Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2026/4861 E. 2026/6084 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/25 E., 2025/161 K.

Mahkeme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Kadastro sonucu, ...ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 1 05... ve 1 08... parsel sayılı 4749. 19... .70 metrekare yüz ölçümündeki taşınmazlar, 4753 sayılı Yasa uyarınca oluşturulan tapu kaydı nedeni ile Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir.

Davacı; satın almaya, miras yolu ile gelen hakka, paylaşmaya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu kayıtlarının iptali ile taşınmazların adına tescili istemiyle dava açmıştır.

Davalı Hazine vekili; dava konusu taşınmazların Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup Hazine tapusu kapsamında bulunduğunu, taşınmazlar üzerinde kimsenin zilyetliğinin bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; çekişmeli taşınmazların bulunduğu bölgede 53 nolu Toprak Tevzii Komisyonunca sınırlama, ölçüm ve dağıtım faaliyetlerinde bulunulduğu, dava konusu taşınmazların da dağıtıma tabi tutularak davacının bayiine dağıtımı öngörüldüğü ve bu doğrultuda dağıtım çizelgesi hazırlandığı; Hazine adına tescil edilen bu gibi taşınmazlar Hazine tarafından muhtaç çiftçilere dağıtılmaya başlandığı halde intikal işlemlerinin tapuda yapılmadığı; kaldı ki, davacı lehine ek karar olarak kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile edinme koşullarının da Hazine adına oluşturulan tapunun düzenlendiği tarihe kadar gerçekleştiği gerekçesi ile davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince; eksik inceleme ile karar verildiği açıklanıp Toprak Komisyonunca düzenlenen belirtmelik krokisi ve ekleri ile hava fotoğraflarından da yararlanılmak suretiyle zilyetlik, imar-ihya ve mera araştırması yapılması gereğine değinilerek karar bozulmuş, Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; dava konusu taşınmazlar üzerinde zilyetlikle edinim koşullarının davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 1 08... parsel ve 1 05... parsel sayılı taşınmazların Hazine adına olan tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

Ne var ki; Mahkemece yazılı gerekçe ile hüküm kurulmuş ise de bozmaya uyulduğu halde gerekleri tam olarak yerine getirilmemiş, çekişmeli taşınmazlar üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği ile dava konusu taşınmazlar üzerinde zilyetlikle edinim koşullarının oluşup oluşmadığı kesin olarak belirlenmemiş, davacının davayı takip etmediği celseler bulunduğu halde bu husus Mahkemece değerlendirilmemiştir.

Hal böyle olunca; öncelikle davacının davasını takip etmediği celseler bulunduğu gözetilerek HMK'nın 150. maddesi kapsamında bu husus değerlendirilmeli, bu değerlendirmenin sonucuna göre Mahkemece, çekişmeli taşınmazlara komşu parsellerin onaylı tutanak suretleriyle dayanağı olan belgeler ve çekişmeli taşınmazlara ait Toprak Komisyonunca düzenlenen belirtmelik krokisi ve ekleri ( okunaklı ve denetime elverişli şekilde eksiksiz olarak) getirtilmeli, Harita Genel Müdürlüğü WEB sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek dava konusu taşınmazların bulunduğu köyü kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılmalı ve denetimin sağlanması bakımından ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmalı, tespit ve Hazine adına tevzi tapusunun oluştuğu tarihten 15-20-25 yıl öncesine ait 3 ayrı tarihte çekilmiş (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotografları bulundukları yerden getirtilmek suretiyle dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan, komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları ile 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, keşif sırasında dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, taşınmazın öncesinin mer’a, yaylak veya kışlak olup olmadığı, taşınmazların Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği, dava konusu 1 05... sayılı parselin sınırında mera bulunması nedeniyle bu taşınmaz ile mera parseli arasında ayırıcı unsun bulunup bulunmadığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanları arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle yöntemince giderilmeye çalışılmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsellere ait tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli; ziraat mühendisleri bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazların toprak yapısı ile komşu parsellerin toprak yapısının mukayese edilmesi suretiyle taşınmazların toprak yapısı ve niteliğini, mera vasfında olup olmadığını, komşu taşınmazlardan nasıl ayrıldığını, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetlik var ise zilyetliğin şeklini ve süresini bildiren, komşu 1 05... sayılı mera parseli ile çekişmeli 1 05... parsel sayılı taşınmaz arasında doğal ya da yapay ayırıcı unsur bulunup bulunmadığını açıklayan, taşınmazın değişik yönlerinden özellikle mera ile sınırından çekilmiş renkli fotoğraflarının eklendiği, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisinden hava fotoğrafı ve memleket haritası ile kadastro paftası ölçeğinin harita çizim programları aracılığıyla eşitlenmesi suretiyle çekişmeli taşınmazların konumlarının çevre parsellerle birlikte harita üzerinde gösterilmesi istenilmeli ve hava fotoğrafları ile kadastro paftası çakıştırılıp stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde dava konusu taşınmazların öncesinin ne olduğunun ve davacı tarafça ne şekilde kullanıldığının belirlenmesine çalışılmalı, fen bilirkişisine keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir, kadastro paftası ve toprak tevzi çalışmalarına ilişkin evrakı ve kayıt uygulamalarını çakıştırmalı şekilde gösterir rapor ve kroki düzenlettirilmeli; belirtmelik tutanağı ve ekleri incelenerek davalı Hazine tapusunun oluşum nedeni araştırılmalı, taşınmazların tevzide mera haritası kapsamında kalıp öncesinin mera olduğunun anlaşılması halinde meralar üzerinde sürdürülen zilyetliğin hukukça değer taşımayacağı düşünülmeli; taşınmazların mera haritası kapsamında kalıp kadim nitelikte mera olmadığının anlaşılması halinde davacı lehine davalı Hazine tapusunun oluşum tarihine kadar 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 46/1 ve 14. maddelerinde düzenlenen şartların gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmalı ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece eksik inceleme ile yetinilerek yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir.

Davalı Hazine vekilinin açıklanan nedenlerden ötürü yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın Yüksekova 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, 1086 sayılı HUMK'un 440/III-1 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 16.09.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.