İlk Derece Mahkemesi 2025/139 E. 2026/130 K.

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : 2025/139 Esas KARAR NO : 2026/130 DAVA : Endüstriyel Tasarım (Tecavüzün Ref'i İstemli) DAVA TARİHİ : 23/06/2025 KARAR TARİHİ: 09/06/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Tecavüzün Ref'i İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkilinin, 1997 yılından bu yana açık hava mecralarının kalıcı mecralar arasında yer almasını sağlamak ve belirli hizmet standartlarının korunmasını temin etmek amacıyla çalışmalarını, ilk günkü heyecan, istek ve kararlılıkla sürdürdüğünü; bu süreçte mevcut ürün ve hizmet portföyünü sürekli genişleterek sektörde en geniş kapsamlı, istikrarlı ve daima en iyiyi ve en kaliteliyi hedefleyen bir firma konumuna ulaştığını, Müvekkilinin, yoğun emek ve masraflarla gerçekleştirilen ar-ge çalışmaları neticesinde, Türk Patent nezdinde 29.09.2022 tarihinde müracaat edilen -------- sayılı 1.2. Paragrafında belirtilen teknolojilerle donatılmış tasarımın münhasıran hak sahibi olduğunu, Davalının, müvekkilinin -------- sayılı tasarıma ilişkin tasarım hakkını ihlal etmek suretiyle; “-------- Mah. ---------- Blv. -------- No:---------, ---------” adresinde bulunan ---------- girişinde, merkezi lokasyonda bulunan alanda, müvekkilinin tasarım münhasıran hak sahibi olduğu ---------- sayılı tasarımın uygulandığı ve müvekkilinin ürünleriyle birebir aynı görünüşte olan ve tasarımını birebir taklit eden reklam panosunu kullanarak, müvekkilinin SMK'da düzenlenen tasarım hakkına tecavüz etmekte olduğunu, Davalı şirketin ürünlerinin müvekkili şirket tasarımı/ürünleri ile aynılık/benzerlik teşkil eden hususların haksız rekabet teşkil etmekte olduğunu, Davalının eylemlerinin açıkça müvekkilinin tasarım ihlali teşkil etmesi ve müvekkili şirketin telafi güç zarara uğraması sebebiyle dava sonuna kadar davaya konu ürünlere ihtiyaten el konulması gerektiğini, Tasarım hakkına yönelik tecavüzün tespiti amacıyla ---------- D.İş sayılı dosyasında Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla tespit talebinde bulunulduğunu; Mahkemece görevlendirilen uzman bilirkişinin, yaptığı yerinde inceleme ve teknik değerlendirmeler sonucunda, davaya konu edilen tasarımların esas ve şekil açısından ayırt edilemeyecek düzeyde benzer olduğunun ifade edildiğini, Davalı eylemlerinin, yalnızca tasarım hakkının ihlaliyle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda müvekkili şirketin ticari faaliyetlerini sekteye uğrattığını, pazardaki rekabet üstünlüğünü zayıflattığını ve sektördeki prestijini zedelemekte olduğunu belirtmiş ve Davalı tarafından, müvekkili şirkete ait tescilli reklam panosu tasarımının üretimi, kullanımı, teşhiri, dağıtımı, satışı ve üçüncü kişilere devri ile sair her türlü ticari faaliyette kullanılmasının, söz konusu ihlalin önlenmesi ve telafisi mümkün zararların önüne geçilmesi amacıyla Müvekkili şirketin tasarımına ihlal teşkil eden davalı şirkete ait ürünlerin imalinin, satışının, dağıtımının, depolanmasının, tanıtılmasının, ticari amaçla elde bulundurulmasının, teklif edilmesinin vs. ticari faaliyetlerin önlenmesine ve tecavüz konusu teşkil eden ürünler ile ürünlerin imal edildiği kalıpların yed’i emine teslimine yönelik İHTİYATİ TEDBİR KARARI verilmesini İhtiyati tedbir kararı kapsamında ihlal oluşturan reklam panolarının kaldırılmasına, piyasadan toplatılmasına ve üçüncü kişilere devrinin önlenmesine, davalı tarafından müvekkile ait tescilli tasarımı içeren reklam panosunun üretimi, teşhiri, satışı, kiralanması, devri ve sair her türlü ticari kullanımının ihtiyati tedbir yoluyla derhâl durdurulmasını, tasarım ihlali teşkil eden ürünlerin yer aldığı iş evrakları ve tanıtım evraklarına el konulmasına, Davanın kabulü ile Davalı şirketin, müvekkili şirkete ait tescilli tasarım hakkına tecavüz teşkil eden ve haksız rekabet teşkil eylemlerinin/fiillerinin durdurulmasına (men’ine) ve söz konusu hak ihlali neticesinde ortaya çıkan hukuka aykırı sonuçların ortadan kaldırılmasına karar verilmesini, Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVAYA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Müvekkili şirketin 1998 yılında alt yapı tesisleri yapmak, bölgenin ihtiyacını karşılayacak düzeyde konut inşaa etmek, inşaat sektörünün gelişmesi için sanayiler inşaa etmek, işletmek vb. amaçlarıyla kurulmuş olduğunu, bu hizmetleri uzun yıllar başarıyla ifa ettiğini ve halen de ifa etmekle birlikte 2008 yılında tür değiştirmek suretiyle Anonim şirket haline geldiğini ve ilerleyen yıllarda faaliyet alanını genişleterek --------- Büyükşehir Belediyesinin hizmet ihtiyaçları doğrultusunda faaliyet göstermeye başladığını, Müvekkili şirketin faaliyet alanları arasında bulunan reklam panolarının işletilmesini büyükşehir belediyesi adına gerçekleştirdiğinden, müvekkili şirket tarafından 4 adet muhtelif ölçülerde led ekranın çevrimiçi olarak içerik düzenlemeye, RSS beslemeleri gibi WEB içerikleri göstermeye ve bunları çevrimiçi olarak uzaktan yönetmeye müsait dış ortam led ekranların, gerekli olan parça ve sistemleriyle alımını içerir ihale açıldığını, ihale neticesinde --------- Şti.’nin ihaleyi kazandığını ve müvekkiline dava konusu reklam panosunu teslim ettiğini, Müvekkiline teslim edilen ve --------- girişine yerleştirilen totem taşıyıcı ile davacının tasarımı arasında ilk bakışta benzerlikler var gibi görünse de tasarımda çeşitli farklılıklarla birlikte birtakım yeniliklerin de mevcut olduğunu, Dava konusu ürünün tasarımının, davacının tasarımını taklit etmek suretiyle tasarım hakkına tecavüz ettiği iddiasını kabul anlamına gelmemekle birlikte, müvekkili şirketin açtığı ihale neticesinde temin ettiği totem taşıyıcının tasarımının tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunu bilmeksizin herhangi bir ticari amaç gütmeden ----------Büyükşehir Belediyesinin ihtiyaçları doğrultusunda temin etmiş olduğunu ve bu doğrultuda kullanmaya başladığını, Dava konusu ürünün müvekkili şirket tarafından imali, satışı, dağıtımı, depolanmasının söz konusu olmadığını; müvekkili şirket yeddinde davacı şirketin tasarımına ihlal teşkil eden herhangi bir ürünün de bulunamadığını belirtmiş ve Öncelikle ihtiyati tedbir talebinin kaldırılmasına, yerinde olmayan davanın reddine, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalı tarafça kullanılan reklam panolarının davacının adına tescilli --------- tescil numaralı tasarımından kaynaklanan haklarını ihlal edip etmediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. ---------- 24.06.2025 tarihli cevabı yazısında ----------- tescil sayılı tasarım tescil kayıtları ürün listesi, varsa yenileme tarihi, devir ve lisans belgelerinin tescil tarihlerin koruma sürelerini, renkli görselleri ve tescil belgesindeki bilgilerin aynısını içerir onaylı renkli sicil kayıtla yazımız ekinde gönderilmektedir. Söz konusu tasarımın geçerliliği devam etmediğini, ayrıca tasarım üzerinde herhangi bir devir ya da lisans kaydına rastlanılmadığı hususun da cevap verildiği görülmüştür.---------- Ticaret Sicil müdürlüğünün 01.07.2025 tarihli cevabı yazısında-------- ticaret sicili numarasında kayıtlı bulunan --------- ŞİRKETİ 16.7.1998 tarihli kuruluş tescili ile --------- ŞİRKETİ olarak kurulmuş olup, 22.08.2008 tarihli tür değişikliği tescili ile ---------- ŞİRKETİ olduğunu, Anonim şirketlerde, pay devir işlemleri ticaret siciline tescile tabi husus olmadığından, anonim şirketlerin ortaklık kayıtlarının müdürlüğümüzce tespiti yapılamadığını, Tescili yapılan tüm cihetlerin ilan edildiği ticaret sicil gazetesi ve pay sahiplerini gösteren tescili yapılan genel kurullara ait hazirun cetvelleri ile Şirket ---------- ŞİRKETİ iken Müdürlüğümüzde tescili yapılan hisse devir tescillerine ilişkin evrakların gönderildiğini, Şirketin 16.7.1998 tarihli kuruluş tescili ve 22.08.2008 tarihli tür değişikliği tesciline ilişkin ana sözleşme fotokopileri ektedir. İlgi yazınızda adı geçen --------- ŞİRKETİ--------- TİCARET SİCİLİ MÜDÜRLÜĞÜ'nün -------- Ticaret Sicili Numarasına kayıtlı olup Müdürlüğümüzde kaydı bulunmadığı hususunda cevap verildiği görülmüştür. Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır. Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre; 21.10.2025 tarihli ara kararı gereğince bilirkişiye, “tasarım hakkına tecavüz talepleri yönünden rapor düzenlenmesi” görevini tevdi edildiğini, dava konusu benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarımlar “Reklam Panosu” tasarımıdır. Davacı tarafa ait -------- numaralı tasarım tescili incelendiğinde genel geometrisinin dörtgen prizma oranlarda olduğu, yapının en üst bölgesinde alt gövdeye göre daha geniş ve iki yönde dışa taşan kısa kare oranlara yakın prizma bir alın öğesi bulunduğu (A), bu öğe altında daha içerlek ve iki yüzeyinde farklı biçim ve oranlarda undurlar yer alan kısa bir alan bulunduğu (B), geometri merkezinde gövdenin büyük bölümünü bütün yüzeylerde kaplayan geniş bir bildirişim alanı yer aldığı ve bu alanın her yüzeyde dik konumlanmış dikdörtgen oranlarda olduğu (C), altta zemine kadar inen prizma oranlarda bir kaide (D) ve en altta çok kısa ve hafif dışa taşan bir zemin bulunduğu (E) görülmüştür. Davalı tarafa ait tespit edilen ürün incelendiğinde benzer biçimde genel geometrisinin dörtgen prizma oranlarda olduğu, yapının en üst bölgesinde dışa taşan oranlarda kısa kare oranlara yakın prizma bir alın bulunduğu (A), bu öğe altında bir alan yer almadığı (B), geometri merkezinde gövdenin büyük bölümünü bütün yüzeylerde kaplayan geniş bir bildirişim alanı yer aldığı ve bu alanın her yüzeyde dik konumlanmış dikdörtgen oranlarda olduğu (C), altta zemine kadar inen prizma oranlarda bir kaide (D) yer aldığı ve bu kaidenin zemine kadar düz indiği (E) görülmüştür. Karşılaştırılan tasarımları oluşturan bütün öğeler benzer biçim, oran ve yüzey özelliklerindedir. Tasarımlar arasında bulunan fark yukarda yer alan ikinci dar alan ve zeminde yer alan kısa çıkma olup (B – E) bu farklar tasarımın bütüncül algısına ayırt edici nitelik kazandırmamakta tasarımlar aynı tasarımın versiyonu olarak algılanmadığını, Tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan teknik değerlendirme sonucunda Davacı tarafa ait -------- numaralı tasarım tescili ile Davalı tarafa ait tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, sonucuna varılmadığını, Davacı tarafa ait ---------- numaralı tasarım tescili ile Davalı tarafa ait tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:SMK'nın ,29, 56,59,69,81,149,maddeli ile TTK'nın 54,55 vd. Maddeleri,

GEREKÇE:Dava, davacı tarafa ait tescilsiz tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile, tecavüzün durdurulması, sonuçlarının ortadan kaldırılması ile tasarım hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasıdır. Davacı taraf, davacı tarafça kamuya sunulan ve tescilsiz tasarım hakkı sahibi olduğu fan modülü tasarımına davalı tarafça üretilerek satılan fan modülü tasarımının tecavüz oluşturur mahiyette ve davacının tescilsiz tasarımlardan kaynaklı haklarını ihlal eder mahiyette olduğunu beyan ederek tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile, tecavüzün durdurulması, sonuçlarının ortadan kaldırılması ile tasarım hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. SMK'nun 55. maddesinde tasarım "ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü" olarak tanımlanmış, bu kanun uyarınca tescil edilmiş olması halinde tasarımın tescilli tasarım olarak korunacağı, tescile konu edilmeyen tasarımların da SMK'nın 55/4. Maddesi gereği ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunacağı düzenlenmiştir. Yine SMK'nun 56. maddesinde, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı, 58. maddesinde ise tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir. SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır. Haksız rekabet ise Türk Ticaret Kanununun 54 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir. TTK'nun 55/4.maddesine göre başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemleri almak haksız rekabet olarak sayılmıştır. Haksız rekabetten söz edebilmek için kusur, zarar, illiyet bağı unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Yine haksız rekabeti düzenleyen Türk Borçlar Kanununun 57. maddesinin hükmünün temeli kişilik haklarına tecavüzü düzenleyen Türk Medeni Kanununun 24. maddesine dayanır. Haksız rekabet hükümlerinin düzenlenme sebeplerinin başında, başkalarının emeğinden haksız bir şekilde yararlanmanın önüne geçmek yatar., Bir başkasının uzun uğraşlar sonucunda elde ettiği kazanımlardan ve değerlerden hiç bir emek ve çaba sarf edilmeden yararlanılması haksız rekabetin en önemli örneklerinden biridir. Bu açıklamalardan sonra davacı tarafın tescilsiz tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet talepleri değerlendirilmiş, ---------- numaralı reklam panosu tasarımının 29.09.2022 tarihinde davacı adına tescil edildiği ve halen tescil korumasının devam ettiği, tasarımın tescili incelendiğinde genel geometrisinin dörtgen prizma oranlarda olduğu, yapının en üst bölgesinde alt gövdeye göre daha geniş ve iki yönde dışa taşan kısa kare oranlara yakın prizma bir alın öğesi bulunduğu (A), bu öğe altında daha içerlek ve iki yüzeyinde farklı biçim ve oranlarda undurlar yer alan kısa bir alan bulunduğu (B), geometri merkezinde gövdenin büyük bölümünü bütün yüzeylerde kaplayan geniş bir bildirişim alanı yer aldığı ve bu alanın her yüzeyde dik konumlanmış dikdörtgen oranlarda olduğu (C), altta zemine kadar inen prizma oranlarda bir kaide (D) ve en altta çok kısa ve hafif dışa taşan bir zemin bulunduğu (E) görülmüştür. Bu tespit sonrasında Mahkememizce alınan 08.12.2025 tarihli bilirkişi raporu ve 02.04.2026 tarihli ek raporda belirlendiği üzere davalı tarafa ait tespit edilen ürün incelendiğinde benzer biçimde genel geometrisinin dörtgen prizma oranlarda olduğu, yapının en üst bölgesinde dışa taşan oranlarda kısa kare oranlara yakın prizma bir alın bulunduğu (A), bu öğe altında bir alan yer almadığı (B), geometri merkezinde gövdenin büyük bölümünü bütün yüzeylerde kaplayan geniş bir bildirişim alanı yer aldığı ve bu alanın her yüzeyde dik konumlanmış dikdörtgen oranlarda olduğu (C), altta zemine kadar inen prizma oranlarda bir kaide (D) yer aldığı ve bu kaidenin zemine kadar düz indiği (E) görülmüştür. Karşılaştırılan tasarımları oluşturan bütün öğeler benzer biçim, oran ve yüzey özelliklerindedir. Tasarımlar arasında bulunan fark yukarda yer alan ikinci dar alan ve zeminde yer alan kısa çıkma olup (B – E) bu farklar tasarımın bütüncül algısına ayırt edici nitelik kazandırmamakta tasarımlar aynı tasarımın versiyonu olarak algılanmadığını, Tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan teknik değerlendirme sonucunda davacı tarafa ait --------- numaralı tasarım tescili ile Davalı tarafa ait tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarına dair teknik tespitler dikkate alındığında davalı tarafa ait Dış Mekan Led Ekran Totem (Taşıyıcı Konstrüksiyon) ürününün davacının tasarım hakkına tecavüz oluşturduğu kabul edilmiş ve tasarım hakkına tecavüzün tespiti ile tecavüzün durdurulmasına, tecavüzün sonuçlarının ortadan kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. Her ne kadar davalı taraf davacı adına tescilli tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsuru taşımadığını beyan etmiş ise de alınan 02.04.2026 tarihli raporda belirlendiği üzere -------- numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 29.09.2022 tarihinden önce kamuya sunulduğunu gösteren bir delil tespit edilemediği ve teknik şartnamede belirtilen yukarıda açıklanan özellikler dikkate alındığında tasarımın ayırt edici karakterinin de bulunduğuna dair tasarım hukuku ve endüstriyel tasarım uzmanı bilirkişilerin tespitlerinin yerinde olduğu kabul edilerek davalının bu yöndeki savunmalarına itibar edilmemiştir. Davacı tarafın asarım hakkına tecavüzden kaynaklı talepleri yanında haksız rekabetten kaynaklı talepleri de incelenmiş, haksız rekabet iddiasının davacı tarafın tasarım konusu ürününün üretilmesi ve satışa sunulmasından kaynaklı talepler oldukları, az yukarıda ifade edildiği üzere davacının tasarımının kamuya sunulduğu tarihten dava tarihine kadar geçen sürenin üç yılı aştığı, bu haliyle Koruma süresi dolmuş tasarım hakkında haksız rekabet hükümleri TTK 55/1-(a)4 çerçevesinde koruma sağlamanın mümkün olamayacağı, zira bu haklar bakımından tescil süresinin dolması ile ilgili sınai mülkiyet hakkının sona ererek serbest hale geleceği, dikkate alındığında haksız rekabetten söz edilemeyeceği kabul edilerek davcı tarafın haksız rekabet yönündeki taleplerinin de reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE, 1-Davalı tarafın Dış Mekan Led Ekran Totem (Taşıyıcı Konstrüksiyon) ürünü dolayısıyla davacı adına tescilli --------- tescil numaralı tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunun tespiti ile tecavüzün durdurulmasına, tecavüzün sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, 2-Davacı tarafın haksız rekabet taleplerinin REDDİNE, 3-Alınması gerekli 732,00 TL harçtan, peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile eksik 116,60 TL harcın davalıdan hazine yararına tahsiline, 4-Yargılama sırasında davacı tarafça yapılan 1.230,40 TL harç, 21.000,00 TL bilirkişi ücreti, tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 22.413,30 TL kabul ret oranına göre 7.396,389 TL' nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre kabul edilen tasarım hakkına tecavüz talebine ilişkin olarak 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, 6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre reddine karar verilen haksız rekabet talebine ilişkin 55.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine, 7-Bakiye avansın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı 09/06/2026