İlk Derece Mahkemesi 2026/446 E. 2026/573 K.

T.C. BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/446 Esas KARAR NO : 2026/573

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 22/05/2026 KARAR TARİHİ : 25/05/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 25/05/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı ...'ın, gerek şahıs işletmesi gerekse yetkilisi olduğu ... adına ticari faaliyet yürütmekte olduğunu, davacı ... adına kayıtlı ... vergi numaralı şahıs işletmesine ait ... çeklerinden; ..., ..., ..., ... ve ... numaralı çeklerin , Davacı ....’ne ait ... Bankası çeklerinden; ..., ..., ..., ... ve ... numaralı çeklerin , davacıların bilgisi, rızası ve iradesi dışında elden çıktığını, çeklerin halen tedavül kabiliyetine sahip olması, üçüncü kişilere ciro edilmiş veya edilme ihtimali bulunması, yaklaşan Kurban Bayramı resmi tatili nedeniyle bankacılık ve tebligat süreçlerinde fiili gecikmeler yaşanabilecek olması dikkate alındığında; çeklerin herhangi bir şubeye ibraz edilmesi halinde davacılar bakımından telafisi son derece güç ve ağır ticari zararlar doğacağını, söz konusu çeklerin kötü niyetli kişiler tarafından kullanılması halinde davacılar aleyhine; karşılıksız çek işlemleri, bankacılık risk kayıtları, kambiyo takipleri, ticari itibar kaybı, cezai ve hukuki uyuşmazlıklar, oluşması kuvvetle muhtemel olduğunu beyanla, ..... Polis Merkezi Amirliği’nin .... olay/evrak numaralı Şikayetçi İfade Tutanağı’nda bildirilen toplam 10 adet çek hakkında derhal, tensiben ve mümkünse aynı gün ihtiyati tedbir mahiyetinde ödeme yasağı kararı verilmesine, ... T.A.Ş.’ye ait ..., ..., ..., ... ve ... numaralı çekler ile ... Bankası A.Ş.’ye ait ..., ..., ..., ... ve ... numaralı çeklerin ibraz, tahsil, ödeme, takas ve kambiyo işlemlerinin durdurulmasına, verilecek ödeme yasağı kararının ... T.A.Ş. ve ... Bankası A.Ş. genel müdürlüklerine ve ilgili şubelerine UYAP, e-tebligat, KEP, faks ve sair en hızlı iletişim araçlarıyla derhal bildirilmesine, çeklerin ibrazı halinde kesinlikle ödeme yapılmamasına; ibraz eden kişi/kişilere ilişkin kimlik, iletişim, hesap ve ibraz bilgilerinin mahkemenize bildirilmesi hususunda muhatap bankalara müzekkere yazılmasına, davacılar aleyhine çeklere dayalı karşılıksız çek kaydı, bankacılık risk kaydı, protesto niteliğinde işlem, bildirim, takip veya sair olumsuz kayıt/işlem tesis edilmesinin tedbiren önlenmesine, gerek görülmesi halinde çek asılları üzerinde kriminal imza incelemesi yaptırılmasına, teminat takdir edilecek ise olayın niteliği, resmi kolluk başvurusu ve yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşmiş olması dikkate alınarak teminatın makul ve ölçülü belirlenmesine; mümkün görülmesi halinde teminatsız olarak tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ile sair giderlerin davacılar üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1 sayılı maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir. HMK gereğince öncelikle dava şartlarının incelenmesi gerekmektedir. HMK nun DAVA ŞARTLARININ İNCELENMESİ başlıklı 115. maddesi; "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. (2)Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. (3)Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez." hükmünü amirdir. Türk Ticaret Kanununun 651–653. maddelerinde kıymetli evrakın genel olarak zayi nedeniyle iptali, TTK nun 657. maddesinde nama yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali, TTK nun 661–669. maddelerinde hamile yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir. TTK nun 757–765. maddelerinde kambiyo senetlerinden poliçenin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir. TTK nun 778/1-ı maddesinin yaptığı atıf gereğince kambiyo senetlerinden bononun zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususu ile TTK nun 818/1-s maddesinin yaptığı atıf gereğince (TTK nun 764/2. maddesi ile 765. maddesi hükümleri hariç olmak üzere) kambiyo senetlerinden çekin zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususları düzenlenmiştir. Tüm dosya kapsamı ve davacının iddiası ile dava konusu çeklerin davacıların çek hesabına ait olduğu ve davacıların işbu davayı, keşideci (hesap sahibi) sıfatı ile açtığı anlaşılmıştır (hamil sıfatı ile açmadığı anlaşılmıştır). Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca, ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, dava dilekçesinde yer alan sadece seri numaraları bildirilen çek yapraklarının, TTK 780 ve 781. maddeleri gereği henüz gerekli ibareleri taşımadığından kıymetli evrak statüsünde olmadığı, zayi nedeni ile iptal kararı verilebilmesi için, iptali istenen evrakın kıymetli evrak niteliğinde olması gerektiği, kıymetli evrak niteliğinde olmayan boş çek yaprağının iptalinin istenilmesinde hukuki yararın da bulunmadığı anlaşılmıştır. (Bknz, aynı yönde İzmir Bölge Adli Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin .... esas, .... karar sayılı ilamı) Zayi olmuş çek hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabilir veya çekte imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çekteki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir. Ancak yukarıda yapılan açıklamalar ve belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, çek hesabı sahibinin, zayi nedeniyle çek iptali davası açabilmesinin mümkün olmadığı, bu dava yönünden aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı ve de henüz doldurulmayan ve kıymetli evrak niteliği taşımayan boş çek yaprakları için çek iptali davası açılmasında hukuki yararın da bulunmadığı sabittir. Sonuç olarak, davacılar çek hesabı sahibi olup, kendi çekleri hakkında zayi nedeniyle iptal davası açamayacağından, ayrıca, kıymetli evrak niteliği taşımayan boş çek yaprakları için çek iptali davası açılmasında hukuki yararın da bulunmadığı anlaşılmakla, HMK'nun 114/1-d ve 114/1-h (tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları ve davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartlarındandır) ve HMK nun 115/2. maddeleri gereğince, dava şartlarından olan bu hususların sonradan giderilmesi mümkün olmadığından, bu konuda davacıya ek süre vs. verilmesine gerek olmaksızın davacının dava dilekçesinde belirttiği çeklere ilişkin davasının, aktif husumet yokluğu ve hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine ilişkin aşağıdaki hükmün kurulması gerekmiştir. HÜKÜM;Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere; 1-Davanın aktif husumet yokluğu ve hukuki yarar yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE, 2-Alınması gereken harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra ve talep halinde davacıya iadesine, Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere davacının yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 25/05/2026

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır