Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2025/725 E. 2026/46 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/173 E., 2024/379 K.

Mahkeme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: - K A R A R -

Dava, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde 1927 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında dava konusu taşınmaz bölümü "çay ve dere yatağı" olarak tescil harici bırakılmıştır.

Davacı ...; kadastro çalışmaları sırasında tescil harici bırakılan dava konusu taşınmaz bölümünü imar-ihya ettiğini, zilyetlikle kazanım koşullarının lehine oluştuğunu ileri sürerek taşınmazın adına tescilini istemiştir.

Davalı Hazine vekili; dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu belirterek davanın reddini savunmuş; TMK’nın 713/6. maddesi gereğince taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

Diğer davalılar ... Belediyesi vekili ve ... Büyükşehir Belediyesi vekili, davanın reddini savunmuşlardır.

İlk Derece Mahkemesince, zilyetlikle iktisap koşullarının davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle 13.04.2016 tarihli fen raporu ekindeki krokide (A) harfi ile belirtilen 3.230,22 m² taşınmazın son parsel numarası verilmek suretiyle davacı adına tesciline karar verilmiş; davalı Hazine vekilinin istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalı Hazinenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; kararın davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece; "...somut olayda, taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin süresi ve niteliği kesin olarak belirlenmemiş, taşınmazın niteliğini belirlemeden uzak ziraatçi bilirkişi raporu ile yetinilmiş, uyuşmazlığın çözümünde hava fotoğraflarından usulünce yararlanılmamış, taşınmazın sınırında dere bulunmasına rağmen jeolog bilirkişi tarafından denetime elverişli rapor alınmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulamaz..." gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiş; İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 25.12.2023 tarihli fen raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 3.230, 22... taşınmazın son parsel numarası verilmek suretiyle davacı adına tesciline karar verilmiştir.

Mahkemece, zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmak için yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki; özellikle 25.12.2023 tarihli fen bilirkişi krokisinde 1 30... parseller arasında uzanan, ince uzun kuyruk şeklindeki çekişmeli taşınmaz bölümü yönünden zilyetliğin başlangıcı ve sürdürülüş biçimini tespit etme açısından bu kısmın yüz ölçümü miktarının ne olduğu, üzerinde limon ağacı olup olmadığı, ağaç var ise yaşının ve sayısının belirtilmediği, bahsedilen bu bölümün fotoğraflarının da çekilmediği, yine dava konusu taşınmaz çay ve dere yatağı olarak tescil harici bırakıldığı halde krokide ya da raporlarda öncesinde neresinin dere yatağı olduğunun gösterilmediği, denetime elverişsiz ve yetersiz bilirkişi raporları ile yetinilerek sonuca gidildiği anlaşılmıştır.

Hal böyle olunca; Mahkemece, öncelikle mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları, üç kişilik ... mühendisi bilirkişi kurulu, jeolog bilirkişi, jeodezi mühendisi bilirkişi ve fen bilirkişi huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşif sırasında yerel bilirkişilerden ve tanıklardan dava konusu taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, kim tarafından ne sıfatla ve ne şekilde kullanıldığı, önceki ve şimdiki niteliği, kim tarafından hangi tarihten beri ve hangi tasarruflarla zilyet edildiği, öncesi itibariyle imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise ne şekilde imar-ihya edildiği ve bu çalışmaların hangi tarihte tamamlandığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, beyanlar arasında çelişki doğduğu takdirde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle oluşan çelişkilerin giderilmesine çalışılmalıdır.

... mühendisi bilirkişi kurulundan taşınmazın toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, taşınmaz üzerindeki ağaçların ayrı ayrı yaşı ve adedini, krokide gösterilen ince uzun kuyruk şeklindeki taşınmaz bölümün niteliği, üzerinde ağaç olup olmadığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü tespit eden, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan gerekçeli rapor alınmalı, dava konusu tüm taşınmaz bölümleri ile çevresinin yakın plan ve panaromik fotoğrafları çektirilip üzerine taşınmazın sınırlarının işaretlenilmesi istenilmelidir.

Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak çekişme konusu taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği, ne şekilde kullanıldığı, imar-ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı, ekonomik amaca uygun olarak kullanımın hangi tarihten itibaren başladığı hususlarında ayrıntılı rapor alınmalıdır.

Jeolog bilirkişisine taşınmazın dere yatağı vasfında olup olmadığı, dere yatağından kazanılıp kazanılmadığı ve derenin etki alanı içerisinde kalıp kalmadığı hususlarını bildirir, denetime açık, ayrıntılı ve gerekçeli rapor düzenlettirilmelidir.

Fen bilirkişisine keşfi takibe, bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan verir krokili rapor hazırlattırılmalıdır.

Yukarıda değinilen hususlar göz ardı edilerek eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde karar verilmesi isabetsizdir.

Davalı Hazine vekilinin açıklanan nedenden ötürü yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulüyle, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın İskenderun 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, 12.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.