İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/130 E. 2025/431 K.

T.C. İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2023/130 Esas KARAR NO:2025/431 DAVA:İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:27/02/2023 KARAR TARİHİ:26/06/2025 Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin 27/02/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ...’nin, ... A.Ş. ... Şubesi’ne keşide ettiği ... seri numaralı, 27.01.2023 keşide tarihli ve 43.926 TL bedelli çeki, lehtar olan ...’ne iletilmek üzere 26.10.2022 tarihinde ... Kargo firmasına teslim ettiğini, ancak söz konusu çekin, kargo sürecinde kaybolduğunu ve ilgilisine hiçbir şekilde ulaşmadığını, bunun üzerine kargo firmasıyla yapılan görüşmeler sonucunda evrakın akıbetinin tespit edilemediğini ve kaybın kabul edildiğini, Bu olayın ardından, müvekkillerin çekin kaybolduğunu fark etmesi üzerine ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde suç duyurusunda bulunduğunu, ayrıca muhatap bankaya gerekli uyarıların yapıldığını, buna rağmen çeki ele geçiren şahsın bankadan tahsilat gerçekleştirmesi ihtimaline karşı, ... Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde çek iptali ve ödemeden men talebiyle dava açıldığını, ancak mahkemece hatalı bir değerlendirmeyle müvekkili ...’in hamil sıfatının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddedildiğini, bu esnada lehtar olan ... Taşımacılık’ın ayrı bir dava açarak.... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası üzerinden çek hakkında ödemeden men kararı aldırdığını, Aradan geçen süre içerisinde, müvekkili ...’e .... İcra Dairesi’nin 2023/... Esas sayılı dosyasından gönderilen ödeme emrinin tebliğ edildiğini, bu ödeme emriyle birlikte çeki ele geçiren kişinin ... olduğunu, takibe konu edilen borçlular arasında ...’in yanı sıra lehtar ... firması ile birlikte başka şirketlerin de yer aldığını, Takip borçlularından ... firmasıyla yapılan görüşmede, çekin kendilerine hiçbir şekilde ulaşmadığı, çekte yer alan kaşe, yazı ve imzanın tamamen sahte olduğu, çek üzerinde adı geçen diğer cirantaların da tanınmadığı ve aralarında hiçbir ticari ilişki veya borç bulunmadığı müvekkillerine beyan edildiğini, Öte yandan, alacaklı görünen ... hakkında yapılan açık kaynak araştırmalarında; söz konusu şahsın daha önce bir kargo firmasında çalıştığı, kargo yoluyla çek hırsızlığı olaylarına karıştığı ve bu nedenle hakkında çok sayıda suç kaydı bulunduğu, Denizli’de bir kuryeden 3 milyon TL’lik çek çalan şüpheliler arasında yer aldığı ve suç unsuru niteliğindeki çekleri haksız şekilde ele geçirerek icra takibine konu ettiğinin anlaşıldığı, Sonuç olarak, .... İcra Dairesi’nin 2023/... sayılı takip dosyasının durdurulması, icra dairesinde bulunan paranın alacaklıya ödenmesinin engellenmesi yönünde teminatsız yahut mahkemenin uygun göreceği teminat karşılığında tedbir kararı verilmesi; söz konusu çekin TTK m. 792 gereği davalıdan istirdatına ve müvekkil ...'e (veya kabul edilmemesi halinde ...’a) verilmesine; müvekkillerin davalıya karşı borçlarının bulunmadığının tespitiyle birlikte yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesi dava ve talep edilmiştir. Davalı vekilinin tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davalı taraf, dava konusu çekin keşidecisi olan ... şirketinin çekteki imzasına bir itirazının bulunmadığını, dolayısıyla çekin düzenleyicisi sıfatıyla kambiyo sorumluluğunu kabul ettiğini, çeki lehtar olan ... şirketine kargo yoluyla gönderdiğini beyan ettiğini, bu beyanın da hem imzanın hem de borcun kabulü anlamına geldiğini, Bu nedenle, çekten doğan sorumluluğun devam ettiğini, Davalı, lehtar cirosunun sahte olduğu iddiasının imzaların bağımsızlığı ilkesi gereğince çekin keşidecisini sorumluluktan kurtarmadığını, Yargıtay ve BAM içtihatlarıyla bu görüşün desteklendiğini, dolayısıyla keşidecinin, kendi imzasını inkâr etmediği sürece ciro silsilesindeki sahtelik iddiasına dayanamayacağını, Ayrıca, davacı keşidecinin çek bedelini lehtar ... şirketine ödediği yönündeki savunmasının ise TTK m. 687 uyarınca şahsi defii niteliğinde olduğunu ve bu iddianın iyiniyetli hamil olan müvekkile karşı ileri sürülemeyeceğini, Bu iddianın kabul edilebilmesi için müvekkilinin, borçlunun zararına hareket ettiğinin somut olarak ispat edilmesi gerektiğini, böyle bir ispatın dosyada mevcut olmadığını, Öte yandan, müvekkili davalıya çek iptal kararının sunulmadığını, buna rağmen keşideci tarafından yapılan ödemenin, çek iptal kararı bulunmaksızın gerçekleştirildiğini ve bunun da TTK m. 646/2’ye göre ağır kusur teşkil ettiğini, bu ödemenin geçerli sayılamayacağını, davalı, çekin iptali için daha önce ... tarafından açılan davanın, keşidecinin hamil sıfatına sahip olmaması nedeniyle reddedildiğini, bu nedenle keşidecinin çekin istirdadını isteyemeyeceğini, istirdat hakkının yalnızca çeki rızası dışında elinden çıkan ve yetkili hamil olduğunu kanıtlayan kişiye ait olduğunu, Lehtar konumundaki ... şirketinin ise çeki hiç teslim almadığını beyan ettiğini, TTK m. 647 gereği kıymetli evraklarda devir için ciro ve teslimin birlikte gerçekleşmesi gerektiğini, bu iki unsur birlikte bulunmadığı sürece hamil sıfatının kazanılamayacağını, bu nedenle lehtarın da çekin istirdadını talep edemeyeceğini, Çekin hamil olan davalıya ciro silsilesiyle intikal ettiğini, şeklen düzgün bir ciro zinciri bulunduğunu, TTK m. 790’a göre yetkili hamil olduğunu, çekin çalıntı olup olmadığını iktisap anında bilmediğini ve iyiniyetli olduğunu, iyiniyetli hamile karşı menfi tespit ya da istirdat taleplerinin ileri sürülemeyeceğini, Ayrıca, müvekkil hakkında basında çıkan haberlerin gerçek dışı olduğunu, müvekkilin daha önce kargo firmasında çalışmadığını, sabıkasının bulunmadığını ve iddiaların iftiradan ibaret olduğunu beyan ederek, müvekkilin kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğuna dair somut bir delilin ortaya konulamadığını, bu nedenle TTK m. 792 koşullarının oluşmadığını ve istirdat davasının reddine karar verilmesi gerektiğini, davanın tümden reddine, davacıların %20’den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkûm edilmesine, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin de davacılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmektedir. DELİLLER: - .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasının Uyap kayıtları, - Adli tıp uzmanı ...tarafından hazırlanan 08.08.2024 tarihli bilirkişi kök raporu, - Mali Müşavir ... tarafından hazırlanan 01.05.2025 tarihli bilirkişi kök raporu, -...Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak davacı Şirket yetkilisi ... isticvap beyanında; "Ben davacı ...... Şirketinin genel müdürü olarak görev yapmaktayım. Diğer davacı şirkete de, ... Şirketi olarak taşımacılık hizmeti vermekteyiz. Dava konusu ... A.ş ... Şubesi’nin ... seri numaralı, 27.01.2023 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 43.926-TL bedelli çek davalı tarafından keşide edilmiştir. Keşide edildikten sonra davalı tarafın bize söylediğinde göre çek kargoya verilmiş, ancak bize ulaşan herhangi bir şey olmamıştır. Çekin akıbeti hakkında bilgi sahibi değiliz. Çek üzerinde hiçbir şekilde benim veya genel müdürü olduğum şirketin bir çalışanın imzası yoktur. Biz fiziki olarak çeki hiç görmedik." dedi. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasına konu edilen çek nedeniyle menfi tespit ve ödenen bedel için istirdat davasıdır. Davacının çek bedelini diğer davacı ...'ne ödendiğine ilişkin kayıtlar dosyaya sunulmuştur. ...'nin borca ve imzaya itiraz için açtığı dava dosyaları celp edilmiştir. .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir. ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... e sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir. ... CBS ... soruşturma sayılı dosyasının bir sureti UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir. Davalı asil ... çekin elde ediliş şekline ilişkin mahkememiz huzurunda 1 nolu celsede isticvap edilmiş; beyanlarında özetle; "Ben plastik ham maddesi ticareti yapmaktayım. Bu çeki cirantalardan ...'den 9 - 10 ay önce birlikte yapacağımız bir işten dolayı ona verdiğim 500.000,00 TL civarında nakit paranın bir kısmının karşılığı olarak aldım. Ben ...'i 2 yıldır falan tanıyorum. Ancak ...'ın bu tarz olaylara isminin karıştığını bilmiyordum. Çekin önceki sahiplerine ilişkin bir bilgim yoktur." demiştir. Mahkememizce re'sen görevlendirilen bilirkişi Adli tıp uzmanı ...marifetiyle hazırlanan 08.08.2024 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; "..İnceleme konusu ... ... Şubesi’nin ... çek nolu, keşide yeri ..., keşide tarihi 27.01.2023, miktarı 43.926-TL olan çekin arka yüzünde ... Taşımacılık San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye atfen atılmış birinci ciranta yazı, rakam ve imzasının, karşılaştırma belgelerindeki şirket yetkililerine ait mukayese örneklerine kıyasla, ..., ... ve ...’ın eli ürünü olmadığı.."şeklinde görüş bildirmiştir. Mahkememizce re'sen görevlendirilen bilirkişi Mali Müşavir ... marifetiyle hazırlanan 01.05.2025 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; "...Davacı şirketlerin e-defter yükümlülüklerini ilgili dönemlerde usulüne uygun şekilde yerine getirdikleri, kayıtların onaylı ve doğrulanabilir nitelikte olduğu, davacılar arasında karşılıklı fatura düzenlemeleri ve çek ile yapılan ödeme ilişkilerinin kayıtlarla desteklendiği, söz konusu çekin muhasebe kayıtlarında yer aldığı, BA-BS formlarında yalnızca davacılar arasında karşılıklı beyanların yer aldığı, davalılar ile olan herhangi bir beyana rastlanmadığı, davalı şirketlerden bazılarının, ticari faaliyette bulunduklarını beyan etmekle birlikte ilgili döneme ait BA-BS formlarında gerek davacılarla gerekse ciro silsilesindeki diğer taraflarla herhangi bir ticari işlem beyanında bulunmadıkları, davalıların bir kısmı hakkında Vergi Denetim Kurulu tarafından vergi inceleme ve teknik raporlarının düzenlendiği, bu durumun belgelerdeki güvenilirlik ve ticari gerçeklik yönünden dikkate alınması gerektiği..." şeklinde görüş bildirmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava konusu, keşidecisi davacı ..., lehtarı diğer davacı ... olan, 27.01.2023 keşide tarihli, ... A.Ş. ... Şubesi’ne ait, Çek Seri Numarası ... olan, 43.926,00 TL bedelli çekin davacı ... Hizmetleri tarafından davacı ... Taşımacılık lehine keşide edilidği, davacı ... Hizmetleri'nin çeki imzaladıktan sonra kargoya verdiği, çekin lehtara ulaşmadan kargoda kaybolduğu davacının açtığı davalar, kargo kayıtları ve tüm deliller değerlendirilmek suretiyle mahkememizce sabit görülmüştür. Çek, kargoda kaybolduktan sonra lehtarın imzasıyla sırsıyla ... Ltd. Şti.’ye atfen atılmış ikinci, ... ... Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti.’ye atfen atılmış üçüncü, ...Tic. Ltd. Şti.’ye atfen atılmış dördüncü, ...’e atfen atılmış beşinci imza ile cirolanmış olup en son davalı ... tarafından imzalanmak suretiyle takip başlatıldığı anlaşılmıştır. Mahkememizce alınan Grafolog bilirkişi raporundan ve dosyaya celp edilen mahkeme ilamlarından çekteki lehtar imzasının davacı ... Taşımacılık şirket temsilcilerine ait olmadığı tespit edilmiştir. Bu haliye çekteki ciro zinciri kopuk hale gelmiş; davalı hamilin yetkili hamil olup olmadığı tartışmasının yapılması gerekmiştir. 6102 Sayılı TTK 790/1.maddesine göre, Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılacağı düzenlemesi, 6102 Sayılı TTK'nın 792. Maddesinde ise; “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." düzenlemesi yer almaktadır. Davacılar, davalının kötü niyetini ispat ettiği takdirde çek bedelinin istirdatına karar verilebilecektir. Mahkememizce davalının çeki iktisapta ağır kusuru bulunup bulunmadığı ve kötü niyetli- yani çekteki ciro zincirinin kopukluğunu bilebilecek durumda olup olmadığı hususlarında diğer cirantalar ile arasındaki ilişkinin irdelenmesi açısından davalının isticvabı yapılmış; davalı kendinden önceki ciranta ... Zereli'den çeki nakit karşılığı, aralarındaki ilişki neticesinde aldığını beyan etmiştir. Mahkememizce cirantalar ve hamil arasındaki BA/BS formları celp edilmiş ve dosya, aralarındaki ticari ilişkinin tespiti açısından Mali Müşavir bilirkişiye tevdi edilmiştir. Tarafların ticari defter ve kayıtları incelendiğinde, davacıların ticari ilişkilerinin bulunduğu ve çekin kayıtlarında yer aldığı, ancak çekin cirantaları arasında ticari bir ilişki bulunmadığı, bilirkişi tarafından yapılan tespitte ... ve ... Vergi Dairelerinden temin edilen raporlarda, bazı cirantalar hakkında vergi müfettişlerince düzenlenmiş vergi tekniği raporları, vergi inceleme raporları ve vergi suçu raporlarının mevcut olduğu, örneğin ... şirketi hakkında 09.02.2023 tarihli üç ayrı vergi raporu düzenlendiği ve bu raporlarda sahte belge düzenleme veya kullanma gibi ciddi mali usulsüzlük iddialarının yer aldığı tespit edilmiştir. Öte yandan, diğer davalı asil ... ile ilgili yüzlerce cumhuriyet başsavcılığı dosyasının şikayete konu olduğu, önceki ciranta ile arasındaki ticari ilişkinin ticari kayıtlarını sunmamış olduğundan doğrulanamadığı, bu haliyle çek iktisabında gereken olağan özeni göstermediği ve iyi niyetli hamil olmadığı mahkememizce kanaat edinilerek davacıların menfi tespit talepleri ve istirdat talepleri kabul edilmiş, çek bedelinin davalıdan alınarak, keşidecinin lehtara ödeme yaptığı dikkate alınarak keşideci davacıya iadesine, davacıların çek nedeniyle diğer cirantalara borçlu olmadıklarına dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;. 1-)Davacıların davasının KABULÜ ile; A) Çek bedeli olan 43.926,00 TL nin ödeme tarihi olan 03/03/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacı ... şirketine verilmesine, B) Davacıların ... A.Ş. ... Şubesi’nin ... seri numaralı, 27.01.2023 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 43.926,00 TL bedelli çek ve bu çekin konu edildiği .... İcra Dairesi 2023/... Esas sayılı dosyasında takip edilen alacak yönüyle davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, 2-)Alınması gereken 3.000,58 TL harçtan peşin alınan 750,15 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.250,43TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-)Davacı tarafça yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 750,15 TL peşin harç, 7.500,00 TL bilirkişi ücreti, tebligat ve posta masrafından oluşan 983,25 TL olmak üzere toplam 9.413,30 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6100 sayılı HMK.nun 326/2 maddesi gereğince bakiye yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına, 4-)Davacı yargılamada kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre tespit olunan 30.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 5-)Yatırılan teminatın HMK 392/2 maddesi uyarınca karar kesinleştikten bir ay sonra tazminat davası açılmaması ve talep halinde davacıya iadesine, 6-)Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, Dair, Davacı vekilinin karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi, verilen karar usulen okundu anlatıldı. 26/06/2025 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır