutarındaki alacaklarının, ıslahla 30041,74 TL'nin 12.08.2014 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı SGK cevap dilekçesinde; davacının huzurdaki davasının haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, yapılan Kurum işlemlerinde iptale konu bir husus bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, 30.041,74 TL alacak bedelinini 12.08.2014 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B.İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Davanın yasal dayanaklarından olan 01.05.1969 tarihinde imzalanan ve 1452 sayılı Kanunla onaylanıp 01.01.1969 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti ile İsviçre Federal Konseyi arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesine, 11.11.1980 tarihinde onaylanan ve 01.06.1981 tarihinde yürürlüğe giren ek sözleşmenin 1/2 maddesi ile eklenen 10/a maddesinde; aynen, “Türk vatandaşları İsviçre yaşlılık ve ölüm sigortalarına kendileri için yatırılmış olan primlerin Türk sigortalarına transferini, İsviçre malullük yaşlılık ve ölüm sigortaları yardımlarından henüz hiç yararlanmamış olmaları ve Türkiye’ye yerleşmek üzere İsviçre’den ayrılmış bulunmaları koşulu ile talep edebilirler, ...primler Türkiye Sosyal Sigortalar Kurumuna transfer olunur ve bu kurum primleri Türk Mevzuatına göre yetkili sigorta kuruluşuna intikal ettirir. Bu primler ve bu primlere ilişkin süreler bir Türk aylığına hak kazanmada ve bu aylığın hesabında, Türk primlerine ve sürelerine muadil sayılır. Transfer olunan primlerden Türk Emeklilik Sigortası çerçevesinde sigortalı veya hak sahibi yararına hiçbir menfaat sağlanamıyorsa, anılan yetkili kuruluşa transfer edilmiş olan primler ilgili kimselere iade edilir” hükmü öngörülmüştür. Ek Sözleşmenin birinci maddesiyle eklenen ana sözleşmenin 10/a maddesi hükümlerine göre, transfer edilen primlerin sigortalıya iadesi şu üç koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. a)İsviçre yaşlılık, malullük ve ölüm sigortaları yardımlarından yararlanmamış olmak, b)Türkiye’de veya üçüncü bir ülkede yerleşmek amacıyla İsviçre’den ayrılmış olmak, c)Transfer edilen primler nedeniyle Türk Emeklilik Sigortası çerçevesinde sigortalı veya hak sahibi yararına hiçbir menfaat sağlanmamış olması gerekir. Nitekim 3201 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinde de Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri ile transferi sağlanan primlerin sigortalı ya da hak sahiplerine iadesinde; bu primlerden, Türk Sosyal Güvenlik Kanunları çerçevesinde, Sosyal Sigorta yardımlarından yararlanmada menfaat sağlanamaması esasına dayalı koşullar aranmıştır. (Yargıtay 10.Hukuk Dairesinin 04.12.2018 tarih 2017/2194 Esas-2018/10185 Karar sayılı ilamı da bu yöndedir.) İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, anılan yasal düzenlemeler ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, somut olayda, davacı hakkında davalı Kurumca transfer edilen primlerin aylığında değerlendirildiği ve miktarına da yansıtıldığı görülmekle, davanın reddi yerine yazılı şekilde verilen karar hatalı olduğundan davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin HMK'nın 353/1-b.2 bendi uyarınca kabulü ile Yerel Mahkeme kararının kaldırılarak yerine aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir." gerekçesi ile "1-Davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 maddesi uyarınca kabulüne 2-Ankara 20.İş Mahkemesinin 21.01.2021 gün ve 2019/2 E. - 2021/32 K. sayılı kararının kaldırılmasına, yerine, 3-Davanın reddine,..." karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili, müvekkilinin İsviçre'den transfer edilen primlerinden 22268,74 TL tutarındaki primlerin bağlanmış yaşlılık aylığında artışa neden olduğunu, bakiye talep konusu meblağın müvekkiline iade edilmesi gerektiğini, kanuni düzenlemelerin bu kapsamda anlaşılması gerektiğini, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının talebi üzerine İsviçre'den transfer edilen primlerden 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanılarak bağlanan yaşlılık aylığından artışa sebep olmayan primlerin davacı sigortalıya iade edilip edilemeyeceği hususundadır. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 3201 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi, Türkiye Cumhuriyeti ile İsviçre Federal Konseyi Arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 10/a maddesi, Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 17 nci maddesi. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Eldeki davada, davacının 3201 sayılı Kanun kapsamında İsviçre'deki çalışma, işsizlik ve boşta geçen sürelerini borçlanma talebinde bulunup ödeyerek tarafına yaşlılık aylığı bağlanmasını ve İsviçre sigorta primlerinin transferini talep ettiği, davalı Kurumun, transfer edilen primlerden davacının borçlanarak ödediği süreye karşılık gelen İsviçre primlerini davacıya ödediği, borçlanılmayan sürelere ait primlerin ise yaşlılık aylığında değerlendirip buna göre yaşlılık aylığını güncellediği anlaşılmaktadır. 3. Ayrıca dava alacak davası olmayıp, İsviçre'den transfer edilen primlerden, yaşlılık aylığında artışa neden olmayan kısmının iadesi istemli işlem iptali davası olduğundan, Bölge Adliye Mahkemesince davacının temyiz talebinin kesinlik nedeniyle reddine dair ek kararı isabetsizdir. 4.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Bölge Adliye Mahkemesinin 15.12.2021 tarih, 2021/640 Esas 2021/1838 Karar sayılı EK KARARININ KALDIRILMASINA, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Aşağıda yazılan temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına, 14.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi