İlk Derece Mahkemesi 2025/521 E. 2026/403 K.

T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ " TÜRK MİLLETİ ADINA " KARAR ESAS NO : 2025/521 Esas KARAR NO : 2026/403

DAVA : Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 17/07/2025 KARAR TARİHİ : 21/05/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 19/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... uygun Depolamalı Güneş Enerjisi Santrali Yapım işi hizmet sözleşmesinin imzalandığını, sözleşme kapsamında müvekkilinin yüklenici konumunda bulunduğunu, sözleşmenin 10.3 maddesinin "sözleşme bedelinin %100'ü sözleşme imzasını müteakip yüklenici tarafından, sözleşme bedelinin %100' ü tutarında ve sözleşme süresi boyunca geçerliliğini koruyacak kesin teminat mektubu sunulmasından sonra 5 iş günü içerisinde nakden ödeneceğini, bu ödemenin 5 iş günü içerisinde yapılmaması halinde sözleşme hükümsüz kalacağını, ... A.Ş. Tarafından teminata ilişkin masrafların ve buna ek olarak 750.000 USD İşveren tarafından ... A.Ş. 'ye ödenecektir. " hükmünü içerdiğini, müvekkili şirketin sözleşme bedelinin %100 'ü tutarındaki ...A.Ş'nin 21.05.2025 tarih, ... sayı v e 7.500.000,00 USD bedelli teminat mektubunu, ... kanadıyla iadeli taahhütlü olarak davalı tarafa 26.05.2025 tarihinde saat 16:17 'de teslim ettiğini, davalı şirketin ısrarla 23.05.2025 ve 27.05.2025 tarihlerinde ilgili banka ... Şubesine müracaat ederek teminat mektubunun nakde çevrilmesi hususunda bilgi aldığını ve başvuruda bulunmaya çalıştığı bilgisinin alındığını, ...A.Ş. ... Şube ile yazılı olarak iletişime geçildiğini, müvekkili firma tarafından ilgili banka şubesine elektronik posta yolu ile davalı firmanın yasal yükümlülüklerini yerine getirmediği, bu anlamda davalı firmanın Banka ilgili şubeye herhangi bir şekilde yazılı, sözlü başvurusu ya da şüpheli bir işlemi bulunup bulunmadığı gibi hususlarla alakalı kendilerinden bilgi ve açıklama talep edildiğini, ilgili bankanın vermiş olduğu elektronik posta cevabında, açıkça kendisini ... Ltd. Şti. yetkilisi Ramazan isimli bir şahıs olarak tanıtan kişinin elinde teminat mektubu aslı ile Bankanın ... şubesine geldiğini, ilgili mektubu tazmin etmek istediğini, banka tarafından kendisine bilgi verildiğini, bunun üzerine bozdurmak üzere tekrar şubeye geleceğini beyan ederek şubeden ayrıldığını bildirdiğini belirten bir açıklama ve cevap verildiğini, davalının teminat mektubunun kendisine tesliminden hemen sonra 28.05.2025 tarihinde teminat mektubunu tazmin etmek için yazılı talepte bulunduğunu, davalı tarafın sözleşmeye aykırı tazmin talebi ve tazmin koşullarının mevcut olmaması nedeniyle müvekkili şirket tarafından teminat mektubunun paraya çevrilmesinin durdurulması için ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğunu, ... Mahkemesince 28/05/2025 tarih,.... Sayılı kararla, ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren önlenmesine karar verildiğini, davalının sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmediği halde teminat mektubunun nakde çevrilmesi için sözlü ve yazılı taleplerde bulunduğunu, bu şekilde haksız ve kötü niyetli eylemleri ile sözleşmeye aykırı hareket ettiğini, davalının sözleşmenin 10.3 maddesinde belirtildiği üzere, yüklenicinin teminat mektubu sunmasından sonra 5 iş günü geçmesine rağmen müvekkili şirkete işin bedeli olan KDV hariç 7.500.000 USD’yi ödemediğini, müvekkili şirkete yer teslimi yapmadığını, işveren tarafından devralınması gereken ... lisansı alınmadan ve YÜKLENİCİYE yer teslimi yapılmadan, İŞVERENİN ödemesi gereken iş bedeli için verilen teminat mektubunun işveren tarafından nakde çevrilmeye kalkışılmasının açıkça sözleşmeye ve hukuka aykırılık teşkil ettiğini, teminat mektubunun tazmin şartlarının bulunmadığını ve müvekkiline iade şartlarının gerçekleştiğini, davalı tarafından süresinde iş bedelinin ödenmemesi nedeniyle sözleşmenin hükümsüz kaldığını, hükümsüzlüğe davalı tarafın sebep olduğunu, sözleşmenin hükümsüz kalması ve müvekkilinin sözleşmeye herhangi bir aykırılığının bulunmaması nedeniyle davalı tarafa verilen teminat mektubundan dolayı müvekkilinin davalıya herhangi bir borcu bulunmadığı belirterek taraflar arasında imzalanan "...Yapım İşi/Hizmet Sözleşmesi'nin hükümsüz kalması nedeniyle, ... ... Bankasının 21.05,2025 tarihli, ... sayılı, 7.500.000 USD bedelli teminat mektubu nedeniyle müvekkili şirketin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve teminat mektubunun davalıdan alınarak müvekkili şirkete iadesine, sözleşmenin 10.3.maddesi gereğince şimdilik 1.000USD ile Teminat mektubu için bankaya ödenen komisyon bedelleri için şimdilik 1.000 USD'nin sözleşmenin hükümsüz kaldığı 03.06.2025 tarihinden işleyecek Devlet Bankalarının USD para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz ile birlikte, .... sayılı ihtiyati tedbir kararı için mahkemeye sunulan 172276 Sayılı 58.664.400 TL bedelli teminat mektubu üzerinden bankaya ödenen komisyon bedelleri için şimdilik 1.000 TL'nin sözleşmenin hükümsüz kaldığı 03.06.2025 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili tarafından sunulan 08/04/2026 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; öncelikle hükümle birlikte ... Mahkemesince verilen 28/05/2025 tarih, .... Sayılı, ihtiyati tedbir kararının devamına, taraflar arasında imzalanan "...’ne ... Hizmet Sözleşmesi' nin hükümsüz kalması nedeniyle, ...A.Ş. ' nin 21.05.2025 tarihli, ... sayılı, 7.500.000 USD bedelli teminat mektubundan dolayı müvekkili şirketin davalıya borçlu olmadığının tespitine, ...A.Ş.' nin 21.05.2025 tarihli, ... sayılı, 7.500.000 USD bedelli teminat mektubunun davalıdan alınarak müvekkili şirkete iadesine, sözleşmenin 10.3. Maddesi gereğince 750.000,00 USD' nin, sözleşmenin hükümsüz kaldığı 03.06.2025 tarihinden itibaren işleyecek Devlet Bankalarının USD para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkili şirkete ödenmesine, ... Bankasının 21.05.2025 tarihli, ... sayılı, 7.500.000 USD bedelli teminat mektubu üzerinden müvekkil tarafından bankaya ödenen komisyon bedeli için fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 530.350,00 TL' nin sözleşmenin hükümsüz kaldığı 03.06.2025 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkili şirkete ödenmesine, .... Sayılı ihtiyati tedbir kararı geerğince mahkemeye sunulan ... Sayılı 58.664.400,00 TL Bedelli teminat mektubu üzerinden bankaya ödenen komisyon bedeli için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 158.634,97 TL' nin sözleşmenin hükümsüz kaldığı 03.06.2025 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini istemiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetkili mahkemenin ... mahkemeleri olduğu, dava ile ilgili gerekli tebligatların müvekkiline usulüne uygun yapılmadığını, sözleşmenin hükümsüz kalmasına ve müvekkili şirketin zarara uğramasına davacının neden olduğunu, müvekkilinin Ödeme Yükümlülüğü ve Süresi davacı dilekçesinde belirtilen ve sözleşmenin 10.3 Maddesinde yer alan hükme göre, davacı yüklenicinin teminat mektubunu sunmasından sonra sözleşme bedelinin (%100'ü olan 7.500.000 USD) 5 iş günü içerisinde davalı müvekkili şirket tarafından ödenmesi gerektiğini, müvekkili şirketin bu ödemeyi yapma hazırlığındayken, ödeme süresinin sonu beklenmeksizin olaylar silsilesinin davacı tarafından başlatıldığını, müvekkili şirketin, teminat mektubunu teslim aldıktan sonra 5 iş günlük ödeme süresi henüz dolmadan, bizzat davacı tarafça sözleşmenin sürdürülmeyeceğinin net bir şekilde ortaya konulduğunu, davacı tarafın, WhatsApp mesajları ve şifahi iletişimler yoluyla, sözleşmeden caymak istediğini beyan ettiğini, teminat mektubunun iadesini talep ettiğini, ayrıca müvekkili şirket yetkilisinin, sözleşmeden cayıldığı ve teminat mektubunun iadesi hususlarında davacı şirket yetkilileri tarafından aranarak tehdit edildiğini, anılan sebeplerle davacı tarafın sözleşmeden cayarak sözleşme yükümlülüklerini ihlal ettiğini, davacının, kendisine tanınan ödeme süresinin dolmasını beklemeden tek taraflı olarak cayma beyanı ve teminat mektubunu geri istemesinin, TBK anlamında sözleşmenin erken ihlali niteliğinde olduğunu, davacının bu eylemlerinin sözleşmeyi devam ettirme niyetinin kalmadığını açıkça gösterdiğini ve davalı olarak müvekkili şirketi zarara uğrattığını, davacının bu tutumları nedeniyle müvekkilinin yatırımcısının projeden vazgeçtiğini, sözleşmenin 12.4 maddesi uyarınca, yüklenici sözleşmeye aykırı hareket ettiğinde müvekkilinin teminatı nakde çevirme hakkı doğduğunu, davacının bu erken ihlalinin, 12.4. madde kapsamında müvekkili şirketin teminat mektubunu tazmin etme hakkını meşrulaştırdığını, davacının her ne kadar dava dilekçesinde davaya konu 7.500.000 USD bedelli teminat mektubu nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ile iadesi talebinde bulunmuşsa da, söz konusu taleplerin reddi gerektiğini, sözleşmenin 10.3 maddesinde belirtilen 750.000 USD cezai şart bedelinin, 7.500.000 USD bedelli teminat mektubu nedeniyle bankaya ödenen komisyon bedeli ve tedbir kararı için sunulan teminat mektubu nedeniyle bankaya ödenen komisyon bedeli taleplerinin de haksız olup söz konusu taleplerin reddi gerektiğini, sözleşmenin hükümsüz kalması davacının erken ihlalinden kaynaklandığı için, cezai şarta davacının değil, müvekkili şirketin hak kazandığını, teminat mektubu komisyon bedelinin tahsili talebi yönünden ise teminat mektubunun, davacının sözleşmesel bir yükümlülüğü olduğunu, davacının kendi kusurlu cayma beyanı ile sözleşmenin sona ermesine neden olduğunu, kendi kusuruyla sona eren bir sözleşme nedeniyle yaptığı masrafları müvekkilinden talep etmesinin hakkın kötüye kullanılması olduğunu, yine ihtiyati tedbir komisyon bedelinin tahsilinin de haksız olup bu masrafın, haksız ve gerçek dışı iddialarla alınan ihtiyati tedbir kararı sonucu doğduğunu, haksız tedbir talep eden tarafın bu masrafı karşı tarafa yüklemesinin hukuken mümkün olmadığını, talep edilen maddi zararların ispatına yönelik de herhangi bir somut bilgi ve belge sunulamadığını belirterek yetki ve usule ilişkin itirazlarının kabulü ile dosyanın ... Nöb. Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE: Dava, eser sözleşmesinden ve bu sözleşme gereği düzenlenen kesin teminat mektubundan borçlu olmadığının tespiti, teminat mektubunun iadesi ve tazminat istemlerine ilişkindir. Taraflar arasında imzalanan sözleşmede ... Mahkemeleri yetkili kılındığından, davalı vekilinin yetki itirazına itibar edilmemiştir. Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, ... D.İş. sayılı dosyası fiziki olarak dosyamız arasına alınmış, ... soruşturma sayılı dosyası ile ... soruşturma sayılı dosya evrakları UYAP sistemi üzerinden getirtilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Mahkememiz tarafından görevlendirilen bilirkişiler tarafından düzenlenen 08/03/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı tarafından, sözleşmenin yasal olarak davacı ... temsile yetkili kişi veya kişiler tarafından feshedildiği (sözleşmeden cayıldığı) ile ilgili dosyada bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı, davalının teminat mektubunu teslim aldıktan sonra, 5 iş günlük ödeme süresi henüz dolmadan, davacının sözleşmeden caydığı hususunu kabule elverişli belge ve bilgilerin dosyaya sunulu olmadığı, bu durumda davacının, davaya konu taleplerine ilişkin koşulların oluştuğu sonucu doğduğu, davalı tarafından sözleşmenin 10.3 maddesi uyarınca 5 iş günü içerisinde sözleşme bedelinin %100'ü davacıya ödenmediğinden, bu durumda da taraflar aynı maddede sözleşmenin hükümsüz sayılacağını kararlaştırdıklarından, davacının teminata ilişkin komisyon masraflarını ve cezai şart niteliğinde olan 750.000,00 USD'ye ilişkin sözleşmesel şartların gerçekleştiği, davada, alacak kalemlerine sözleşmenin hükümsüz kaldığı tarihten itibaren faiz talep edildiği, ancak muaccel bir borcun borçlusunun alacaklının ihtarı ile temerrüte düşeceği, davadan önce davacı tarafça 03.06.2025 tarihinde davalıya ihtarname gönderildiği, ihtarnamenin tebliğine ilişkin tebliğ mazbatasında tebliğ tarihinin görülemediği, ihtarnamede miktar gösterilerek 750.000,00 USD cezai şartın "derhal" ödenmesinin talep edildiği, bu ifadenin Mahkemece bir günlük süre olarak değerlendirilmesi halinde, ihtarnamenin belirlenecek tebliğ tarihine bu sürenin eklenmesi gerekeceği, komisyon masrafları yönünden bir miktar gösterilerek talepte bulunulmadığı komisyon masrafları bakımından masrafların ödeme tarihinden itibaren faiz yürütülmesi hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu, iki ayrı teminat mektubu için 17.07.2025 dava tarihi itibariyle ödenen komisyon toplamı (530.350,50 TL + 158.634,97 TL = ) 688.985,47 TL olduğu bildirilmiştir. Toplanan deliller, dosya içeriği, alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 10.3. Maddesine göre, davacı yüklenici tarafından, sözleşme bedelinin %100 'ü tutarında kesin teminat mektubu sunulmasından sonra, davalı iş sahibinin sözleşme bedelinin %100'ünü nakden ödemesi gerektiği, davacının ...A.Ş ...Şubesi tarafından düzenlenen 21.05.2025 tarihli ve 7.500.000,00 USD bedelli kesin teminat mektubunu davalı şirkete 20.06.2025 tarihinde teslim ettiği, davalı şirketin ise 7.500.000,00 USD ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi gerektiği halde, 28.05.2025 tarihinde muhatap banka ... şubesine kesin teminat mektubunun tazmini için başvurduğu, ... Mahkemesi'nin 28.05.2025 tarihli ve ... D.iş sayılı ihtiyati tedbir kararı ile ödemenin durdurulduğu, dava konusu teminat mektubunun davalının yapacağı ödemenin teminatı olarak düzenlendiği hususunda uyuşmazlık bulunmadığı, sözleşmenin 10.3. Maddesinde, iş sahibinin ödemeyi, teminat mektubunun sunulmasından sonra 5 iş gücü içerisinde yapmaması halinde sözleşmenin hükümsüz sayılacağı ve teminata ilişkin masraflar ile buna ek olarak 750.000,00 USD 'nin ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davalı şirketin sözleşme bedelini ödeme yerine, teminat mektubu tazmin etmek için ilgili banka şubesine başvurmasının haksız ve kötüniyetli olduğu, sözleşmenin hükümsüz hale gelmesine yol açtığı, bun nedenle davanın haklı olduğu kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM: Davanın KABULÜ İLE, ...A.Ş ... Şubesi tarafından düzenlenen21.05.2025 tarihli ve ... sayılı 7.500.000,00 USD bedelli teminat mektubu nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, iş bu teminat mektubunun davalı tarafından davacıya iadesine, 750.000,00 USD'nin 02.07.2025 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek Devlet Bankalarının USD cinsi para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödendiği en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Dava konusu teminat mektubu için ödenen komisyon bedeli 530.350,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, hüküm altına alınan alacağın 40.334,20 TL 'sine 17.07.2025 dava tarihinden, 490.015,80 TL'sine 08.04.2026 ıslah tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi uygulanmasına, İhtiyati tedbir kararı gereği mahkemeye sunulan teminat mektubu için bankaya ödenen komisyon bedeli olarak 158.634,97 TL 'nin davalıdan alınarak davacıya ödemesine hüküm altına alınan alacağın 1.000,00 TL 'sine 17.07.2025 dava tarihinden, 157.634,97 TL'sine 08.04.2026 ıslah tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi uygulanmasına, ... Mahkemesinin 28/05/2025 tarihli ve ... sayılı ihtiyati tedbir kararının hüküm kesinleşinceye kadar devamına, 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 20.697.593,79 TL harçtan, dava açılışında alınan 5.162.632,31 TL peşin harç ile yargılama sırasında yatırılan 581.535,86 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 5.744.168,17 TL harcın düşülmesi ile eksik alındığı anlaşılan 14.953.425,62 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 5.162.632,31 TL peşin harç, 581.535,86 TL ıslah harcı, 615,40 TL başvurma harcı, 1.305,00 TL tebligat ücreti, 2.000,00 TL bilirkişi ücreti, olmak üzere toplam 5.748.088,57 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Duruşmalarda vekili temsil olunan davacı yararına yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 4.085.950,78 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak YATIRANLARA İADESİNE, Dair, Davacı Vekili Av. ... , Davalı Vekili Av. ... yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren İKİ HAFTA içerisinde ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ'ne İSTİNAF BAŞVURU YOLU açık olmak üzere, oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 21/05/2026

Başkan ... ¸e-imzalıdır. Üye ... ¸e-imzalıdır. Üye ... ¸e-imzalıdır. Katip ... ¸e-imzalıdır.