Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2025/1051 E. 2026/175 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/251 E., 2024/2896 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, tescil harici bırakıldıktan sonra idari yoldan Hazine adına tescil edilen taşınmazın tapu iptali ile tescili istemine ilişkindir.

Dosya içeriğinden, dava konusu taşınmaz 1985 yılında yapılan kadastro sırasında havza-i fahmiye sınırlarında bulunduğu gerekçesiyle tescil harici bırakılmış, bilahare 25.08.2011 tarihinde “tarla” vasfıyla idari yoldan 1 ada 2 parsel (1 53... parsel) olarak Hazine adına tescil edilmiştir.

Davacı ...; ... ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmaz hakkında irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tescil istemiyle dava açmıştır.

Davacı yargılama sırasında vefat etmiş, mirasçıları davaya katılmıştır.

Davalı Hazine vekili, davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalının istinaf isteminin HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla mülk edinme koşullarının oluştuğu belirlenerek yazılı şekilde hüküm kurulmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, ancak dava konusu parsel yönünden idari yoldan tapu kaydı oluşup ... malik olduğu, davalı ... Köyü Tüzel Kişiliğinin tespit maliki olmadığından pasif taraf sıfatı bulunmadığı, davalı ... Kişiliğine husumet yöneltilemeyeceği gerekçesi ile davalı ... yönünden davanın husumetten reddine, davalı Hazine yönünden davanın kabulüne, 1 53... parsel (eski 1 ada 2 parsel) sayılı taşınmazın davalı ... adına olan tapu kaydının iptali ile veraset ilamındaki miras hisseleri oranında davacı ... mirasçıları adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

Ne var ki; Mahkemece zilyetlikle kazanım koşulları davacılar lehine oluştuğu gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmak için yeterli değildir.

Hâl böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle çekişmeli taşınmaza komşu 1 53... parsel sayılı taşınmaz ile komşu diğer taşınmazların tespitine esas kadastro tespit tutanak ve dayanakları ile dava konusu olmuş iseler dava dosyaları getirtilmeli, çekişmeli taşınmazın ihdas işlemine ilişkin tüm evrakı dosya arasına alınmalı, taşınmazın bulunduğu yerin imar planı kapsamına alınıp alınmadığı, imar planı kapsamına alınmışsa ilk defa hangi tarihte ve hangi imar planı kapsamına alındığı, imar planının kesinleşme tarihinin ne olduğu ilgili Belediyelerden sorulmalı, çekişmeli taşınmaz bölümlerine ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile ... Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmaz bölümlerinin bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle dava konusu taşınmazın ihdasen Hazine adına tescil tarihinden (imar planına alınmış ise o tarihten) 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle ... Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına konulmalıdır. Bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile 1 kişilik jeodezi ve fotogrametri bilirkişisi, 3 kişilik ... bilirkişisi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan davaya konu taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, davacıya intikal ettiyse hangi hukuki nedene dayalı (taksim,satış,bağış) olarak intikal ettiği, taşınmazların ne şekilde kullanıldığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği hususları sorulmalı, yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı; tanık ve bilirkişi sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, komşu parsel tutanak ve dayanaklarının dava konusu taşınmaz bölümlerini ne olarak gösterdiği üzerinde durulmalıdır.

... mühendisi bilirkişi kurulundan önceki raporları da irdelemek sureti ile taşınmazların evveliyatını, toprak yapısını, bitki örtüsünü, taşınmazların niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, taşınmazın içerisinde bulunan ağaçların yaşları belirlenirken ihdas tarihi esas alınmalı, taşınmazlar ile çevrelerinin yakın plan ve panoramik fotoğrafları çektirilip üzerine taşınmazların sınırlarının işaretlenilmesi istenilmeli; Mahkeme hakiminin taşınmazların konumuna, niteliğine ve çevre parsellerle karşılaştırılmalı olarak fiziksel özelliklerine ilişkin gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalıdır. Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden taşınmazların kadastro paftasındaki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla uydu ve hava fotoğraflarına aktarılması suretiyle hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle ve temin edilebilecek en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları üzerinde de inceleme yaptırılarak taşınmazların önceki ve şimdiki niteliği, taşlık-çalılık gibi imar-ihyaya muhtaç olan yerlerden mi yoksa boş (hali) nitelikte mi bulunduğu, imar-ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı, ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadıkları ve kullanımın hangi tarihten itibaren başladığı hususlarında ayrıntılı rapor düzenlemesi istenilmelidir.

Fen bilirkişisine keşfi takibe, bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan verir krokili rapor düzenlettirilmelidir.

3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile onların mirasbırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulup varsa taraf oldukları dava dosyaları getirtilmeli, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma Ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı; bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilip, temyize konu olmayıp kesinleşen hususların usuli kazanılmış hak oluşturacağı da gözetilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Yukarıda değinilen hususlar göz ardı edilerek eksik araştırma ile karar verilmesi doğru değildir.

Açıklanan nedenlerle; davalı Hazine vekilinin temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesine gönderilmesine,

14.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.