İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/26 E. 2025/9 K.

T.C. İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/26 Esas KARAR NO : 2025/9 DAVA : Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) DAVA TARİHİ : 11/01/2023 KARAR TARİHİ : 08/01/2025 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA/ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının ... 7.İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı takip dosyasından gönderilen ödeme emrine vaki haksız ve kötüniyetli itirazının iptaline, takibin devamına ve davalı aleyhine alacağın %20'si oranında tazminata hükmolunmasına karar verilmesini talep ettiği; 20/06/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile dava türünü değiştirerek Alacak Davası olarak sunduğu dava dilekçesinde özetle, davalı-borçlu şirketin aracılık yaptığı iki ayrı firmanın ihracat işlemleri kapsamında biri ...’e diğeri ... ihraç edilecek ürünlerin nakliye işini davacının üstlendiğini; bu iki nakliye işiyle ilgili biri 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli ve diğeri 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli e-arşiv faturaları düzenlenerek davalı şirkete gönderildiği ve şirketin faturalara itirazının bulunmadığı; 30.03.2022 tarihli ... numaralı 1.273,00 USD bedelli fatura 30.03.2022 tarihli Gümrük Beyannamesi ve 29.03.2022 tarihli yükleme notasına konu olan ve varış gümrüğü ... olan nakliyeye ait olduğu; taraflar arasındaki nakliye işi “...” yani “...” kuralı ile yapılmış olup bu kural uyarınca meydana gelen tüm hasar ve masraflardan satıcı, yani davalı şirket sorumlu olduğu; ... uygulamasında satıcı, malların belirlenen varma yerine getirilmesine ilişkin tüm hasar ve masrafları üstleneceği; satıcı, malların sadece ihracı değil ithali için de gümrükleme işlemlerini yapmakla, ihracat, ithalat için gerekli her türlü harcı ödemekle ve tüm gümrük formalitelerini yerine getirmekle yükümlü olduğu; 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli fatura; Kargo Sistem firması tarafından ... ücretine istinaden düzenlenen ... numaralı, 30.04.2022 tarihli, ... numaralı 3.000,00 USD bedelli fatura ile ...Firması tarafından Nakliye Bedeline istinaden düzenlenen ... numaralı, 05.05.2022 tarihli, ... numaralı 4.118,40 TL bedelli fatura bedelini ve davacı şirketin hizmet bedelini kapsayan bir fatura olduğunu; davalı-borçlu şirketin ... ihracatına aracılık yaptığı balların nakliye işini üstlendiği; davalı şirketçe alınması gerekli tüm onay ve belgelerin alındığı bilgisi doğrultusunda rezervasyon işlemlerinin yapıldığı; Yük teslim edilmek üzere gümrüğe vardığında; ihracat çıkışı için gerekli olan sağlık sertifikasının olmadığı, bu belge olmadan ihracatın yapılamayacağı ve ... onayının da (... hükümetinin dışarıdan gelecek ürünlerin iç pazara girebilmesi için talep ettiği başlıca belgedir) alıcı firma tarafından alınmadığı gerçeği ile karşılaşıldığı için ihracat ve bununla ilgili nakliye müvekkil şirketin sorumluluğunda olmayan hususlar ve müvekkil şirketten kaynaklanmayan eksiklikler nedeniyle taşımanın gerçekleştirilemediği; havayolu şirketine yaptırdığı rezervasyonun iptali nedeniyle Kargo Sistem firması tarafından davacı şirkete ... ücretiyle ilgili olarak 30.04.2022 tarihli 3.000,00 USD Bedelli fatura düzenlenmiş ve bu fatura bedeli müvekkil şirket tarafından 03.06.2022 tarihinde banka havalesi yoluyla ödendiği; aynı işle ilgili olarak yurtiçinde gerçekleştirilen nakliye hizmetine ilişkin de ... Firması tarafından düzenlenen 05.05.2022 tarihli-... numaralı ve 4.118,40 TL. bedelli fatura ödendiği; cari hesap çalışıldığı için haftalık toptan ödeme yapıldığından ekte sunulan dekontta ödemesi yapılan faturaların numaralarının son iki rakamları yazılmış olup “54” bahsi geçen faturanın son iki rakamı olduğunu; ... A.Ş. tarafından davacı şirkete gönderilen 17.03.2023 tarihli yazıda, bahsi geçen faturanın davalı şirket ile aralarındaki ticari iş gereği müvekkil şirketçe üstlenilen 30.04.2022 tarihli nakliye işiyle ilgili olduğu ve fatura üzerindeki konşimento numarasının sehven yanlış yazıldığı da belirtildiği dava açıldıktan sonra davalı şirket, 10.02.2023 tarihli, ... numaralı, 82.864,32 TL tutarlı bir fatura düzenleyerek davacı şirkete gönderdiği ancak faturaya yasal süresi içerisinde ihtarname ile itiraz edildiği ve fatura davalı şirkete iade edildiği davalı şirket tarafından itiraz edilmeksizin bedelleri ödenmeyen 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli ve 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli iki adet e-arşiv faturasından kaynaklanan 4.813,00 USD tutarındaki alacağın, faturaların icra takibine konu yapıldığı 16.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. SAVUNMA/ Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 30.03.2022 tarihli, 1.273,00 USD bedelli, ... teslimli taşıma ile ilgili bir faturaya ilişkin bir itirazın bulunmadığı; ... teslimli taşımaya ilişkin taşıma sürecinde taşınamayan mallar davalı müvekkilce depoda tutularak ardiye parası ödendiği; ödenen depolama hizmet bedeli 10.02.2023 tarihli, ... numaralı fatura ile davacı tarafa gönderildiği TBK 139. Madde uyarınca TAKAS hakkında bulunduklarını; 05.05.2022 tarihli, 3.540,00 USD bedelli faturanın neye istinaden ve ne şekilde düzenlendiği dahi belli olmadığını; davacı, yurt içi nakliye hizmeti iddiasıyla 4.118,40 TL bedelli ... faturası ile rezervasyon iptali iddiasıyla ... firmasının 3.000 USD bedelli ... ücreti adı altındaki faturası için yaptığı ödemelere dayanarak müvekkil şirkete 3.540 USD bedelli ... ücreti adı altında bir fatura düzenlediği; davacının nasıl ve hangi hesaplamayla TL cinsinden ve USD cinsinden olarak farklı para birimlerinden faturaları birleştirip 3.540 USD'lik fatura düzenlemesi açık ve anlaşılır olmadığı, malın yurt dışına gönderilmesi için hava yolu şirketine rezervasyon yaptırmak davacı yanın tercihi ve aldığı ticari riski olduğunu; Kargosistem firmasının ... ücreti olarak düzenlediği faturadaki taşıma ile, buna dayanarak davacının müvekkile düzenlediği ... ücreti faturasında yer alan taşıma bilgileri birbirinden farklı olduğu; konişmento numarasının sehven yanlış yazıldığına dair kendi kendine aldığı yazının da delil olarak kabulü mümkün olmadığı; davacının iddiasında yer alan yazışmaların 27-30 Haziran 2022 tarihine ait olduğu faturanın ise 5 Mayıs 2022 tarihli olduğunu; davacının iddia ettiğinin aksine ihracat çıkışı için sağlık sertifikasının alınmasının sorumluluğunun davacı yanda olduğu; davacı ile anlaşılmış olunmasına rağmen sorumluluklarını yerine getirmemesi sebebiyle ( ihracat çıkışı için sağlık sertifikasının alınmasının sorumluluğu) taşımanın gerçekleşmemesine neden olan davacı yan, 10.03.2023 tarihli ... numaralı 82.864,32 TL tutarındaki faturadan yukarıda takas mahsup talep edilen 24.025,71 TL miktar düşüldükten sonra kalan 58.838,61 TL tutarı ödemesi gerektiği bu nedenle haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. DELİLLER VE GEREKÇE/ Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklı alacak davasıdır. Dava dosyasına celbedilen ... 7. İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklının, davalı borçlu aleyhine ilamsız yolla 4.901,29 USD takip başlattığını, takip tarihinden itibaren fiili ödeme tarihine kadar ve fiili ödeme günündeki döviz alış kuru üzerinden USD alacak için işleyecek yıllık USD mevduata kamu bankalarınca uygulanan azami yıllık faiz ve değişen oranlardaki faizi ile birlikte tahsilini talep ettiği, ödeme emrinin borçluya tebliği üzerine davalı borçlunun süresinde olarak borca, faize ve tüm ferilerine itiraz etmesi neticesinde icra müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiği ve süresinde olarak iş bu itirazın iptali davasının açıldığı; davacının 20/06/2023 tarihli tam ıslah dilekçesinde 4.813,00 USD alacağın talep edildiği anlaşılmıştır. Dava konusu uyuşmazlığın, taraflar arasında ihracat işlemleri kapsamında biri ...’e diğeri ... ihraç edilecek ürünlerin nakliye işini üstlenen davacının bu iki nakliye işiyle ilgili düzenlediği 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli fatura ve 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli faturalara ilişkin davalı tarafa hizmet verilip verilmediği, davacının taşıma yükümlülüğünün kapsamı ve sorumluluğu ile davalı tarafın 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli faturaya karşı 10.02.2023 tarihli, ... numaralı fatura ile takas mahsubu talebi ile neticeten her iki fatura yönünden davacının davalı taraftan alacağının bulunup bulunmadığı tespitine ilişkin olup ispat yükü davacıda bulunmaktadır. Ancak alacak miktarının tespiti hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren hal olduğundan 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden vereceği karar ile bu hususları bilirkişiye tespit ettirmesi mümkündür. Mahkememizin 29/11/2023 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın mahkememizce resen seçilecek Taşıma Konusunda uzman bilirkişi ve mali müşavire tevdi ile; Tarafların iddia ve savunmaları, sunulan deliller, dosya kapsamı itibariyle taraflar arasında 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli faturaya ilişkin takas yapılması gereken miktar var ise bunun da belirtilerek hangi tarafın ne kadar alacaklı olduğu hususunun tespitine; 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli faturaya ilişkin davacın tarafın taşıma işleminin gerçekleşememesi nedeniyle sorumluluğu bulunup bulunmadığı, davalı tarafın varsa taşıma işlemleri için temin etmesi gereken belgeler olup olmadığı; taşımanın gerçekleşememesi nedeniyle dava dışı ... Firması ve dava dışı ... A.Ş. tarafından davacıya gönderilen fatura bedelinden davalının sorumlu olup olmadığı hususlarının tespitine yönelik bilirkişi raporu tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda mali müşavir bilirkişi ... ve taşıma uzmanı ... tarafından hazırlanan 13/02/2024 tarihli bilirkişi raporu ile; davacının ticari defterlerinin açılış ve kapanış noter tasdiklerinin eksiksiz olduğu, sahibi lehinde delil vasfına haiz olduğu, davalının ticari defterlerinin açılış ve kapanış noter tasdiklerinin eksiksiz olduğu, davacının ticari defterlerine göre 11.01.2023 takip tarihi itibariyle 4.813,00 USD davalıdan alacaklı göründüğü, davacının kaydi alacağının faturaya dayandığı, davacı faturalarının davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalının ticari defterlerine 11.01.2023 dava tarihi itibariyle davacının davacıya 407,89USD borçlu olduğu, davalının ticari defterlerinin davacı defterlerinden farkı davalının düzenlediği 10.02.2023 tarihinde düzenlediği 4.405,12USD karşılığı 82.864,32TL tutarlı iade faturasından ibaret olduğu, taraflar arasında akdi faiz yönünden bir sözleşme olmadığından ve takipten önce temerrüt oluşmadığından işlemiş faiz talebi yersiz olduğu, davacının alacak iddiasının benimsenmesi durumunda, Merkez bankası verilerinden, 11.01.2023 dava tarihi itibari ile Kamu Bankalarınca USD Üzerinden Açılan 1 Yıla Kadar Vadeli Döviz Tevdiat Hesaplarına Uygulanacağı Bildirilen Azami Faiz Oranı yıllık %9 olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle davacının belirlenecek asıl alacağına 11.01.2023 dava tarihinden itibaren %9 oranında Azami Faiz yürütülebileceği tespit edilmiştir. Mahkememizin 03/04/2024 tarihli duruşma ara kararı gereği dosya kapsamında rapor hazırlayan taşıma uzmanı bilirkişinin uyap üzerinden yapılan incelemede uzmanlık alanının yalnızca “karayolu taşımacılığı” olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin bilirkişi raporuna itirazı da dikkate alındığında dosyanın havayolu taşımacılığı alanında uzman bilirkişi Burak Deligönül ile (takasa ilişkin fatura değerlendirmesi yapılması yönünden) mali müşavir ...’a tevdi ile taraflar arasında ihracat işlemleri kapsamında biri Ürdün’e diğeri ... ihraç edilecek ürünlerin nakliye işini üstlenen davacının bu iki nakliye işiyle ilgili düzenlediği 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli fatura ve 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli faturalara ilişkin davalı tarafa hizmet verilip verilmediği, davacının taşıma yükümlülüğünün kapsamı ve sorumluluğu ile davalı tarafın 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli faturaya karşı 10.02.2023 tarihli, ... numaralı fatura ile takas mahsubu talebi ile neticeten taraflar arasında 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli faturaya ilişkin takas yapılması gereken miktar var ise bunun da belirtilerek hangi tarafın ne kadar alacaklı olduğu; 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli faturaya ilişkin davacın tarafın taşıma işleminin gerçekleşememesi nedeniyle sorumluluğu bulunup bulunmadığı, davalı tarafın varsa taşıma işlemleri için temin etmesi gereken belgeler olup olmadığı; taşımanın gerçekleşememesi nedeniyle dava dışı ... Firması ve dava dışı ... A.Ş. tarafından davacıya gönderilen fatura bedelinden davalının sorumlu olup olmadığı hususlarının tespitine yönelik tüm kalemler yönünden ayrıntılı ve açıklayıcı kalemler halinde bilirkişi raporu tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir. Bilirkişi heyetinden alınan 05/11/2024 tarihli bilirkişi raporu ile 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli fatura içeriği uyarınca, 12 Kap GW 316 kg. CW detayının ise 316 kg. Belirtilen, ... arasındaki ... numaralı ... içeriği yüklerin uluslararası havayolu ile taşınmasına dayandığı, İlgili süreçler içerisinde dosyada mevcut sonu 6060 ile biten Gümrük Beyannamesi içeriği ile de ilgili alıcı-gönderici bilgisi, yük kap bilgisi, detaylarının uyumlu olduğu davacı yetkilisi ... tarafından davalı yetkilisi ...'a gönderilen 30.05.2022 tarihli mail içeriğinde ilgili 1.273 USD'lik navlun ücreti faturasının, Mail ekindeki .. numaralı fatura ile davalıya iletildiği, dosyadaki yükleme notası ve detayları da gözetildiğinde 1.273 USD'lik faturanın içerdiği ...'nin alt taşıyıcı vasfı ile üst taşıyıcı olan davalıya sunulduğu, 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli fatura içeriği uyarınca; İlgili fatura içeriğinin ... ücretine dayandığı, ... ücretinin rezervasyonu yapılan ve yeri ayrılan bir yükün, fiili taşıma sürecine katılmaması sebebiyle havayolları tarafından hava aracı kapasitesindeki boş hacim için kesilen ücret olduğu, İlgili fatura içeriğinin 15 Palet ve 6 ton olarak fatura içeriğine yansıtılan ...numaralı ... taşıma senedi konusu ... emtiasının taşınmasına ilişkin olduğu, Fatura tarihlerine bakıldığında, ilgili taşımanın Nisan 2022 döneminde taraflar arasındaki mail yazışmaları-whatsapp yazışmaları uyarınca mutabık kalınması neticesinde planlanan... arası taşıma sürecine dayandığının tespit edildiği, dolayısıyla 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli fatura15 Palet ve 6 ton olarak fatura içeriğine yansıtılan ... numaralı ... taşıma senedi içeriği taşımaya ilişkin kesildiğinin sabit olduğu, taşıma sürecinin ... yapılan bir satış anlaşması doğrultusunda organize edilmesinin satıcı tarafından talep edildiği de yazışmalardan anlaşıldığı, Genel uygulamada TTK Md.860/1 uyarınca refakat edecek belgelerin bilgileri ve temininin kural olarak gönderen ödevi olduğu, ancak uygulamada taşıma işletmelerinin taşıma sürecini organize etmesi veya fiilen taşımalarda yüke iştirak eden taraf olması sebebiyle ihracatçı-üretici olabilen gönderenin temsilcisi olarak bu belgelerin çıkartılmasında faaliyet gösterebildiği, öte yandan ... teslim şekli uyarınca refakat belgelerinin ve ilgili belgelerin içerdiği bilgilerin temininin gönderenden taşıyıcı tarafa geçebileceği, Mevcut olayda dava konusu olayda ... ücreti kesilmesinin sebebinin ve kaynağının mevcut veriler içeriğinden tespit edilemediği, dolayısıyla bu sebep-kaynağın ikisi de taşıyıcı olan (üst - alt) davalı ve davacı taraflardan hangisinin sorumluluk alanına girdiğinin netleştirilemediği, Dosyada davalı yanın, sağlık sertifikasının davacı yanca temin edilememesi sebebiyle ... kesildiğine ilişkin iddialar mevcut ise de, bunun ispata muhtaç kaldığı, ... götürdüğü yükleri yükleme noktasına iade taşımasına kin tutardan ve Kargo Sistem'in ... tutarından davacı veya davalı yanlardan hangisinin sorumlu olduğunun tespiti için net olarak ... sebebi-kaynağının görüşümüzce ortaya koyulması gerektiği, ayrıca, ... faturasının Kargo Sistem Tarafından davacı yana kesildiğinin dosyadaki Kargo Sistem yazılı bildiriminden anlaşılmasına karşın, ilgili fatura bedeli olan 3.540,00 USD bedelin, davacı tarafından dava dışı Kargo Sisteme ödendiğinin mali açıdan ispatı gerektiği tespit edilmiştir. Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede 05/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda taşıma hukuku kapsamında yapılan değerlendirmelerde dikkate alınarak davacının, davalının aracılık yaptığı iki ayrı firmanın ihracat işlemleri kapsamında ... ve ... ürünlerin nakliye işini üstlendiği 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli fatura içeriği uyarınca, 12 Kap GW 316 kg. CW detayının ise 316 kg. belirtilen, ... arasındaki ... numaralı ... içeriği yüklerin uluslararası havayolu ile taşınmasına dayandığı, davalı tarafın iş bu faturaya itirazının olmadığı; fatura içeriğinde "göndericisinin, dava dışı Aromsa Besin.... İşletmesi olduğu, alıcısının, ... olduğu, ... numaralı ve 30.03.2022 tarihli uçuş ile gerçekleştirilen ... arasındaki... numaralı ...'ye ilişkin havayolu taşımasına ilişkin olduğu anlaşılmıştır. 29/03/2022 tarihli ihracat yükleme notasyonu dikkate alındığında 6060 ile biten Gümrük Beyannamesi içeriği ile de ilgili alıcı-gönderici bilgisi, yük kap bilgisi, detaylarının uyumlu olduğu davacı yetkilisi ... tarafından davalı yetkilisi ...'a gönderilen 30.05.2022 tarihli mail içeriğinde ilgili 1.273 USD'lik navlun ücreti faturasının, mail ekindeki .. numaralı fatura ile davalıya iletildiği, dosyadaki yükleme notası ve detayları da gözetildiğinde 1.273 USD'lik faturanın içerdiği Havayolu Taşıma Hizmeti'nin alt taşıyıcı vasfı ile üst taşıyıcı olan davalıya sunulduğu anlaşılmıştır. İş bu fatura yönünden alt taşıyıcı olan davacının, üst taşıyıcı olan davalıya taşıma hizmetini gerçekleştirdiği anlaşılmıştır. Bu nedenle davacının iş bu faturadan kaynaklı edimini yerine getirmesi nedeniyle 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli fatura bedeli kapsamında alacaklı olduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafın iş bu fatura kapsamında takas defi ileri sürdüğü anlaşılmakla ... BAM 6. HD ... Esas... Karar sayılı ilamı dikkate alındığında "Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 26/04/2022 tarih ... Esas 2022/605 Karar sayılı ilamında "....12. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle “takas” ve “mahsup” kavramlarının açıklanmasında fayda vardır. 13. Hemen belirtmek gerekir ki; takas ve mahsup farklı iki hukukî kurumdur. Sık sık birlikte ve aynı anlamda kullanılmaları yaygın ise de bu durum sadece benzer olmalarından kaynaklanmaktadır. İki kurumu ayrı ayrı ele almak gerekir. 14. Hukukumuzda takas, birbirine karşı bir miktar para veya aynı cins alacağa sahip kişilerden birinin karşı tarafın kabulüne ihtiyaç duymaksızın tek taraflı beyanı ile bu alacakları az olanı tutarında sona erdiren yenilik doğurucu bir hukukî işlemdir. Böylece takas ifa masraf ve külfetine katlanmadan, her iki tarafı da borcunu ifa ve alacağını tahsil etmiş durumuna getirir. 15. Somut olayda uygulanması gereken ve dava tarihinde yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 118. Maddesinde; “İki şahıs karşılıklı bir miktar meblağı veya yekdiğerine mümasil başka malları birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise iki taraftan her biri borcunu alacağı ile takas edebilir. Alacaklardan biri, münazaalı olsa bile takas dermeyan olunabilir. Müruru zamana uğramış bir alacak, takas dermeyan edebileceği zamanda müruru zaman ile sakıt olmuş değil ise onun da takası dermeyan olunabilir” hükmü ile takasın şartları düzenlenmiştir. 16. Aynı düzenlemenin karşılığı olarak 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 139. maddesinde ise; “İki kişi, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir. Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir. Zamanaşımına uğramış bir alacağın takası, ancak takas edilebileceği anda henüz zamanaşımına uğramamış olması koşuluyla ileri sürülebilir” şeklinde kanun maddesi aynen korunmuştur. 17. Öte yandan Türk Hukuk Lûgatında takas için “İki kişi karşılıklı olarak bir miktar ya da özdeş (aynı cinsten) diğer edimleri birbirlerine borçlu iseler her iki taraf muaccel (istenebilir) olan borçlarından ya da alacaklarından vazgeçerek sözleşmeyi sona erdirebilirler” ( Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara 2021, s. 1052) denilerek Kanun maddesi ile aynı doğrultuda tanımlama yapılmıştır. 18. Yapılan bu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere takasın söz konusu olabilmesi için iki tarafın karşılıklı olarak birbirinden alacaklı (birbirinden borçlu olması) gerekir. Alacak ve borç karşılıklı değilse veya iki kişi arasındaki borç ilişkisinin, dışında kalan kişilerden olan alacaklar ya da borçlar takasa konu olamaz. Takas bildiriminde bulunan kimse karşı tarafa borçlu bulunmalı, aynı zamanda karşı taraftan alacaklı olmalıdır. Ayrıca takas için, yalnız borçlularda değil, borçlarda da karşılıklılık bulunmalıdır. Ancak aynı nitelikteki cins (nevi) veya özdeş edimlerin takası mümkündür. 19. Özdeşliğin, TBK’nın 143. maddesindeki “Borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirdiği anda” mevcut olması gerekir. Karşılıklı alacaklardaki özdeşlik, cins ve nitelik bakımından aranır. Yoksa miktar bakımından bir özdeşlik söz konusu değildir. Çünkü, TBK’nın 143. maddesinin birinci fıkrasında da belirtildiği gibi, takasla, her iki borç, takas edilebilecekleri anda, daha az olan borç tutarınca sona erer. Aynen ifa borcu, sonradan tazminat borcuna dönüşmüşse, diğer tarafın borcu da para borcu ise, özdeşlik gerçekleşmiş olduğundan takas yapılabilir. Özdeşlik koşulu, alacakların kaynağının da aynı olmasını gerektirmez. Bu bakımdan sözleşmeden doğan bir alacağın, karşı tarafın haksız fiilden doğan tazminat alacağı ile takası mümkündür (Uygur, Turgut: 6098 sayılı Borçlar Kanunu Şerhi, C. 1,3. Baskı, Temmuz 2013, s. 920-925). Başka bir ifadeyle alacakların aynı cinsten olması, borçlanılan edimlerin ifada birbirlerinin yerine geçebilecek nitelikte olması anlamına gelmektedir. 20. Takas için aranan üçüncü koşul kural olarak her iki borcun muaccel (ifasının istenebilir) olmasıdır. Dördüncü koşul ise, tarafların alacak ve borçlarının geçerli ve ifa edilebilir olması gerekmektedir. Taraflardan birinin alacağı muaccel olduğu hâlde, karşı tarafa olan borcu için bir vadeden yararlanıyorsa, bu alacak talep edildiğinde diğer taraf henüz muaccel olmayan kendi alacağını takas olarak ileri süremez (Uygur, s. 925). 21. Yenilik doğuran bir hak olan takasın, davadan önce ve dava sırasında alacak sahiplerinden her biri tarafından ileri sürüleceği gibi, bu yola gitmeksizin taraflar alacaklarını ayrıca dava konusu edebilirler. Diğer bir anlatımla takas talebinin mutlaka karşı dava şeklinde ileri sürülmesi zorunlu olmayıp, savunma olarak da ileri sürülmesi olanaklıdır. İlke olarak, takas def'î de diğer def'îler gibi süresinde verilen cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. 22. Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir. Aksi hâlde takastan kurtulmak isteyen borçlu hemen bir ihtilaf çıkartarak amacına ulaşabilir. Öte yandan ihtilaflı alacağın takas edilebilir olduğunu söylemekle de takasın ortaya konulması ile ihtilafın alacaklı lehine hâlledilmiş olduğu anlamı çıkmamalıdır. Sonuçta hâkim anlaşmazlığı çözerek sonucuna göre takas def’î talebini red veya kabul edecektir (Hukuk Genel Kurulunun 18.11.2021 tarihli, ... E., ... K. sayılı kararı). 23. Mahsup ise bir alacağı doğuran olayla ilgili olarak alacaklının elde ettiği bazı menfaatlerin ya da borçlunun katlandığı bazı külfetlerin, bu alacaktan indirilmesini ifade eder. Meselâ, bir malı sahibine iade ile yükümlü zilyedin o mal için yaptığı bazı masraflar, o maldan elde ettiği semerelerin bedeline mahsup edilir (MK. m. 907). Bunun gibi, haksız fiilden zarar gören kimsenin bu fiilden elde ettiği bir menfaat olmuşsa, böyle bir menfaat uğranılan zarara mahsup edilir. Görülüyor ki bu olaylarda karşılıklı alacaklar yoktur; sadece, alacağın net miktarını bulmak için yapılan bir hesap ameliyesi bahis konusu olmaktadır (Akman, Sermet/Burcuoğlu, Halûk/Altop, Atillâ/ Tekinay, Selâhattin Sulhi.: Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler,7. Bası, İstanbul 1993, s. 1013). 24. Mahsup yenilik doğuran bir hakkın kullanılması olmayıp sadece alacağın gerçek miktarını belirlemek üzere yapılan bir işlemdir. Burada ayrı ve müstakil iki alacak bulunmamaktadır. Mahsup savunmasını, alacak miktarının indirilmesinde yararı olan herkes ileri sürebilir ve borcu sona erdiren durum olması nedeniyle hâkim tarafından re’sen nazara alınır (Hukuk Genel Kurulunun 04.03.2021 tarihli ve ... E., ...K. sayılı kararı). 25. Sonuç itibariyle takas ve mahsup farklı kavramlardır. Takasta karşılıklı aynı cins muaccel alacak ve borç söz konusu olduğu hâlde, mahsupta karşılıklı birer alacak söz konusu değildir. Mahsup, bir alacaktan (zararlı olayın zarar görene sağladığı diğer faydalar, giderlerdeki tasarruflar gibi) bazı kalemlerin düşülmesine izin veren bir sayışma işlemidir. Mahsupta mahsup hakkına sahip olan taraf bu hakkını karşı taraf alacağını kendisinden istemedikçe ileri süremez (Uygur, s. 940)." ilamı da dikkate alındığında davalı tarafın takasın söz konusu olabilmesi için iki tarafın karşılıklı olarak birbirinden alacaklı (birbirinden borçlu olması) gerektiği; davalı tarafından 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli davacı tarafından düzenlenen faturaya ilişkin borcu olan 24.520,57 TL 10.02.2023 tarihli ... numaralı fatura ile takas talep edilmiş ise de karşılıklı alacaklardaki özdeşlik, cins ve nitelik bakımından arandığı; davalı tarafından takas için ileri sürülen 10.02.2023 tarihli faturanın iş bu dava açıldıktan sonra düzenlendiği davacı tarafın ... 25.Noterliği'nin ... tarihli ve ... yevmiye nolu dilekçesiyle itiraz ettiği; davacının defterlerinde iş bu faturanın iade nedeniyle yer almadığı; iş bu iade faturasının davalı tarafın ticari defterlerinde yer aldığı; mahkememizin 13/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda bu hususun tespit edildiği anlaşılmakla takas bildiriminde bulunan davalının tarafa borçlu olduğu ancak karşı taraftan davacıdan alacaklı olmadığı anlaşılmakla davacının iş bu faturadan kaynaklı alacaklı olduğu; davalı tarafın takas defisinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli fatura yönünden yapılan değerlendirmede, alıcısı ..., mal cinsi bal olan 15 Palet ve 6 ton olarak fatura içeriğine yansıtılan ... numaralı AWB taşıma senedi konusu taşıma sürecine ilişkin düzenlendiği; ... ücretinin rezervasyonu yapılan ve yeri ayrılan bir yükün, fiili taşıma sürecine katılmaması sebebiyle havayolları tarafından hava aracı kapasitesindeki boş hacim için kesilen ücret olduğu, ilgili taşımanın Nisan 2022 döneminde taraflar arasındaki mail yazışmaları-whatsapp yazışmaları uyarınca mutabık kalınması neticesinde planlanan ... arası taşıma sürecine dayandığının bilirkişi raporu ile tespit edildiği, ... numaralı AWB taşıma senedi içeriği taşımaya ilişkin kesildiği, taşıma sürecinin ... yapılan bir satış anlaşması doğrultusunda organize edilmesinin satıcı tarafından talep edildiği de yazışmalardan anlaşıldığı, TTK m. 860/1 uyarınca refakat edecek belgelerin bilgileri ve temininin kural olarak gönderen ödevi olduğu, ancak uygulamada taşıma işletmelerinin taşıma sürecini organize etmesi veya fiilen taşımalarda yüke iştirak eden taraf olması sebebiyle ihracatçı-üretici olabilen gönderenin temsilcisi olarak bu belgelerin çıkartılmasında faaliyet gösterebildiği, öte yandan ... teslim şekli uyarınca refakat belgelerinin ve ilgili belgelerin içerdiği bilgilerin temininin gönderenden taşıyıcı tarafa geçebileceği, dava konusu olayda ... ücreti kesilmesinin sebebinin ve kaynağının mevcut veriler içeriğinden tespit edilemediği, dolayısıyla bu sebep-kaynağın ikisi de taşıyıcı olan (üst - alt) davalı ve davacı taraflardan hangisinin sorumluluk alanına girdiğinin netleştirilemediği, davalı tarafın sağlık sertifikasının davacı yanca temin edilememesi sebebiyle ...kesildiğine ilişkin iddialarını ispatlayamadığı anlaşılmıştır. Her ne kadar bilirkişi raporunda davadışı ... götürdüğü yükleri yükleme noktasına iade taşımasına ilişkin tutardan ve davadışı Kargo Sistem'in ... tutarından davacı veya davalı yanlardan hangisinin sorumlu olduğunun tespiti için net olarak ... sebebi-kaynağının ortaya koyulması, ... faturasının davadışı ... A.Ş. tarafından davacı yana kesildiğinin dosyadaki davadışı şirketin yazılı bildiriminden anlaşılmasına karşın, ilgili fatura bedeli olan 3.540,00 USD bedelin, davacı tarafından dava dışı Kargo Sisteme ödendiğinin mali açıdan ispatı gerektiği tespit edilmiş ise de taraf ticari defterlerinde yapılan incelemede 13/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda 05/05/2022 tarihli ... numaralı 3.540,00 USD bedelli faturanın hem davacı hem de davalı defterlerinde kayıtlı olduğu ve davalı tarafından süresinde faturaya ilişkin itirazı olmadığı anlaşılmakla, faturanın tebliğ edilmiş olması faturada belirtilen alacağın doğmasına sebep olan edimin ifa edildiğini göstermediği; faturanın kabul edilerek ticari deftere kaydedilmiş olması faturaya konu malın teslim edildiğine; hizmetin gerçekleştirildiğine karine teşkil ettiği için ispat yükünün bu aşamada davalı tarafa geçtiği ve davalı tarafın sağlık sertifikasının davacı yanca temin edilememesi sebebiyle ... kesildiğine ilişkin iddialarını ispatlayamadığı anlaşılmakla taraf defterlerinde kayıtlı olan iş bu fatura yönünden de davacının alacaklı olduğu anlaşılmakla her iki fatura yönünden davacının davalıdan alacaklı olduğu anlaşılmakla 30.03.2022 tarihli 1.273,00 USD bedelli fatura ve 05.05.2022 tarihli 3.540,00 USD bedelli faturalara ilişkin toplam 4.813,00 USD’nin davalıdan talep edebileceği anlaşılmıştır. Davacının iş bu faturalara istinaden tam ıslah dilekçesi öncesi ... 7.İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı takip dosyasında davalıya ödeme emrinin 31/08/2022 tarihinde tebliğ edilmesi ile davalının temerrüde düşürüldüğü anlaşılmakla iş bu tarih itibariyle temerrüt tarihinden itibaren işletilecek avans faize hükmedilerek neticeten davanın kabulü ile, 4.813,00 USD’nin 31/08/2022 temerrüt tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın kabulü ile, 4.813,00 USD’nin 31/08/2022 temerrüt tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 6.187,60 TL nispi karar harcından peşin yatırılan 1.064,65 TL harç ve 50,00 TL ıslah harcından mahsubu ile noksan 5.072,95 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 3-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 4-Davacı tarafından yatırılan 12.800,00 TL yargılama gideri ile 1.064,65 TL peşin harç, 50,00 TL ıslah harcı ve 179,90 TL başvurma harcı toplamı 14.094,55 TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 5-Taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde kendilerine iadesine, 6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, Dair davacı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 08/01/2025 KATİP ... ¸e-imzalıdır HAKİM ... ¸e-imzalıdır