İlk Derece Mahkemesi 2025/889 E. 2026/627 K.

T.C. ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ T.C ANKARA ASLİYE SEKİZİNCİ TİCARET MAHKEMESİ K A R A R

ESAS NO : 2025/889 KARAR NO : 2026/627

.... .... DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 24/11/2025 KARAR TARİHİ : 16/07/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 14/08/2026 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı .... bağımsız bölüm üzerine 28.12.2018 tarihinde 250.000,00 TL bedel ile birinci derece %19,5 faiz oranı ile doğmuş ve doğacak borçlarından ötürü ipotek tesis edildiğini, dava dışı ......., müvekkili firmaya olan borcunu ödememesinde ötürü, müvekkili firma tarafından ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile müvekkili firma ile olan ticari ilişkiden kaynaklı 1.349.566,20 TL borcun olduğunu, borcun ödenmediği ve bu ihtarın tebliğ ile ipotek sözlemesi ve yasalardan kaynaklanan alacak ve hakları saklı kalmak kaydıyla sözkonusu alacağın ilgili sözleşme hükümleri tamamen ödenerek tasfiye edileceği tarihe kadar %49,25 faiz (ticari) oranı üzerinden işleyecek faizi ve ferileriyle birlikte en geç 3 iş günü içerisinde ödeme yapılması gerektiği ihtar edilmiş, ancak davalı tarafından herhangi bir cevap verilmediği gibi ödeme yapılmadığını, müvekkili firma tarafından alacağın tahsil edilememesi nedeniyle, davalı şirket aleyhine .... esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi takibi başlatıldığını, davalı ipotek veren davalı şirket tarafından 07.03.2025 tarihinde aleyhine yapılan takibe itiraz edildiğini, borçlu ...'ın ise itiraz etmeyerek takibin kesinleştiğini, davalı tarafından yapılan itiraz sonucu .... esas sayılı dosyası üzerinden devamına, haksız itiraz eden davalı aleyhine alacağın %25'inden aşağı olmamak üzer icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava dışı .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile de bu durumun taraflarına ihbar edildiğini,....esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip başlatıldığını, ihtarnameye cevap verildiğini ve dayanaktan yoksun beyanların kabul edilmediğini, yetkiye, zamanaşımına, imzaya, borca, ödeme emrine, ipoteğe, takibe, faize, faiz oranına, takip dayanağına ve borcun tüm ferilerine itiraz edilerek dosyada yetkisizlik kararı verildiğini, yetkisizlik kararı üzerine davacı tarafça .... Esas sayılı dosyası ile yetkili icra dairesinde takip başlattığını, söz konusu icra takibine de yasal süresinde itiraz da bulunulduğunu belirterek fazlaya dair her türlü ek dava savunma talep ıslah hakları saklı kılmak kaydıyla usul ve yasaya aykırı davanın reddine karar verilmesi ile ipoteğin bedelsiz fekkine karar verilmesini , aksi kanaat hasıl olması halinde ipoteğin üst limiti ipoteği olduğuna karar verilmesi ile taraflarıyla ilgili tutarın depo edilmesi için süre verilmesi ile ipoteğin fekkine karar verilmesini, davacı taraf aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi isteğinde bulunmuştur. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, davacı tarafından dava dışı ... Esas sayılı takip dosyasına davalı tarafından yapılan itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali ve takibin devamı istemine ilişkindir. 25.03.2026 tarihli bilirkişi raporunda; "Davacı defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede; 2019 ve 2020 yılı defterleri e-defter kapsamında tutulduğundan envanter defteri hariç Yevmiye ve Defteri Kebir defterlerinin açılış ve kapanış tasdikine tabi olmadığı, Envanter defterinin süresinde tasdik edildiği defter beratlarının süresinde gönderildiği,Defter kayıtlarının belgelerle doğrulandığı, ticari defterlerin delil niteliğinde bulunduğu, Davacı ile Dava dışı ....... arasında 2020 yılı sonuna kadar ticari ilişki bulunduğu ve 2020 yılı sonu itibariyle davacının 523.180,48 TL alacağı bulunduğu, Davacının Dava dışı ......'a belirli aralıklarla mal satmış olup zaman zaman tahsilat yapıldığı, Taraflar arasında cari hesap bulunmakta olup 2019 yılından 2020 yılına 199.678,63 TL.sı alacak devir ettiği, 2020 yılında da mal alındığı ve zaman zaman banka vasıtasıyla ödemeler yapıldığı belirtilmiştir. İpotek, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 881 ilâ 897. maddeleri arasında düzenlenmiş, ancak kanun koyucu tarafından bu hükümlerde ipotekle ilgili bir tanıma yer verilmemiştir. Doktrinde ipotek kavramı, kişisel bir alacağı güvence altına alma amacını güden, kıymetli evraka bağlı olmayan ve bir taşınmazın değerinden alacaklının alacağını elde etmesi olanağını sağlayan sınırlı ayni hak olarak tanımlanmaktadır. 4721 sayılı Kanun'un 851. maddesinde; "Taşınmaz rehni, miktarı Türk parası ile gösterilen belli bir alacak için kurulabilir. Alacağın miktarının belli olmaması halinde, alacaklının bütün istemlerini kapsayabilecek şekilde taşınmazın güvence altına alacağı üst sınır taraflarca belirlenir." şeklinde ifade edilmiştir. Bu madde ile taşınmaz rehninin temel ilkelerinden biri olan belirlilik ilkesi gereğince, ipoteğin kurulmasında, taşınmazın ne miktar alacak için güvence teşkil edeceğinin tapu kütüğünde açıkça gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir. Aynı Kanun’un 881. maddesine göre hâlen mevcut olan veya henüz doğmamış olmakla beraber doğması kesin veya olası bulunan herhangi bir alacak, ipotekle güvence altına alınabilir. İpoteğin borçluya ait bir taşınmaz üzerinde kurulması şart olmadığı gibi borçluya ait bir taşınmaz üzerinde ipotek kurulmasından sonra borçlunun bu taşınmazın mülkiyetini devretmesine de engel yoktur. Üst sınır (limit) ipoteğinde üst sınır çerçevesinde tescil edilen ipotek, tescil edildiği tarihte mevcut ve miktarı belli olan bir alacağa dayanmamaktadır. Bu nedenle bu ipotek maddi bünyeden yoksun, biçimsel bir ipotek niteliği taşımaktadır. İleride alacak doğup miktarı belli olduğunda başlangıçta şekli bir karakter taşıyan üst sınır ipoteğini, gerçekleşen alacak tutarı ile sınırlı tutarak maddi içeriğe kavuşacaktır. Bu hâlde ipoteğin fer’îlik niteliği tam anlamı ile gerçekleşmiş olur. Rehnin paraya çevrilmesi de bu aşamadan sonra olacaktır. 4721 sayılı Kanun’un 851 ve 881. maddelerinde ifadesini bulan azami meblağ ipoteğinde (üst sınır ipoteğinde) borcun ulaşacağı miktar belirsiz olduğundan, taşınmazların ne miktar için teminat teşkil edeceği ipotek akit tablosundaki limitle sınırlanabilir. Anılan Kanun'un 875. maddesi gereğince, ipotekle teminat altına alınan ana borç, faiz, icra takip giderleri ve taraflarca kararlaştırılan eklentilerden oluşan toplam borç miktarının, bu limiti aşması mümkün değildir. .... sayılı kararında da yukarıdaki kural benimsenmiştir. İpoteğin üst sınır ipoteği olması halinde, borçlu sadece ipotek akit tablosunda belirtilen miktar ile sınırlı olmak üzere sorumludur. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacı ile dava dışı ... arasında ticari ilişki bulunduğu, davacının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının dayanak belgelerle doğrulandığı ve ticari defterlerin delil niteliğini haiz olduğu anlaşılmıştır. Bilirkişi tarafından yapılan incelemede, davacı ile dava dışı .... arasında 2019 ve 2020 yıllarında ticari ilişkinin devam ettiği, taraflar arasındaki cari hesap kapsamında çeşitli mal ve hizmet satışları ile tahsilatların bulunduğu ve 2020 yılı sonu itibarıyla davacının dava dışı borçludan 523.180,48 TL alacağının bulunduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla, ipoteğin teminat altına aldığı temel borç ilişkisinin ve dava dışı borçlunun davacıya olan borcunun mevcut olduğu kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte, davalı .... dava dışı temel borç ilişkisinin tarafı olmayıp, sorumluluğu taşınmazı üzerinde davacı lehine tesis edilen ipotekten kaynaklanmaktadır. Bu nedenle davalının sorumluluğunun kapsamının, ipotek akit tablosu ve tapu kaydı ile belirlenen teminat miktarı ile sınırlı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Dosyaya sunulan tapu kaydı ve ipotek resmi senedinin incelenmesinde, davalıya ait .... bağımsız bölüm üzerine 28.12.2018 tarihinde, 1. derece ve 250.000,00 TL bedel üzerinden ipotek tesis edildiği anlaşılmıştır. İpoteğin, doğmuş ve doğacak borçların teminatı olarak tesis edilmiş olması karşısında, ipoteğin üst sınır (limit) ipoteği niteliğinde bulunduğu kabul edilmiştir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 851. maddesi uyarınca alacağın miktarının belli olmaması halinde, alacaklının bütün istemlerini karşılayacak şekilde taşınmazın güvence altına alacağı üst sınırın taraflarca belirlenmesi mümkündür. Aynı Kanun'un 875. maddesi gereğince de ipotekle teminat altına alınan ana borç ile birlikte faiz, takip giderleri ve taraflarca kararlaştırılan diğer fer'ilerin toplamı, üst sınır ipoteğinde ipotek akit tablosunda belirlenen limiti aşamaz. Bu nedenle dava dışı borçlunun davacıya olan temel borcunun 523.180,48 TL olarak tespit edilmiş olması, davalı ipotek verenin bu borcun tamamından sorumlu tutulmasını gerektirmemektedir. Davalı şirketin sorumluluğu, ipotek veren sıfatıyla, taşınmazı üzerindeki ipoteğin teminat kapsamı ve limiti ile sınırlıdır. Başka bir ifadeyle davalı, temel borcun şahsi borçlusu olmayıp, yalnızca ipotekli taşınmazın ipotek limiti dahilinde ayni sorumluluğunu taşımaktadır. Nitekim üst sınır ipoteğinde, teminat altına alınan ana borç, faiz, icra takip giderleri ve diğer fer'ilerin toplamının ipotek akit tablosunda belirlenen limiti aşamayacağı, ipotek verenin sorumluluğunun bu limit ile sınırlı olduğu kabul edilmektedir. Bu nedenle takipte talep edilen alacağın temel borçlu yönünden daha yüksek miktarda olması, davalı ipotek verenin sorumluluk sınırını genişletmez. Somut olayda, davacı ile dava dışı ... arasındaki temel borç ilişkisinin mevcut olduğu bilirkişi raporu ile tespit edilmiş ise de, davalı .... yönünden takip ve dava konusu yapılan alacağın ipotekle teminat altına alınan kısmının 250.000,00 TL ile sınırlı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle davalının .... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın, 250.000,00 TL asıl alacak yönünden haksız olduğu kabul edilmiştir. Öte yandan, ipotek limiti ana borç ile birlikte faiz, icra takip harç ve giderleri ve ipotek kapsamında bulunan diğer fer'ileri de kapsayan azami teminat miktarı olduğundan, icra müdürlüğünce takip dosyası hesabı yapılırken toplam dosya alacağının 250.000,00 TL üst sınırını aşamayacağı nazara alınmalıdır. Başka bir ifadeyle 250.000,00 TL, yalnızca asıl alacak bakımından değil, ipotek kapsamında bulunan ana borç, faiz, icra takip harç ve giderleri dahil toplam teminat bakımından azami sınırı oluşturmaktadır. Bu itibarla, davacının talebinin davalı ipotek veren yönünden ipotek limiti ile sınırlı olarak kabulü gerektiği, takipte talep edilen ve 250.000,00 TL'lik ipotek limitini aşan kısım bakımından davalıdan tahsil talebinde bulunulamayacağı kanaatine varılmıştır. Davalının, temel borçlu ...'ın davaya dahil edilmesi gerektiğine ilişkin savunmasının ise davanın konusunun, temel borçlunun şahsi borcunun tahsili değil, davalı tarafından verilen ipotek nedeniyle ayni sorumluluğun belirlenmesi ve icra takibine yapılan itirazın iptali olması karşısında sonuca etkili olmadığı değerlendirilmiştir. Zira temel borç ilişkisinin varlığı bilirkişi incelemesiyle ortaya konulmuş olup, davalı şirketin sorumluluğunun kapsamı ayrıca ipotek resmi senedinde belirlenen limit ile sınırlı tutulmuştur. Sonuç olarak açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabulü ile, davalı borçlunun .... Esas sayılı dosyasında 250.000,00 TL asıl alacak üzerinden itirazının iptaline ve bu miktar yönünden takibin devamına, ancak icra müdürlüğünce yapılacak hesaplamada dosya alacağının ana borç, faiz, icra takip harç ve giderleri dahil olmak üzere 250.000,00 TL olan üst sınır ipotek limiti ile sınırlı olduğunun nazara alınmasına, ipotek limitini aşan kısma ilişkin davacı talebinin ise reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere; Davanın kısmen kabulü ile ,davalı borçlunun ... Esas sayılı dosyasında 250.000,00 TL asıl alacak üzerinden itirazının iptaline, bu miktar yönünden takibin devamına, icra müdürlüğünce dosya alacağının üst sınır ipotek limiti olan 250.000,00 TL( ana borç, faiz, icra takip harç ve giderleri dahil) ile sınırlı olduğunun nazara alınmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine, Alacağın mevcudiyeti ve miktarı yapılan yargılama sonucunda belirlendiğinden ve davacının kötü niyeti ispat ve tespit edilemediğinden tarafların tazminatı isteminin reddine, Peşin alınan 23.327,10 TL harçtan alınması gerekli 17.077,50 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.249,60 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Arabuluculuk Kanununun 18/A(13). maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 4.600,00 TL arabuluculuk giderinin kabul ve ret oranları da nazara alınarak 841,80 TL'sinin davalıdan, geri kalan 3.758,20 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan 1.110,00 TL posta ve tebligat gideri, 7.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.110,00 TL yargılama giderinin kabul oranı üzerinden (% 18,30 kabul) 1.484,13 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, kalan miktarın davacı üzerinde bırakılmasına, Davacının dava açarken ödediği 17.077,50 TL peşin ve başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Kendisini vekille temsil ettiren davacılar yararına hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir ve tespit edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davanın reddedilen bölümü için kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir ve tespit edilen 173.393,27 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde .... İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/07/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır.

Hakim ... ¸e-imzalıdır.