Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2025/6097 E. 2026/4561 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2025/36 E., 2025/172 K.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, yolsuz tescil hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davacı Hazine vekili; 667 sayılı KHK uyarınca kapatılmasına karar verilen ve FETÖ/PDY ile iltisakı ve irtibatı belirlenen dava dışı ... Özel Eğitim İşletmeleri A.Ş.'nin maliki olduğu 2 77... parsel sayılı taşınmazı 27.11.2015 tarihinde davalı ... ve Yapı Malzemeleri Şirketine muvazaalı olarak devrettiğini, söz konusu Şirketin dava konusu taşınmazın devredildiği dönemde başka taşınmazlarını da 3. kişilere devrettiğini ileri sürerek tapu kaydının iptali ile 667 sayılı KHK uyarınca Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiş, yargılama sırasında taşınmazın cebri ihale suretiyle ... Bankası A.Ş.'ye devredilmesi üzerine davacı vekili HMK’nın 125. maddesi uyarınca seçimlik hakkını tapu iptali ve tescil yönünden kullandığını bildirmiş ve anılan Banka davaya dahil edilmiş, daha sonra taşınmazın ... Bankası tarafından ... İnş. Taah. ... Ltd. Şti'ye devredilmesi üzerine bu kez HMK'nın 125. maddesi gereğince adı geçen Şirket davaya dahil edilmiştir. Davalı ... ve Yapı Malzemeleri Ltd. Şti. vekili; dava konusu taşınmazı bedelini ödeyerek iyi niyetle satın aldıklarını, dava dışı ... İşletmeleri A.Ş. firmasıyla tapu alım- satımı dışında hiçbir alakalarının olmadığını, uzun yıllardır ticaret hayatında olduklarını ve uygun bedelde taşınmaz buldukları zaman yatırım amaçlı satın aldıklarını, FETÖ/PDY suç örgütüyle hiç bir bağlantılarının bulunmadığını, satış bedelinin ödendiğinin banka dekontlarıyla da sabit olduğunu, taşınmazın daha sonra ... Bankasından çektikleri krediye teminat olarak verildiğini ve üzerinde bankanın ipoteğinin bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili; dava konusu taşınmazın davalı Şirketin bankadan çektiği krediye teminat olarak verildiğini, kredi ödenmeyince davalı Şirket aleyhine başlatılan takip sonucunda taşınmazın mülkiyetinin cebri ihale ile kazanıldığını, Bankanın ediniminin korunması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti vekili; dava konusu taşınmazı tapu kayıtlarına güvenerek ve iyi niyetle ... Bankasından bedeli karşılığında satın aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin 02.12.2019 tarihli ve 2018/105 Esas, 2019/800 Karar sayılı kararıyla; 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 12. maddesi uyarınca devrin muvazaalı sayılabilmesi için belli şartların söz konusu olduğu, dava konusu taşınmazın 27.11.2015 tarihinde devredildiği, dava dışı ... Özel Eğitim İşletmeleri A.Ş.'nin ise 23.07.2016 tarihinde kapatıldığı, yapılan keşif sonrasında taşınmazın boş ve inşaat halinde bina olduğunun anlaşıldığı, davalı Şirket hakkında ceza soruşturmasının olmadığı, davalının ödeme belgelerini sunduğu, taşınmazın devir tarihinden önceki imar durumu "Sosyal Tesis Alanı (Öğrenci Yurdu)" iken devirden sonraki imar durumunun "Turizm alanı ve imar yolu" olarak görüldüğü, taşınmazın kapatılma tarihi itibariyle kapatılan Şirket tarafından aynı faaliyete devam ettiği kanaatine varılamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararın davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin 13.07.2020 tarihli ve 2020/223 Esas, 2020/749 Karar sayılı kararıyla; delillerin toplanmadığı, eksik inceleme ve araştırma sonucunda karar verildiğinden bahisle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, İlk Derece Mahkemesince kaldırma kararı uyarınca yapılan yargılama neticesinde 21.05.2021 tarihli ve 2020/414 Esas, 2021/423 Karar sayılı kararı ile; davalı Şirket tarafından dava konusu taşınmazın satış faturasının sunulduğu ve bedelin ödendiği, her iki Şirketin yönetim kurulu üyeliklerinin birbiriyle bağlantısı olduğunun tespit edilemediği, taşınmazın ilk olarak ... Özel Eğitim İşletmelerinin ... ... İnşaatı Şubesi adresi olduğu, devirle birlikte 26.11.2015 tarihinde bu şube kapatılarak "... inşaatının satılması, ilgi şubenin kapatılması" olarak ticaret sicil kayıtlarında da yer aldığı, ... Özel Eğitim İşletmeleri A.Ş. faaliyet adresinin ise "... Mah. ... Mezarlık yanı No ...C ... Osmaniye" olduğu ve kapanış tarihine kadar bu adreste faaliyet gösterdiği, dolayısıyla dava konusu taşınmazda dava dışı ... Özel Eğitim İşletmeleri A.Ş. tarafından kapatılma tarihi itibariyle aynı faaliyete devam ettiği kanaatine varılamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 12.10.2022 tarihli ve 2021/1795 Esas, 2022/1491 Karar sayılı kararı ile; İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş olmasında isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı Hazine vekili tarafından temyizi üzerine Dairenin 21.10.2024 tarihli ve 2024/3002 Esas, 2024/5786 Karar sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazın İlk Derece Mahkemesinin karar tarihinden sonra 31.05.2021 tarihinde davalı ... tarafından dava dışı ... İnşaat Taahhüt Et Ürünleri. Ltd. Şti'ye satış suretiyle devredildiği, bu durumda kendiliğinden (re’sen) gözetilmesi zorunlu bulunan HMK’nın 125. maddesindeki yasal düzenleme gözetilerek davacı tarafa seçimlik hakkının hatırlatılması, bu yöndeki usuli eksikliğin giderilmesi ve sonucuna göre işlem yapılarak ondan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiş, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... Şirketinin taşınmazı devraldığı tarih itibarı ile üzerinde ihtiyati tedbir şerhi bulunmadığı, TMK'nın 1023. maddesi ile "Tapu kütüğündeki tescile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka aynî hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur." hükmünün düzenlendiği, davacı tarafça davalı ... Şirketinin dava konusu edilen taşınmazı muvazaalı olarak aldığına ilişkin bir delil sunulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; dava konusu 2 77... parsel sayılı 6.865,47 metrekare yüz ölçümlü, arsa vasıflı taşınmaz 667 sayılı KHK uyarınca kapatılmasına karar verilen ... Özel Eğitim İşletmeleri A.Ş. adına kayıtlı iken 27.11.2015 tarihli satış işlemi ile davalı ... ve Yapı Malzemeleri İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti'ye devredildiği, daha sonra 13.03.2020 tarihli satış işlemi ile ise (Osmaniye 1. İcra Müdürlüğünün 02.03.2020 tarihli 2018/284 sayılı dosyasındaki yazı gereğince) HMK 125. maddesi gereğince davaya dahil edilen Türkiye ... Bankasına temlik edildiği, adı geçen Banka tarafından ise 31.05.2021 tarihinde satış yolu ile yine HMK'nın 125. maddesi gereğince davaya dahil edilen ... İnş. Taah. ... Ltd. Şti'ye devredildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; 675 sayılı KHK'nın (7082 sayılı Kanun) "Muvazaalı Devir İşlemleri" başlıklı 12. maddesinde;

"(1) 20.07.2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonlarının faaliyetlerinin sürdürüldüğü dönemde üzerlerinde bulundukları, mülkiyet kapatılanların sahibi gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazlardan 01.01.2014 tarihi ilâ bahse konu yerlerin kapatılma tarihleri arasında üçüncü kişilere devri yapılmış olan ve üzerinde kapatılanlar tarafından aynı faaliyete kapatılma tarihi itibarıyla devam edilen taşınmazların devir işlemleri muvazaalı kabul edilir ve tapuda ilgisine göre Hazine veya ... Genel Müdürlüğü adına her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak re'sen tescil edilir.

(2) (Ek: 17.04.2017 - KHK - 689/5 md.) Birinci fıkrada belirtilen taşınmazların devredildiği üçüncü kişilerin terör örgütlerine veya ... Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği mensubiyeti, iltisaklı veya irtibatı olması halinde, taşınmaz üzerinde aynı faaliyete devam edildiğine bakılmaksızın devir işlemleri muvazaalı kabul edilir ve tapuda ilgisine göre Hazine veya ... Genel Müdürlüğü adına her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak re'sen tescil edilir." düzenlemeleri yer almaktadır.

Öte yandan; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “İyi niyetli üçüncü kişilere karşı” başlıklı 1023. maddesi; “Tapu kütüğündeki tescile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka aynî hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur.” şeklinde düzenlenmiştir. Anılan maddeye göre tapu sicilinde ismi geçen kişinin gerçek hak sahibi olduğuna inanan veya kendisinden beklenen tüm özeni göstermesine rağmen gerçek malik olmadığını, tapu sicilinde yolsuzluk bulunduğunu bilmesi imkânsız olan kişinin iktisabı korunur. Öte yandan, aynı Kanun'un “İyi niyetli olmayan üçüncü kişilere karşı” başlıklı 1024. maddesi ise; “Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş ise, bunu bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi bu tescile dayanamaz. Bağlayıcı olmayan bir hukukî işleme dayanan veya hukukî sebepten yoksun bulunan tescil yolsuzdur. Böyle bir tescil yüzünden aynî hakkı zedelenen kimse, tescilin yolsuz olduğunu iyi niyetli olmayan üçüncü kişilere karşı doğrudan doğruya ileri sürebilir.” hükmünü içermektedir. TMK’nın 1023. maddesi iyi niyetle mülkiyet veya bir başka ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımını korurken; aynı ilkeyi tamamlayıcı madde niteliğinde bulunan 1024. madde ile de iyi niyetli olmayan üçüncü kişilerin kazanımına değer verilemeyeceği vurgulanmıştır.

Somut olaya gelince; dava konusu taşınmazın davalı ... ... Ltd. Şti tarafından KHK gereğince kapatılan ... Özel Eğitim İşletmeleri A. Ş.'den edinildiği, bu kapsamda adı geçen davalı şirketin ediniminin yolsuz olduğu, devir tarihi itibariyle keşfen belirlenen bedel ile resmi satış senedinde gösterilen bedel arasında fahiş fark bulunduğu, daha sonra taşınmaz üzerine ... Bankası lehine konulan ipotek sebebiyle taşınmazın icraen satışa çıkarıldığı ve HMK 125. maddesi gereğince davaya dahil edilen Türkiye ... Bankası adına kayıtlı hale geldiği, bu kapsamda taşınmazlar üzerine konulan ipoteklerin de yolsuz devirlere ilişkin sistemin bir parçası olduğu, 31.05.2021 tarihli satış işlemi ile çekişmeli taşınmazı ... Bankasından edinen davalı ... İnş. Taah.... Ltd. Şti'nin ise savunmalarında dava konusu taşınmazı bedelini ödeyerek satın aldığını ve ediniminde iyi niyetli olduğunu belirtmiş ise de taşınmaz için ne kadar bedel ödediğini bildirmediği gibi, bu ödemeyi nasıl yaptığı hususunda da bir açıklamada bulunmadığı ve herhangi bir ödeme belgesi ibraz etmediği, bu kapsamda TMK'nın 1023. maddesi koruyuculuğundan yararlanamayacağı hususları bir arada değerlendirildiğinde 675 sayılı KHK'nın 12. maddesi gereğince dava konusu taşınmazın devrinin muvazaalı olduğu sonucuna varılmaktadır.

Hâl böyle olunca, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması doğru değildir.

Davacı Hazine vekilinin açıklanan nedenden ötürü yerinde görülen temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz eden davacı Hazine harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın Osmaniye 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, 1086 sayılı HUMK'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 03.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.