İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2026/72 E. 2026/156 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2026/72
- Karar No
- 2026/156
- Karar Tarihi
T.C. İSTANBUL 25. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2026/72 Esas KARAR NO : 2026/156
DAVA : Menfi Tespit (Alım Satım) DAVA TARİHİ : 16/02/2022 KARAR TARİHİ : 06/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : İDDİA, SAVUNMA, DOSYA KAPSAMI: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket tarafından ... İcra Dairesinin .../.... sayılı dosyasıyla müvekkili şirket aleyhine faturaya dayalı ilamsız icra takibi başlatıldığını, takibe itiraz süresinin sehven kaçırılması sebebiyle kesinleşen takibe istinaden müvekkili şirket mallarına haciz işlemi başlatıldığını, müvekkilinin davalıdan satın aldığı iki cihazın bedelinin gönderildiğini, alışveriş akabinde gönderilen kur farkı faturasının müvekkili şirketçe kabul edilmeyerek aynı gün içinde iade edildiğini, haksız icra takibi nedeniyle dava süresince icra dosyasının açık olmasının müvekkilini zarara uğratacağını belirterek uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilip hacizlerin kaldırılmasını, icra veznesine girecek paranın davalıya ödenmemesini, icra takibinin iptalini, borcun olmadığının tespitini, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak müvekkile verilmesini ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ile müvekkili arasında 27.05.2021 tarihinde imzalanan satış sözleşmesinin 6. maddesinin "a" bendinde kur farkı talep edileceğine dair açık bir düzenleme bulunduğu, bu sözleşmeye istinaden davacıya 2 adet "... Yoğun Bakım Ventilatörü" satışı yapıldığı, sözleşmede satış bedelinin USD olarak kararlaştırıldığı ve faturanın alt kısmında döviz tutarının 35640 $ olarak gösterildiği, Yargıtay uygulamalarına göre sözleşmede kur farkına ilişkin hüküm bulunması ve faturada döviz karşılığının gösterilmesi halinde kur farkı talep edilebileceği, davacının sözleşmeden kaynaklanan borcunu çek ile ödediği, çekin tahsil edildiği tarihteki kur ile faturanın kesildiği tarihteki kur arasında fark oluştuğu, bu kur farkının davacıya yansıtıldığı, davacının kur farkı faturası bedelini ödememesi üzerine başlatılan icra takibinin kesinleştiği, davacının açtığı davanın haksız olduğu belirtilerek davanın reddine, davacının takip konusu bedelin yüzde 20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İNCELEME ve GEREKÇE : Dava, kur farkı faturasının tahsili amacıyla başlatılan icra takibi nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir. Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin 09/06/2022 günlü ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş tarafların sulh olma imkanı bulunmadığından uyuşmazlık noktalarının tespiti ile tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanarak bilirkişi raporu alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir. ... İcra Müdürlüğünün .../.... Esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilmiş olup, yapılan incelemede; Takip alacaklısı davalı şirket tarafından takip borçlucu davacı şirket aleyhinde 11/01/2022 tarihinde 10/12/2021 tarih, GMA... numaralı 191.946,34 TL bedelli kur farkı faturasına dayanılarak 191.946,34 TL asıl alacak yönünden ilamsız icra takibi başlatıldığı, borçlunun yasal süresi içerisinde takibe itiraz etmemesi üzerine takibin kesinleştiği anlaşılmıştır. Taraflar arasında akdedildiği iddia olunan ve davalı tarafça dosyaya sureti sunulan 27/05/2021 tarihli sözleşme ve sözleşmede yer alan imza davacı şirket yetkilisi tarafından inkar edilmiş, davalı tarafça sözleşme aslı sunulmadığından Mahkememizce sözleşmedeki imzanın şirket yetkilisine ait olup olmadığı yönünde imza incelemesi yaptırılamamış, tarafların ticari defter ve kayıtları incelettirilerek sonuca gidilmiştir. Tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesine karar verilmiş olup, davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi hususunda ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmıştır. Talimat sonucu şirketin 06/02/2023 tarihinde meydana gelen depremde yıkılması nedeniyle tüm fiziki evraklarının zayi olduğu, bu nedenle talimat dosyasının kapatıldığı, davacı şirkete ait ticari defter ve belgeler üzerinde herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılamadığı anlaşılmıştır. Davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu hazırlanan mali müşavir bilirkişi raporunda özetle; Taraflar arasında 27/05/2021 tarihli satış sözleşmesi imzalandığı, sözleşme kapsamında davacıya iki adet yoğun bakım ventilatörünün satıldığı, 31/08/2021 tarihli faturanın 35.640,00 USD karşılığı 299.479,36 TL olarak düzenlendiği, davacının fatura bedelini 10/12/2021 vadeli çekle ödediği, ancak çekin tahsil tarihindeki döviz kuru esas alındığında ödemenin 21.719,34 USD'ye karşılık geldiği ve 13.920,66 USD tutarında kur farkı oluştuğu, bu farkın 191.946,34 TL olarak hesaplanarak davalı tarafından faturalandırıldığı, davacının ise kur farkı faturasını aynı gün iade ettiği, davalı şirketin 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve HMK'nın 222. maddesi kapsamında delil niteliği taşıdığı, davacının ticari defterlerinin deprem nedeniyle incelenemediği, 191.946,34 TL tutarındaki kur farkı alacağının taraflar arasındaki sözleşmenin 6/a maddesine uygun olduğu ve davacının menfi tespit talebinin yerinde olmadığı yönünde görüş bildirildiği anlaşılmıştır. Davalının rapora karşı itirazları üzerine taraflar arasında dava konusu fatura dışında önceye dayalı ticari ilişki bulunup bulunmadığı, var ise bu ilişki neticesinde düzenlenen faturaların döviz cinsinden düzenlenip düzenlenmediği, ödeme araçlarının ve kur farkının faturalara yansıtılıp yansıtılmadığı, dava konusu fatura öncesinde taraflar arasındaki teamülün ne şekilde olduğu, çek ile yapılan ödemelerin de ayrıca değerlendirilerek ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, ek raporda; Taraflar arasında önceye dayalı 2020 ve 2021 yıllarında da ticari ilişki bulunduğu, düzenlenen faturaların Türk lirası üzerinden olmakla birlikte döviz karşılıklarının faturalarda gösterildiği, ödemelerin ağırlıklı olarak havale, EFT ve çek yoluyla yapıldığı, dava konusu işlem öncesinde taraflar arasında başka bir kur farkı faturası düzenlenmediği ve kur farkı uygulamasının yerleşik ticari teamül hâline gelmediği, dava konusu 191.946,34 TL bedelli kur farkı faturasının davacı tarafından aynı gün iade edildiği, dava konusu işlemin 27/05/2021 tarihli yazılı satış sözleşmesine dayandığı, önceki işlemlerin aynı sözleşme şartlarına tabi olup olmadığının belirlenemediği, sözleşmenin 6/a maddesi kapsamında hesaplanan 191.946,34 TL kur farkının mali yönden sözleşmeye uygun olduğuna ilişkin kök rapordaki görüşün korunduğu, ancak yerleşik teamül bulunmaması ve faturanın iade edilmesi karşısında alacağın hukuken talep edilip edilemeyeceği hususunun nihai takdirin Mahkemeye ait olduğu yönünde görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
Somut olayda; Taraflar arasında iki adet yoğun bakım ventilatörünün satışı konusunda anlaşmaya varıldığı, bu satışa karşılık davalı tarafından 35.640,00 USD karşılığı 299.479,36 TL bedelli fatura düzenlendiği, davacının söz konusu fatura bedelini 10/12/2021 vadeli çekle tamamen ödediği, davalının ise çekin tahsil tarihindeki döviz kurunu esas alarak 191.946,34 TL tutarında kur farkı faturası düzenlediği ve bu faturaya dayanarak davacı aleyhine icra takibi başlattığı, davalı tarafından kur farkı alacağının 27/05/2021 tarihli satış sözleşmesine dayandırıldığı ve alınan mali müşavir bilirkişi raporunda sözleşmenin 6/a maddesi kapsamında yapılan kur farkı hesaplamasının mali yönden sözleşmeye uygun olduğu belirtilmiş ise de, söz konusu sözleşmenin ve sözleşme altındaki imzanın davacı şirket yetkilisi tarafından kabul edilmediği, davalı tarafından sözleşme aslının dosyaya ibraz edilmemesi nedeniyle imza incelemesi yapılamadığı, dolayısıyla sözleşmenin davacı şirketi bağladığının ve kur farkı talebine ilişkin sözleşmesel dayanağın ispatlanamadığı, bilirkişi ek raporunda taraflar arasında önceye dayalı ticari ilişki bulunmasına ve düzenlenen faturalarda döviz karşılıklarının gösterilmesine rağmen dava konusu işlem dışında kur farkı faturası düzenlenmediğinin, bu yönde yerleşik bir ticari teamül bulunmadığının tespit edildiği, davacının da kendisine gönderilen kur farkı faturasını aynı gün iade ederek kabul etmediği, faturada döviz karşılığının gösterilmesinin tek başına kur farkı talep etme hakkı doğurmayacağı, davalının usulüne uygun tutulduğu belirlenen ticari defterlerinin de uyuşmazlık konusu kur farkı alacağının sözleşmesel veya teamüle dayalı hukuki sebebini ispata yeterli olmadığı, bu itibarla HMK'nın 190. maddesi uyarınca ispat yükü üzerinde bulunan davalının takip konusu kur farkı alacağının varlığını ispatlayamadığı anlaşıldığından davanın kabulü ile davacının ... İcra Müdürlüğünün .../.... Esas sayılı takip dosyası nedeniyle davalıya 191.946,34 TL borçlu olmadığının tespitine, İİK'nın 72/5. maddesi uyarınca kötü niyet tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının takibi haksız ve kötü niyetli olarak başlattığının ispatının gerektiği, davalının kötü niyetle hareket ettiği hususunun ispatlanamadığı anlaşıldığından yasal koşulları oluşmayan davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜNE; 2-Davacının ... İcra Müdürlüğünün .../.... Esas sayılı icra takibine dayanak teşkil eden kur farkı fatura alacağı nedeniyle davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, 3-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine, 4-Alınması gerekli 13.111,85-TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 3.277,97-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 9.833,88- TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 5-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 80,70-TL. başvurma harcı, 3.277,97-TL peşin harcın toplamı olan 3.358,67-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Davacı tarafından sarfedilen toplam 17.134,00-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 8-Kullanılmayan gider avansının ve varsa teminatların karar kesinleştikten sonra yatırana iadesine, 9-Avukatlık asgari ücret tarifesine göre davacı vekili için takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, HMK 345. madde hükmü uyarınca kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/10/2026
Katip ... e-imzalıdır
Hakim ... e-imzalıdır