İlk Derece Mahkemesi 2024/817 E. 2026/547 K.

T.C. İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/817 Esas KARAR NO : 2026/547

DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) DAVA TARİHİ : 26/06/2024 KARAR TARİHİ : 11/09/2026

... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas - ... Karar sayılı dosyasında verilen 30/12/2024 tarihli ''gönderme'' kararı üzerine dosyanın mahkememize tevzii edilerek 2024/817 Esas sırasına kaydının yapıldığı görülmekle yapılan yargılama sonucunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile dava dışı keşideci ... Ltd. Şti.nin kendi aralarında ticari ilişki içerisinde olduğunu, bununla birlikte davacı ...'in dava dışı ... firmasında vekaleten temsilci olduğunu, bu vekalet ilişkisi kapsamında çeşitli ticari faaliyetlerin halen sürdürüldüğünü, müvekkilinin çek karnesinde çek yaprağının eksik olduğunu fark etmesi üzerine ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası ile ödemeden men tedbir talepli "çekin iptali" davası açıldığını, mahkemece 27/05/2024 tarihinde ilgili bankaya ödemeden men yasağı kararı verildiğini, söz konusu çekin müvekkilinin bilgisi dışında ve rızası hilafında elinden çıktığını, mahkemece yapılan araştırmada ... Bankası'nın ... tarihli, ... sayılı yazısında dava konusu çekin davalı tarafından ibraz edildiği, ödeme yasağı olması nedeni ile çek aslının davalıya iade edildiği bilgisinin verildiğini, çekin davalı tarafın uhdesinde bulunduğunu, bunun üzerine ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... E. Sayılı dosyasında 07/06/2024 tarihli ara karar ile 2 haftalık kesin süre içerisinde işbu davanın açılması için süre verildiğini, ayrıca davalılar hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulma zaruriyetinin de hasıl olduğunu, müvekkili ile davalı ve çekte yer aldığı iddia edilen diğer cirantalar arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını, şekil şartları bakımından tam ve geçerli olarak görülen fakat gerçek imzalar taşımayan çekin taraflarca takibe konulmasının an meselesi olduğunu belirterek, davalı tarafından çekle ilgili olarak icra takibinde bulunulması ve bu kişi tarafından çek bedellerinin tahsili durumunda müvekkilinin telafisi mümkün olmayan zararı söz konusu olacağından , bu zarara sebebiyet vermemek açısından davanın devamı süresince ödeme yasağının kararının devamına ve her türlü ... icra takiplerinin de ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına, ... Bankası ... Şubesi keşide yeri ..., keşidecisi .... Ltd. Şti.olan ... seri No'lu, 28/05/2024 Tarihli, 300.000 TL bedelli anılı çekin davalıdan istirdatına, müvekkilin haklı hamil olduğunun tespitine ve çekin müvekkiline teslimine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Dava dilekçesinin davalı vekiline 03.07.2024 tarihinde tebliğ edildiği, davalı vekilinin 17.07.2024 tarihinde süre uzatım talebinde bulunduğu, talebin kabul edilerek 18.07.2024 tarihinde iki hafta ek süre verildiği ancak davaya yasal cevap verme süresi içerisinde cevap verilmediği, 06.11.2024 tarihinde beyanda bulunulduğu anlaşılmakla, davalı vekili beyan dilekçesinde özetle; Davacı vekilinin ... Bankası ... Ş̧ubesi’ne ait keşide yeri İstanbul, keşidecisi ... Ltd. Şti. olan ... seri No'lu, 28/05/2024 keşide Tarihli, 300.000 TL bedelli çekin rızası hilafına elinden çıktığını iddia ederek, meşru hamil olduğunun kabulü ile çekin istirdadına karar verilmesini talep ettiğini, Yargıtay’a göre, kişisel defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi için defi ileri süren kişinin ...ilişkisinin tarafı olması gerektiğini, aksi taktirde çeke dayalı kişisel defilerin 6361 sayılı kanunun 9/3 maddesi gereğince... şirketine karşı ileri sürülemeyeceğini, dava konusu olayda davacının, ...ilişkicı vekilinin ... Bankası ... Ş̧ubesi’ne ait keşide yeri ..., keşidecisi ... Şti. olan ... seri No'lu, 28/05/2024 keşide Tarihli, 300.000 TL bedelli çekin rızası hilafına elinden çıktığını iddia ederek, meşru hamil olduğunun kabulü ile çekin istirdadına karar verilmesini talep ettiğini, Yargıtay’a göre, kişisel defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi için defi ileri süren kişinin faktoring ilişkisinin tarafı olması gerektiğini, aksi taktirde çeke dayalı kişisel defilerin 6361 sayılı kanunun 9/3 maddesi gereğince faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceğini, dava konusu olayda davacının, faktoring ilişkisinin dışındaki 4. Kişi olduğunu, Faktoring ilişkisinin, müvekkili...ile dava dışı ... arasında gerçekleştiğini, ...'in, kendi ...müşterisi olan dava dışı ...’un kendisine temlik etmiş olduğu alacakları müvekkil şirkete temlik etmek suretiyle faktoring işlemine tabi tuttuğunu, davacının ise tüm bu ilişkilerin dışındaki 4. Kişi olduğunu, 6361 sayılı kanunun 9/3 maddesine göre kişisel defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesinin ancak ve ancak ...şirketinin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması şartına bağlı olduğunu, TTK 687’nci maddesi gereğince de hamilin çeki iade ile yükümlü olabilmesi için, çeki iktisap ederken bile bile (kasten) borçlunun zararına olacak şekilde hareket etmesi gerektiğini, müvekkili şirketin dava konusu çeki iktisap ederken bile bile (kasten) borçlunun zararına olacak şekilde iktisap etmediğinin anlaşıldığını, zira müvekkilinin, dava konusu çeki, dava dışı olan faktoring müşterisi ...’ten iktisap ettiğini, söz konusu çekin iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket edilmediği gibi aksine 6361 sayılı yasada belirtilen usullere uygun olarak çekin iktisap edildiğini, bu nedenle, somut uyuşmazlık bakımından, çekin müvekkil şirketten istirdatının yasal koşullarının oluşmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. DELİLLER Dava konusu 1 adet çek suretinin davacı vekili tarafından dava dilekçesi ekinde dosyaya sunulduğu görüldü. ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden celp edildiği görüldü. ...Bankası'na, Finansal Kurumlar Birliği'ne, Türkiye Bankalar Birliği'ne, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na ve ...Bankası'na yazılan müzekkerelere cevap verildiği görüldü. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE Dava, davacının rızası dışında elinden çıktığını ileri sürdüğü ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait, ... seri numaralı, 28/05/2024 keşide tarihli, 300.000,00 TL bedelli çekin, çeki elinde bulundurduğu iddia edilen davalı faktoring şirketinden geri alınması ve davacının haklı hamil olduğunun tespiti istemine ilişkin çek istirdadı davasıdır. Dosyadaki tüm bilgi ve belgelerin bir arada değerlendirilmesi sonucu; Husumet (taraf sıfatı), dava konusu sübjektif hak ile taraflar arasındaki ilişkiyi ifade eden, maddi hukuktan kaynaklanan ve davanın esasına ilişkin bir itiraz niteliğindedir. Taraf sıfatının bulunup bulunmadığı yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilir. Davalı taraf sıfatı (pasif husumet), dava konusu hak kendisine karşı ileri sürülebilecek olan kişiye aittir; bu sıfatı taşımayan kişiye karşı açılan davanın esasının incelenmesine olanak yoktur. TTK'nın 792. maddesi uyarınca, herhangi bir şekilde elinden çıkmış bulunan kambiyo senedini eline geçiren hamil, hakkını ciro zinciri ile ispat ettiği takdirde, ancak senedi kötü niyetle iktisap etmiş veya iktisapta ağır bir kusuru bulunmuşsa senedi geri vermekle yükümlüdür. Çek istirdadı davası, niteliği itibarıyla senet üzerinde fiili hakimiyeti bulunan, yani çeki elinde bulunduran hamile karşı açılabilecek bir davadır. İstirdat davasında pasif husumet ehliyeti çekin fiili zilyedine aittir. Davacının haklı hamil olduğunun tespitine yönelik talep de istirdat talebinin ön sorunu ve tamamlayıcısı niteliğinde olup, aynı şekilde çeki elinde bulunduran kişiye karşı ileri sürülebilir. Somut olayda; davacı, çekin davalıda bulunduğunu...Bankasının 06/06/2024 tarihli yazısına dayandırmış ise de, bu yazı yalnızca çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiğini ve ödeme yasağı nedeniyle çek aslının o tarihte davalıya iade edildiğini göstermektedir. Mahkememizce davalıdan çeke ilişkin tüm dayanak belgeler istenmiş; davalı vekilince sunulan 28/08/2026 tarihli beyan ve ekli belgelerden, davalının dava konusu çeki dava dışı ... A.Ş. ile aralarındaki faktoring sözleşmesi kapsamında, dava dışı ...'tan ... A.Ş.'ye temlik edilen alacaklara ilişkin olarak devraldığı, çekin karşılıksız kalması üzerine çek bedelinin davalıya ... A.Ş. tarafından ödendiği ve bedelin ödenmesi nedeniyle çekin, işbu davanın açıldığı 26/06/2024 tarihinden önce davalı tarafından ...A.Ş.'ye iade edildiği anlaşılmıştır. Faktoring ilişkisinde, temlik eden (satıcı) faktoring şirketinin karşılıksız kalan çek bedelini ödemesi üzerine çeki geri alması olağan ticari uygulamaya uygun olup, davalının bu beyanı dosyaya sunulan belgelerle anlaşılmıştır Taraf sıfatı, kural olarak dava tarihindeki duruma göre belirlenir. Çekin davalı tarafından dava açılmadan önce elden çıkarılmış olması karşısında, davalı dava tarihi itibarıyla çekin hamili ve zilyedi değildir. Bu itibarla, dava konusu çekin dava tarihinden önce dava dışı ... A.Ş.'ye iade edildiği ve davalının elinde bulunmadığı anlaşıldığından; çeki elinde bulundurmayan davalının, çekin istirdadı istemi bakımından pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından davanın usulden reddine ilişkin yazılı şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; 1-DAVANIN PASİF HUSUMET YOKLUĞUNDAN REDDİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 732,00-TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 512,33-TL harçtan mahsubu ile geri kalan 219,67-TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 45.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine, Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/09/2026

Katip E-imza

Hakim E-imza