İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/469 E. 2025/550 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO:2022/469 Esas KARAR NO :2025/550 DAVA:Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:06/11/2022 KARAR TARİHİ:02/07/2025 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... İMO Numaralı ... Bayraklı “...” gemisi donatanı/işleteni/taşıyanı ... Limited Şirketi ile davalı ... arasında müvekkili armatöre ait ... IMO Numaralı, ... Bayraklı “...” isimli gemi ile 7.000 ton sülfür yükünün ... Limanına taşınması hususunda 10.08.2022 tarihli ... sözleşmesi akdedildiğini, broker aracılığıyla imzalanan sözleşmeye ilişkin olarak hazırlanan “recap (temiz özet)” ve söz konusu koşullarda mutabık kalındığı teyidi 10.08.2022 tarihinde müvekkili taşıyana e-posta yolu ile iletildiğini, sözleşme uyarınca ... gemisi sözleşme ile taşınması kararlaştırılan yükün yüklenmesi için 11.08.2022 tarihinde St. Petersburg Limanına yanaşmış ve Notice of Readiness/ Hazırlık İhbarını yükleme limanı acentesine ve davalıya bildirildiğini, yükleme limanına varıştan 5 gün sonra, ... gemisi yüklemeyi beklerken, davalı kiracı sefer iptal etmeyi düşündüğünü bildiren bir e-posta gönderdiğini, müvekkilinin Rusya Federasyonu'nun söz konusu sülfür ihracatına ilişkin kararı 6 Ağustos tarihinde, yani kiracının ... gemisini sefere bağlamadan 4 gün önce açıklandığını belirten e-postayı davalıya gönderdiğini, davalının 16 Ağustos 2022 tarihinde seferi iptal ettiğini bildiren e-posta gönderdiğini, davalı şirket, müvekkili ile arasında akdedilen ... partiye ve TTK hükümlerine aykırı hareketleri nedeniyle varış limanında bekleme esnasında ortaya çıkmış tutar, sözleşme hükümleri uyarınca yükleme limanına gelirken yapılan yakıt masrafları, liman masrafları, bir seferin bağlanmasına kadar geçen süredeki mahrum kaldığı navlun kazanç kaybına uğranıldığını, yüklemeyi beklerken geçen süre ve yeni bir sefer bağlandığı zamana kadar yakılan yakıt olmak üzere toplam 64.720,00-USD fatura kestiğini, 12 Ekim 2022 tarihinde davalıya tüm bu hususları içeren bir ihtarname gönderilmiş olup, müvekkilinin ihtarname tarihi ile yoksun kaldığı kar dışında sadece hesaplanabilir zararı 64.720,00-USD'den çok daha fazla olduğu ve bu zararlarının tazmin edilmesi aksi durumunda yasal yollara başvurulacağı ihtar edildiğini, ancak davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, taraflar arasında akdedilen 10.08.2022 tarihli temiz özeti ile TTK’nun 1158/2 maddesi uyarınca sözleşmenin feshedilmesinden dolayı oluşan zararlardan ve yoksun kalınan kardan kiracı sorumlu olduğunu, davalı tarafın tam kusuru neticesinde müvekkilinin pişmanlık navlununa ve zararlarının tanzim edilmesine hak kazandığını, kabul anlamına gelmemesi ve tahkim iradesinin oluştuğu anlamına gelmemesi şartıyla ... sözleşmesinde yalnızca müşterek avarya uyuşmazlıklarında tahkime gidileceği ve İngiliz Hukuku uygulanacağının yazdığını beyanla davanın kabulüne, müvekkilinin fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin davalı ile yapmış olduğu sözleşme sebebi ile uğradığı zarar ve yoksun kaldığı karın tazmini amacı ile şimdilik 10.000,00-USD'nin dava tarihinden itibaren yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile hesaplanacak faizi ile birlikte tahsiline, yargılama masrafları ile vekâlet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin kükürt ve diğer kimyasal maddeler ile gübre ve gübre hammaddeleri, maden ve maden kimyasalları tedariki ve ticaretini yapan bir şirket olduğunu, müvekkili ile davacı arasında 10 Ağustos 2022 tarihinde en az 7000 mt granüle edilmiş yahut ezilmiş sülfür emtiasının bigbagler ile St. Petersburg Rusya Limanı’ndan müvekkilinin opsiyonunda olmak üzere Abu Abu Qir, Mısır, İzmit veya Mersin Limanlarına taşınması hususunda bir bağlama notu akdedildiğini, taraflar arasındaki Recap’in akdedildiği 10 Ağustos 2022 tarihinde, Rusya Federasyonu 6 Ağustos 2022 tarihli ve 1392 sayılı Regülasyonu yayımlamış regülasyon ile Rusya ve Avrasya Ekonomik Birliği ülkelerinden yapılacak sülfür ihracatı lisansa bağlandığını ve ihracata kota getirildiğini, sözleşmedeki muteber tahkim şartı nedeniyle Türk Hukuku uygulanamayacağını, Gencon 94, m.19. Klozunda uygulanacak hukuk ve tahkim klozu bulunduğunu, anılı maddede açık bir biçimde uyuşmazlığa İngiliz Hukuku uygulanacağı öngörüldüğünü, yetkili yargı mercii ise Londra Tahkimi olarak belirlendiğini, zarar miktarının ihtarnamede bildirildiği durumda kısmi dava ya da belirsiz alacak davası açılamadığını, bu durumda davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, davacının noter kanalı ile müvekkiline göndermiş olduğu 12 Ekim 2022 tarihli ve .... Yevmiye Numaralı ihtarnamede tüm gider ve zarar toplamının hesaplandığı ve 211,720.00 USD tutarına karşılık geldiğini beyan ettiğini, zarar miktarının ihtarnamede bildirildiği durumda kısmi dava ya da belirsiz alacak davası açılamayacağını, Rusya Devleti lisans alımını geçici süreliğine tamamen askıya aldığını, Regülasyon’da yer almamasına rağmen komşu ülkelerdeki sülfürün dahi ülkeye sokulmasına engel olduğunu, tanzim edilen Regülasyon ve Regülasyon hükümlerinden bağımsız olarak, Rusya Devleti’nin fiili uygulaması nedeni ile sülfür emtiasının Rusya’dan yüklenmesi mümkün olmadığını, ... ile geçerli olduğu kararlaştırılan İngiliz Hukuku’nda, Spesifik bir yükün taşınması için bir ... akdedildiği durumlarda, tarafların kontrolü dışında yükün yüklenmesi yasa dışı hale gelirse, İngiliz Hukuku’nda “frustration” olarak adlandırılan imkânsızlık halinin var olduğunu, bu nedenle gemi kiracısı herhangi bir sorumluluk altında kalmaksızın ilgili çarterpartiyi feshedebileceğini, müvekkilinin dava konusu yükü yükleyememesi hem İngiliz Hukuku hem de Türk Hukuku bakımından imkânsızlık teşkil ettiğini, her iki hukuk bakımından da müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, davacının ...’nin feshedilmesinden sonraki süreçte, ... hükümleri ve yükleme süresinin tamamlanmamış olması itibarı ile şartları oluşmamış sözleşmesel sürastarya bedelini talep edemeyeceği gibi ...’de hiç kararlaştırılmadığından herhangi bir sabit detention bedelini de müvekkilinden talep edemeyeceğini beyanla davanın reddine, yargılama masraflarının davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Dava;Rusya St. Petersburg'dan, Mısır Abu Gir Limanı'na, ... Bayraklı “...” isimli gemi ile yapılacak taşıma için düzenlenen ... partinin haksız feshi nedeniyle geminin yükleme limanına geliş için tüketilen yakıt masrafları, liman masrafları, yeniden bir seferin bağlanmasına kadar geçen süredeki mahrum kalınan navlun kazanç kaybı ile yüklemeyi beklerken geçen süre ve yeni bir sefer bağlantısı yapılana dek geçen süre içinde sarfedilecek yakıt masraflarından oluşan toplam 64.720,00-USD fatura alacağının tahsili istemine ilişkindir. Davalı vekili cevap dilekçesinde, gemi bağlantı kaydında kabul edilen tahkim şartı gereğince davanın Londra tahkimde görülmesi gerektiğinden bahisle tahkim ilk itirazında bulunmuştur. Tahkim göreve ilişkin olduğundan HMK'nun 114-115. maddeleri gereğince öncelikle tahkim itirazının değerlendirilmesi gerekmektedir. Dosyaya sunulan “bağlantı kaydı = Recap” çerçevesinde dava konusu yükün taşınması için 10/8/2022 tarihinde yolculuk çarteri sözleşmesi niteliğinde navlun sözleşmesinin kurulduğu anlaşılmaktadır. Sözleşmenin 25. maddesi uyarınca big bagler içindeki sülfür yükü ... bayraklı “...” isimli gemi ile taşınacaktır. Bağlantı kaydının 4. maddesine göre "taşıyan" (owners) ... Ltd. Şirketi'dir. Bağlantı kaydı madde 5'de davacının ticaret unvanı “manager :... Ltd. Şti.” şeklinde gösterilmiştir. Bu bilgiler çerçevesinde davacının gemi yöneticisi olduğu anlaşılmaktadır. Öğretide “manager” ibaresinin gemi yöneticisine karşılık geldiği; gemi yöneticisin de gemi malikini temsil ettiği, yöneticinin yerine getirdiği hukuki işlemlerden temsil ettiği gemi malikinin sorumlu olduğu kabul edilmektedir. (Gemi yöneticisinin, gemi malikinin temsilcisi olduğu Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin Sayın Daire, 2014/12312 E., 2015/9434 K. ve 17/9/2015 tarihli kararında da benimsenmiştir.) Bağlantı kaydının 7. maddesinde "navlun alacaklısı" (freight beneficiary) olarak, (dava-dışı) ...or (veya) ... Ltd. Şti.'nin (davacının) kayıtlı olduğu görülmektedir. Dolayısıyla navlun sözleşmesi üçüncü kişi lehine (dava dışı taşıyan ... Ltd. Şirketi lehine) kurulmuş bir sözleşmedir. Tüm bu tespitlere göre navlun sözleşmenin tarafları ... Ltd. Şirketi ile davalı ... Maden ve Kimya Sanayi Dış Tic. Ltd. Şti. Şirketi olduğu anlaşılmaktadır. Sözleşme hükümleri ancak tarafları bakımından geçerli ve bağlayıcıdır. Bu durumda ... partide yer alan tahkim klozu gemi yönetici konumundaki davacıyı bağlamayacağından, tahkim itirazının reddine karar verilmiştir. Dosyaya sunulan 24.08.2022 tarihli, 64.720,00 USD bedelli navlun faturası dava dışı ... Limited tarafından düzenlenmiştir. Dolayısıyla bağlantı kaydında her ne kadar navlun alacaklısı olarak "...veya davacı ... Ltd. Şti." gösterilmiş olsa da sonuçta navlun faturası doğrudan taşıyan sıfatını haiz ... Limited tarafından kesilmiştir. Dolayısıyla ... partide “ship manager = gemi yöneticisi” olarak gözüken ve navlun faturası dahi düzenlememiş olan davacının davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı değerlendirilerek, bu doğrultuda davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddine, 2-Peşin alınan 3.184,96 TL harçtan, karar harcı olan 615,40 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 2.569,56 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine, 3- Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 35.000,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5- Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 6- Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.02/07/2025 Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Katip ... e-imzalıdır