İlk Derece Mahkemesi 2024/376 E. 2025/160 K.

T.C. ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/376 Esas - 2025/160

T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ K A R A R

ESAS NO : 2024/376 KARAR NO : 2025/160

DAVA : Endüstriyel Tasarım ... kararı iptali DAVA TARİHİ : 13/08/2020 KARAR TARİHİ : 05/05/2025 Yazıldığı Tarih: 30/05/2025

İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde ÖZETLE: Davacı tarafından 24.11.2019’da ... başvuru numaralarıyla tasarım çoklu tescil başvurusunda bulunulduğu; Davalı ... Ltd.Sti’nin SMK 67/2 uyarınca itirazı üzerine, ...’nın 03.06.2020 tarihli ... sayılı kararlarıyla Davacının tasarımları ile ... sayılı uluslararası tasarım ve ... sıra numaralı tasarımların, bilgilenmiş kullanıcılar nezdinde genel izlenim itibariyle aynı/yüksek oranda benzer olduğu gerekçesiyle tasarım tescillerinin hükümsüzlüğüne karar verildiği; oysa, şişenin zorunlu unsurlarının dışında tasarımcıya kalan serbest alanın ve seçenek özgürlüğünün kısıtlı olması, bu doğrultuda tasarıma ayırt edicilik katmanın da nispeten daha sınırlı olduğu; Davacı tasarımı ile ... firmasına ait ... sayılı uluslararası tasarım arasında gözle görülür farklar bulunduğu; Davacının şişe tasarımlarında geniş ve uzun, yarım küre şeklinde bir kapak ve kapakta da şişedeki boyuna çizgilere uyumlu olarak dik çizgiler bulunduğu; çizgiler arasında dışarı doğru yuvarlak ince çubuklar yer aldığı; şişelerindeki kolonya kokunun havayla temasını önleyerek kokusunu korumak için yalıtım özelliğinin fazla olması gerektiğinden iç içe iki kapak veya et kalınlığı fazla olan kapak kullanıldığı ve kapağın görünümde belirgin farklılık yaratacak şekilde iri olduğu; ... firmasına ait su şişesinin kapaklarının yalın ve daha düz olup, sağlam fakat çabuk açılacak şekilde tasarlandığı; bahsedilen kapakların kalitesinin ve malzemesinin, ağız kısımları, kapak boyutları, kapak renkleri, renk tonları, parlaklık ve matlıklarının farklı olduğu; Davacıya ait şişenin boyun kısmı ağızdan hemen sonra dışbükey, dar bir yay (...) ile genişler gövde ile bütünleştiği; şişenin bu genişlikte silindirik yapıda tabana kadar uzandığı, şişede ise ağız genişliğinde kısa bir boyun bulunduğu; benzerliği iddia edilen şişe tasarımında ise boyun geniş yaylı bir eğimle genişleyerek omuza kadar indiği, dışbükey bir yay (...) ile omuzu oluşturarak gövdeyle birleştiği; ağız ile gövde arasındaki mesafenin uzun olması ve eğimin geniş bir yaydan oluşması sebebiyle şişenin omuz kısmının gövdeden daha geniş algılandığı; Davacı ve benzerliği iddia edilen şişe tasarımının boyutları, dış yüzey çizgileri ve etiketlerin boyutu, şişeler üzerindeki çizgilerin etikete kadar olan ölçüleri, etiket aralıkları ve etiketten sonra tabana kadar olan mesafe ölçülerinin, etiket alanlarının yeri ve boyutlarının tamamen farklı olduğu; Davacı şişesinin üzerindeki etiketin kolonyayla uyumlu renk ve görünümde olmasının özgünlük olup herhangi bir etiketin yerine bu desendeki etiketin kullanılmasının şişeye ayırtedicilik kattığı; Davacının kolonya şişesinin dışında yer alan çizgiler, gövdenin aşağısına kadar ilerleyerek şişenin tabanına gelince sona ererken, hükümsüzlüğe gerekçe gösterilen şişenin dış çizgileri şişenin altına varmadan üst noktada sona erdiği ve şişenin alt kısmında farklı bir tasarımın göze çarptığı; dıştaki çizgilerin, şişelerin alt dönemeçlerindeki tasarımlarının farklı göründüğü; şişelerin tabanının başladığı kısım ve taban tasarımlarının farklı olduğu; gerekçe gösterilen şişe ... nezdinde 2013’de tescil edilmiş olsa da 5 yıllık koruma süresinin dolduğu 2018’de yenilenmediği; şişelerin kullanım amaçları ve şekli, boyutları, yapısal özellikleri, kapakların malzemesi, kalitesi, ağzı, boynu, gövdesi, etiketleri ve taban tasarımlarının tamamen farklı olduğu; ... kararlarında yine Davacı adına tescilli ... sıra numaralı tasarımların da gerekçe gösterildiği; oysa, ... sayılı tasarım tescilinde yer alan şişelerin Davacının yeni kolonya şişesinin ilk örnekleri olduğu; Davacının daha sonra ürettiği ve piyasaya sürdüğü kolonya çeşitlerine, içeriklerine, kokularına göre kolonyanın bu özellikleriyle uyumlu renk ve biçimden oluşan kutu, etiket tasarlamış ve yeni bir konsept içerisinde kolonya şişesini renk ve dokunuş bakımından farklı bu özgün renkli figürlerle bezeyerek çoklu başvuru yaptığı” gerekçeleriyle ... sayılı ... Kararlarının İptali ile bu kararlarla tescil başvuruları reddedilen sırasıyla ... sayılı tasarımların davacı adına tescili işlemlerinin tamamlanmasını talep ve dava etmiş, duruşmada da dilekçesini aynen tekrar etmiştir. SAVUNMA: Davalı kurum vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: Alınan kararlar ve yapılan işlemlerin usule ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı şahıs vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: Davacı tarafından müracaat edilmiş olan tasarımlar açık bir şekilde Yenilik ve Ayırt Edicilik Özelliğini haiz olmadığı; Davacı aleyhine açılan ... sayılı tasarım hükümsüzlük davasında, işbu dosya Davacısı adına tescil edilmiş “... numaralı tasarım tescillerinin başvuru yenilik ve ayırt edicilik nitelik şartlarına sahip olmadığı” için hükümsüzlüğüne karar verildiği ve bu tasarımların huzurdaki davaya konu ... tasarımların birebir aynı tasarımlar olduğu; ... unvanı ile İspanya’da faaliyet gösteren firma adına 09052013 tarih ve ... no ile tescil edilmiş ve 2014 yılında ambalaj tasarımında en prestijli ödüllerden ... ödülüne layık görülmüş olan endüstriyel tasarımına konu şişe tasarımı ile davalı tarafından tescil edilmiş tasarımların da birebir aynı olduğu; Davacı adına tescil edilmiş olan, 9.05.2014 tarih ... başvuru numaralı tasarım, 12.04.2016 tarihli ... numaralı tasarımlar, 13.04.2016 tarihli ... numaralı tasarımlar ve 15.04.2016 tarihli ... numaralı şişe tasarımının ve aynı şekilde işbu dava konusu tasarımların Yenilik ve ayıredicilik özelliği taşımadıkları, zira Davacı adına tescil edilmiş olup bilahare hükümsüz kılınan yukarıda dosya numaraları bildirilmiş tasarımlar ile birebir aynı olan işbu dava konusu tasarımlar ile küçük ayrıntılarda dahi farklılık barındırmadığının görüldüğü; Davacı adına tescil edilmiş olup ... E. nolu dosyada hükümsüz kılınmış olan şişe tasarımları ve işbu dava konusu tasarımların ... numaralı şişe tasarımı karşılaştırıldığında; Her iki tasarımın, yukarıdan aşağıya dik, birbirine paralel ve kısa aralıklı çizgiler ile karakterize edildiği ve çizgi aralıklarının birbirleri ile aynı olduğu, Dava tasarımı ve ... tasarımı şişelerde, etiket üstündeki bölüm, aynı şekilde şişe ağzına doğru bombeli bir şekilde karakterize edilirken, etiket üstünde kalan bölümün etiket altında kalan bölüme oranla daha kısa şekilde tasarlanmasının da yine her iki tasarımın ortak karakteristik özelliğini oluşturduğu; etiketin yerleşimi sonrasında üst kısmı kısa ve kapağa doğru daralan bombeli bir yapı ve etiket altı bölümün ise üst kısma oranla daha uzun ve düz bir kesit ile karakterize edildiği; Her iki tasarımın da boyut ve genişlik olarak aynı şekilde karakterize edildiği” gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir. MUHAKEME:HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır. 6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU";( 10/01/2017 yürürlük ) Madde 55'te ( Tasarım ve ürün ) ; konusu düzenlenmiştir. Buna göre; Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Tasarım konusu ürün, (bilgisayar programları hariç) endüstriyel (makineler ) yoluyla veya elle üretilen herhangi bir nesne , birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneler , birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterlerini ifade eder. Birleşik ürün denildiğinde ise , sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür. Tasarım, bir ürün ya da ürün parçasının görünümüdür. Dolayısıyla görünmeyen bir ürünün tasarımının tescili olanaklı değildir. Bir tasarımın elde edilmesinde harcanan dikkat, çaba, tecrübe aktarımı gibi hususların tek başına bir önemi bulunmamaktadır. Tasarımın korunması için, kaliteli, estetik, faydalı ya da işlevsel olması gerekmemektedir. Ancak, tasarım koruması talep edilen görünümün, fikri veya zihni bir emek ve çabanın ürünü olması gerekmektedir. Tasarım düşüncesi, bir üründen bağımsız olarak hukukî korumadan yararlanamaz. Tasarımın koruma görmesi için mutlaka bir üründe tecessüm etmesi gerekir. Madde 56 'da( Yenilik ve ayırt edicilik ); konusu düzenlenmiştir. Buna göre; Tasarım, yeni ve ayırtedici ise kanun korumasından yararlanır. Şayet birleşik parçalardan oluşan bir üründe, bir veya birkaç parça tasarım sözkonusu ise o parça ürüne takıldığında görünür halde ise , yenilikle beraber ayırtediciliği de varsa tasarım olarak korunması mümkün olur. Bu maddede belirtilen normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder. Bir tasarım, diğer tasarımla mukayesesinde; Eğer mesnet alınan tesçilli tasarım ise onun başvuru veya rüçhan tarihinden daha önceki bir tarihte; Mesnet alınan tesçilsiz tasarım ise onun kamuya sunulduğu tarihten daha önceki bir tarihte kamuya sunulmamış ise YENİ kabul edilir.(Yenilik kriteri) Tasarımlar bilgilenmiş kullanıcı açısından sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bilgilenmiş kullanıcı tasarımı mukayese ederken ; tesçilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden daha önceki bir tarihte; tesçilsiz tasarım için kamuya ilk sunulduğu tarihten daha önceki bir tarihte kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarım AYIRTEDİCİ kabul edilir. ( Ayırtedicilik kriteri) Yenilik kavramı daha çok fiili bir duruma ilişkin olup her bir somut olayda ve somut ürün yönünden ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Bununla birlikte yenilik unsurunun varlığı için önceden hiç bilinmeyen bir görünümün elde edilmesi veya bilinen bir görünümün değişik yorumlarla ve yaklaşımla yeniden tasarlanması olgusunun varlığı gerekir. Fikri mülkiyet hukukunda taklidin yasak, esinlenmenin ise serbest olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Bu olgu öğretide “yararlanma ve benzetme serbestisi ilkesi” olarak ifade edilir (...). Yenilik unsurunun tespitinde önemli olan tasarımın dış görünümdür. Görünmeyen unsurların tasarımın yeniliğine etkisi bulunmamaktadır. Buradaki Bilgilenmiş kullanıcı; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Öğretide ise bilgilenmiş kullanıcı bir uzman olmayıp, tasarım konusu ürünleri daha önce görmüş ve bu ürünlerin ne olduğunu bilebilecek bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilir. Bir tasarımın ayırt edici nitelikte olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenime göre belirlenir. Ayırt edicilik tespit edilirken ayrıntıya girilir ve detaylı inceleme yapılır. Bilgilenmiş kullanıcının nazarında, farklılığın belirgin olması aranır. Bu unsurun tespitinde dış görünüm esas alınır. Tasarım başvurusundaki tarifnamelerin bu anlamda önemi bulunmamaktadır. Zira tasarımda korunan işlevsellik değil görsel unsurdur. " Madde 57 'de (1) Kamuya sunma) konusu düzenlenmiştir. Buna göre; Ürünü sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. (kamunun bilgi erişimine sunulması ) Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. Şayet tasarım, başvuru veya rüçhan tarihinden önceki 12 ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile 3.ncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez. " Madde 58 de ( Tasarımın Koruma kapsamı ve koruma dışı hâller ) Buna göre; Tasarım sahibi kendi tasarımına benzer ancak yenilik ve ayırtedicilik yönü bulunmayan tasarım sahiplerine , kullanıcılarına yönelik kanundan doğan bütün haklarını kullanabilecektir. Burada değerlendirme yapılırken tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi de dikkate alınacaktır. Şayet tasarım koruması 5846 sayılı FSEK'de aranan şartları da taşıyorsa FSEK hükümlerine göre de korunabilir. Tasarımın Koruma kapsamı dışında olan halleri ; a) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar. b) Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri. c) Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri. ç) ... Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dinî, tarihî ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içeren tasarımlar. Yenilik ve ayırtedici olmaları şartıyla farklı veya eş birimlerden oluşan modüler bir sistemde bu birimlerin birbirleriyle sonlu veya sonsuz olarak çeşitli biçimlerde bağlantı kurmasını sağlayan tasarımlar korumadan yararlanır." hükümleri yer almaktadır. ÖNCEKİ DEĞERLENDİRME; Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı firmanın değişik sıra nolu tasarımlarına yönelik davalı firmanın ileri sürdüğü mesnet tasarımlar karşısında davacı tasarımlarının bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunup bulunmadığı, itiraz hakkında ...'in vermiş olduğu ... nolu ... kararlarının yerinde ve doğru olup olmadığı, iptalinin gerekip gerekmediği noktasında olduğu anlaşılmıştır. ... sayılı ... kararının 08/06/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, ... sayılı ... kararının 05/06/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, ... sayılı ... kararının 08/06/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, ... sayılı ... kararının 08/06/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği,... sayılı ... kararının 08/06/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, ... sayılı ... kararının 05/06/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, ...sayılı ... kararının 08/06/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, ... sayılı ... kararının 15/06/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, ... sayılı ... kararının 15/06/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, ... sayılı ... kararının 10/06/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, davacının da 5000 sayılı ... Kanununun 15/C maddesinde öngörülen iki aylık süre içerisinde 13/08/2020 tarihinde ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu 156.ncı maddesinde görevli ve yetkili mahkemeye dava açtığı anlaşılmıştır. ... sayılı ... Kararlarında; "Davaya konu ... sıra numaralı tasarımına ilişkin ... sayılı, ... sıra numaralı başvuruya ilişkin ... sayılı, ... sıra numaralı başvuruya ilişkin ... sıra numaralı başvuruya ilişkin ... sıra numaralı başvuruya ilişkin ... sıra numaralı başvuruya ilişkin ... sıra numaralı başvuruya ilişkin ... sıra numaralı başvuruya ilişkin ... sıra numaralı başvuruya ilişkin ... sıra numaralı başvuruya ilişkin ... sayılı 16.05.2020 tarihli ... Kararlarında, özetle, “24/11/2019 başvuru tarihli tasarımların, genel görünüm itibariyle itiraza gerekçe olarak gösterilen ... Firması’na ait ... kodlu şişe tasarımına nazaran yeni ve ayırt edici olduğu ve ... Hukuk Mahkemesinin ...E. sayılı dava dosyasında yer alan bilirkişi raporları, ... sayılı Değişik İş dosyası ve hükümsüzlük davası delil listesinin doğrudan huzurdaki uyuşmazlık ile ilgisinin olmadığı ve bu belgelerin kişisel beyanlar ile kanaatleri yansıttığının belirlendiği ve delil listesi açısından itirazın kabul edilmediği; buna karşılık, itiraza konu tasarımlar ile itiraza gerekçe olarak gösterilen ...sıra numaralı tasarımların ve ... sayılı uluslararası tasarım tescilinin, şişe malının bilgilenmiş kullanıcıları nezdinde genel izlenim itibarıyla aynı/yüksek oranda benzer olduğu; başvuru sahibi vekili tarafından beyan edilen farklılıkların ürünlerin genel görünümlerini etkilemeyen ayrıntı seviyesinde farklılık olduğu ve şişe emtiası açısından düşünüldüğünde boyut ve etiket farklılıklarının ürünleri farklılaştırmaya yeterli olmadığı; bu nedenle başvurunun itiraza mesnet yurt içi ve yurt dışı tasarımlar karşısında yeni veya ayırt edici olmadığı düşünülerek itirazın kabulüne ve itiraza konu tasarım tescillerinin hükümsüzlüğüne karar verildiği” ifade edilmiştir. Türk Hukukunda koruma görecek olan bir tasarımda bulunması gereken olumlu şartlar ; a) Yenilik, b) Ayırt edici nitelik, c) Tasarlanan ya da Tasarımın uygulandığı Ürün ve/veya Ürün Parçası ve d) İnsan duyuları ile algılanabilen görünüm şeklinde sıralanabilir. Bilirkişi heyetinden alınan 26/07/2021 tarihli raporda ÖZETLE:" davaya konu ... sıra numaralı davacı tasarımlarının, davaya konu ... kararlarında mesnet gösterilen dava dışı “...”in 09.05.2013 başvuru tarih ... tescil sayılı tasarımına veya davacının önceki tarihli ... sıra numaralı tasarımlarına kıyasen yenilik ve ayırt edicilik vasfı taşımadığı; yoğunluk taşıyan ortak özelliklerin/benzerliğin teknik zorunluluktan/seçenek özgürlüğünün sınırlı olmasından kaynaklanmadığı " şeklinde ifade edilmiştir. Mahkememizce yapılan yargılama sonunda 29/09/2021 tarih ve ... sayı ile " davaya konu ... sıra numaralı davacı tasarımlarının, davaya konu ... kararlarında mesnet gösterilen dava dışı “...”in 09.05.2013 başvuru tarih ... tescil sayılı tasarımına veya davacının önceki tarihli ... sıra numaralı tasarımlarına kıyasen yenilik ve ayırt edicilik vasfı taşımadığı; yoğunluk taşıyan ortak özelliklerin/benzerliğin teknik zorunluluktan/seçenek özgürlüğünün sınırlı olmasından kaynaklanmadığı " şeklindeki gerekçelerle iştirak edilerek dava konusu ... kararları yerinde ve doğru olduğundan davanın reddine" şeklinde karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı tarafından İSTİNAF yoluna gidilmiş olup ....'nin 28/06/2024 tarih ve ...sayı ile "Somut olayda, tasarım başvurularının kısmen reddine ilişkin ... kararlarının iptaline yönelik davaların, aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması nedeniyle aralarında bağlantı bulunduğu ve bu itibarla birlikte görülmelerinde bir isabetsizlik yok ise de her bir dava yönünden ayrı ayrı başvurma ile peşin karar ve ilam harçlarının alınması gerekirken, dava açılırken tek bir harç alınarak yargılamaya bu şekilde devam edilmesi ve mahkemece gerekçeli kararda tek bir harca hükmedilmesi doğru görülmemiş, harç kamu düzenine ilişkin olup re’sen gözetilmesi gerektiğinden, HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir. Kabule göre de; tasarım, 6769 sayılı SMK'nın 55. maddesinde, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü olarak tanımlanmıştır. Aynı Yasa'nın 56. maddesinde, yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların anılan Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı düzenlenmiş, maddenin 4. bendinde yenilik unsuru tanımlanmış ve bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarımın yeni kabul edileceği, sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteren tasarımların aynı olduğu hüküm altına alınmıştır. Ayırt edicilik ise aynı maddenin 5. bendinde düzenlenmiş, bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenimin, tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edileceği belirtilmiştir. O halde bir tasarımın tescil edilebilmesi için yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşıması gerekli olup, bu özelliklerin bulunup bulunmadığının çözümü ise hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir husustur. Bu itibarla, bir tasarımın yenilik ve ayırt edicilik koşullarını taşıyıp taşımadığının belirlenmesi için mahkemece tasarım konusunda uzman bilirkişine görüşüne başvurulması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir. İlk derece mahkemesince de uyuşmazlığın çözümünün hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektirdiği kabul edilerek bilirkişi incelemesine başvurulmuş ise de oluşturulan bilirkişi heyetinde, tasarım konusunda uzman bir bilirkişi bulunmamaktadır. Bu itibarla, içerisinde tasarım uzmanı da bulunan bir bilirkişi heyetinden, dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşıyıp taşımadığı hususunda rapor alınarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulü ile ... Hukuk Mahkemesi 29/09/2021 gün ve .... sayılı kararının KALDIRILMASINA; 2-Dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine İADESİNE," şeklinde İADE kararı ile dosya yeniden mahkememize gönderilmiştir. Yeniden DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE: Taraflar duruşmaya davet edildikten sonra ... iade kararında geçtiği şekilde her bir dava yönünden ayrı ayrı başvurma ile peşin karar ve ilam harçlarının alınması ara kararı kapsamında eksik harçlar ikmal ettirilmiş, yine içerisinde tasarım uzmanı da bulunan yeni bir bilirkişi heyetinden, dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşıyıp taşımadığı hususunda rapor alınmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda aralarında tasarım uzmanının da yer aldığı görev verilen bilirkişi heyeti tarafından sunulan 13/12/2024 tarihli raporda ÖZETLE " MESNET ... SIRA NOLU TASARIM BAKIMINDAN Ortak Özellikler -gövde kısmı tüm tasarımlarda yukarıdan aşağı doğru inen ardışık şeritlerdenoluşmakta, -boyut olarak tasarım dış görüntüde benzerlik bulunmakta, -orta gövde kısmında dava konusu tasarımlarda etiket örnekleri yer alırken, aynı kısımda mesnet tasarımda çizim olduğu için girintili çıkıntılı yatay üç adet şerit yer almakta, -delil eklerinden bakıldığında alt taban kısımları benzerdir (...), -delil eklerinden bakıldığında boyun kısımları da birebir aynı olmasa da benzerlik göstermekte (...), Farklılıklar -kapak kısımları farklıdır, mesnet tasarımda yatay iki şerit ve oyuktan oluşmakta iken dava konusu tasarımlarda çok daha uzun ve dikey ardışık şeritlerden oluşmakta, -... KARARINA MESNET DAVACI ŞİRKET ADINA TESCİLLİ ÖNCEKİ TASARIMLAR BAKIMINDAN Ortak Özellikler -davacı tarafın ... nolu tasarımları hariç, kapak-gövde-etiket ve alt taban kısımları benzemektedir, -davacı tarafın ... nolu tasarımları için ise; -gövde kısmı yukarıdan aşağı doğru inen ardışık şeritlerden oluşmakta, -boyut olarak tasarım dış görüntüde benzerlik bulunmakta, -orta gövde kısmında dava konusu tasarımlarda etiket örnekleri yer alırken, aynı kısımda mesnet tasarımlarda boş/düz ve kalın bir yatay kısım bulunmakta, Farklılıklar -davacı tarafın ... nolu tasarımları için gövde kısmında yer alan dikey ve ardışık şeritler daha seyrek aralıklıdır -DAVACI FİRMA TARAFINDAN MAHKEMEYE İLETİLEN TASARIM ÜRÜNLERİ Davacı firmanın Sayın Mahkeme’ye ilettiği 4 adet kağıt torba ve her birinin içinde yer alan 4’er adet kolonya şişeleri ve dış ambalajları heyetimizce teslim alınıp yakından inceleme fırsatı bulunmuştur. Her bir kağıt torba içinden alınıp fotoğraflanan bazı örnek ürünler aşağıda yer almaktadır. DEĞERLENDİRME; SMK’nın tescilli tasarımlar için öngördüğü yasal düzenlemeler çerçevesinde, tarafların tecavüz ve hükümsüzlük iddiaları değerlendirilirken, öncelikle uyuşmazlığa konu “ŞİŞE” tasarımının ayırt edicilik değerlendirmesinde algısı dikkate alınacak bilgilenmiş kullanıcı kitlesi ile bu tasarımın teknik bir zorunluluktan kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi gerekir. Tüm bu bilgilerin ışığında, bilgilenmiş kullanıcı; karşılaştırmaya konu ürünün doğası ve görünümü hakkında bilgi sahibi olan ve daha önce o ürünü belli bir süre kullanmış, başka bir deyişle ürün hakkında bilgi sahibi olan kişidir ve her somut örnek açısından bilgilenmiş kullanıcının ayrı ayrı tespit edilmesi gereklidir. Bu kişi, karşılaştırmaya konu ürünün tasarımına bağlı olarak, o ürünün son kullanıcısı/alıcısı olabileceği gibi, ürünün ait olduğu sektörü ve sektördeki ürünleri bilen bir satıcı da olabilecektir. Öyleyse, bilgilenmiş kullanıcı; bir uzman olmayacağı için tasarım üzerindeki detaylarda meydana gelen küçük farklılıklara dikkat etmemekle birlikte, alım tercihlerini etkileyecek hususlarda yapılan değişiklikleri fark edebilecek kişi/kişiler olacaktır. Somut uyuşmazlık konusu tasarım görseli “Şişe” konulu bir üründür ve Lokarno Sınıfı 09- 01’e girmektedir. Somut olaya konu taraf şişeleri incelendiğinde, şişelerin baskın karakterinin boyun kısmından başlayarak topuk kısmına kadar ilerleyen yüzeyin dikey hatlarla kabartılmış bir yapıya sahip olması olduğu görülmüştür. Bu yüzey kalitesi şişenin tüm yüzeylerinde tekrarlanır haldedir. Bununla beraber şişenin genel kompozisyonu boyun, omuz, gövde ve topuk boyunca yüksek benzerlik göstermekte olup ... nolu tasarımda omuz kısmındaki sehim boyun kısmın yaklaşırken diğerine oranla daha içe yönelerek tırmanmaktadır. Tasarımların tüm gövde boyunda ilerleyen kabartma sayıları farklılık gösterse de bilgilenmiş kullanıcının ancak detaylı bir incelemesi neticesinde ulaşabileceği minör bir farka işaret etmektedir. Taraf şişelerinin etiketleme bölgesi yakın konumda olup konu şişe tasarımı olduğundan etiket varlığı veya yokluğu veya etiketin kompozisyonel özelliklerinin farklılık yaratmayacağı düşünülmektedir. Tasarımların aynı eğimle ilerleyen topuk ve alt kısımlarında farklılık bulunmakta davacı tasarımında kabartmalar topuğa kadar inerken mesnet tasarımlarda topuk taban birleşimine yakın sonlanmaktadır. Genel bir değerlendirme yapıldığında şişe tasarımında kesit ürün tasarımın en belirleyici unsurlarından olup davacı tasarımı ve mesnetler arasında kesit geometrisi açısından özellikle omuz kısmında fark olsa da bilgilenmiş kullanıcı tarafından omuz farkının ancak detaylı bir inceleme neticesinde ortaya çıkabileceği bu nedenle genel izlenim olarak benzer olarak addedilmesi gerektiği düşünülmektedir. Bununla beraber ritmik kabartılar davacı tasarımları ile mesnetlerin ortak bir özelliği olup sayısal fark haricinde bir farklılık bulunmamaktadır. Bu haliyle bilgilenmiş kullanıcı açısından kabartılı yapı öncelikli olacağından kabartı sayısındaki ancak yoğun dikkatle tespit edilebilecektir. Diğer taraftan taban geometrisi şişe tasarımında tali bir unsurdur ve hipotetik bilgilenmiş kullanıcı açısından diğer baskın şişe özellikleri karşısında ancak ayrıntılı bir değerlendirme ile tespit edilecektir. Etiketin varlığı veya yokluğu var ise farklılıkları şişe tasarımında ancak konumu açısından önemlidir. Zira aynı şişeye farklı etiketler yapıştırmak o tasarımı da farklılaştırmayacaktır. Aksi durumda tescilli bir tasarıma farklı bir etiket yapıştırarak farklılık ve ayırt edicilik iddiasında bulunulabilir ki bunun mümkün olmadığı izahtan varestedir. Kolonya şişesi emtianın niteliği açısından kolayda bir maldır ve bilgilenmiş kullanıcı açısından rutin bir satın alma davranışına yani, yeniden öğrenme ihtiyacının olmadığı veya çok az olduğu satın alma biçimine tabidir. Bu açıdan bakıldığında bilgilenmiş kullanıcının yukarıda bahse konu minör farkları tespit etmesi ancak çok yüksek bir dikkat seviyesi ile mümkünken, benzerliklerin baskın yapısı davacı tasarımları ve mesnetlerin benzer olarak algılanmasını sağlayacaktır. Bu açıdan davacı tasarımlarının mesnet tasarımlar karşısında ayırt edicilik seviyesinin düşük olduğu, minör farklılıkların ayırt edicilik sağlayamayacağı düşünülmektedir. Bu meyanda davacı tasarımlarının mesnet tasarımlar karşısında şişe tasarımının asli unsurları olan temel form (baş, boyun, omuz, gözde ve topuk kesiti), yüzey kalitesi ve etiket bölgesi yönünden yeni olmadığı, bilgilenmiş kullanıcının genel izlenimi açısından tali unsurlar açısından var olan farklılıklar yönünden ayırt ediciliğinin düşük olduğu ve mesnet tasarımların bir versiyonu olarak algılanacağı kanaati oluşmuştur. Mutlak Yenilik Bakımından; Heyetimiz kamuya açık internet arama motoru üzerinden “şişe” ve hatta “kolonya şişesi” olarak yaptığı araştırmada ilk çıkan örnekler aşağıda görüldüğü gibidir: Buna ek olarak, çizgisel ve dikey desenleri tasarımında kullanmak isteyen bir tasarımcı için seçenek özgürlüğünü ifade etmesi bakımından, internetten erişilebilecek kaynaklardan derlenen ve dava konusu tasarımlara benzer şekilde çizgisel deseni olan, kolonya ambalajı olarak veya farklı amaçlarla kullanılan şişeler aşağıdaki görselde sunulmuştur. Yukarıdaki görsellerden dahi anlaşıldığı üzere, dava konusu “Şişe” tasarımlarında, tasarımcının dış görünüş itibariyle tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün çok geniş olduğu göz önünde tutularak, ürünün harcıalem bir ürün olmadığı, teknik herhangi bir zorunluluğunun bulunmadığı, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde dava konusu tasarımın mesnet tasarım görselleri ile ayırt edilemeyecek derecede benzerlik gösterdiği ve 2019 yılı başvuru tarihli dava konusu tasarımların; gerek üçüncü şahıs/firmaya ait 2013 yılına ait ... tasarım ürünü, gerekse de 2014 ve 2016 yıllarına ait davacı firma kendi tasarım ürünleri nedeniyle yenilik kriterini öldürdüğü görüş ve kanaatine varılmıştır. Tarafların Beyan/ İtirazları İşbu raporda davacı tarafın önceki tarihli Bilirkişi Heyet Raporu’na itirazlarını karşılar nitelikte detaylı açıklamalar ve karşılaştırmalar yukarı bölümlerde yapılmış olup, burada tekrarlanmamıştır. Sonuç itibariyle de, kanaat değişmemiştir. SONUÇ: Ayrıntıları yukarıda belirtilen ve mevcut güncel durum kapsamında yeniden yapılan incelemeler ve değerlendirmeler sonucunda; heyetimizin Kök Rapor kanaatinden farklılaşmadığı ve -dava konusu tasarımın, davacı tarafın dosyaya mesnet olarak sunduğu tasarımlar karşısında yenilik ve ayırt edicilik vasfı taşımadığı, "şeklinde ifade edilmiştir. Bilirkişi heyet raporu ... iade kararı çerçevesinde ilgili uzmanlardan seçilip her iki tarafın iddia ve savunmasına, taraf delillerine, tasarım kapsamlarına , ... kararına uygun şekilde denetlenebilir nitelikte olduğuna kanaat getirilerek davacı taraf vekilinin yeni bir heyetten rapor alınması yönündeki talebi HMK 30.ncu madde uyarınca reddedilmiştir. GEREKÇE: Tarafların iddia ve savunmaları, sunulan delil ve belgeler, ... kararı , dava konusu tasarımlar ve mesnet olan görsel tasarımlar , bilirkişi heyet raporu, ... iade kararı , sonrasında alınan 13/12/2024 tarihli bilirkişi heyet raporu ve dosya bütün olarak birlikte değerlendirildiğinde; Davacı firmanın... sıra numaralı başvuru tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunduğu, aksi yöndeki... nolu kararlarının hatalı ve yanlış olduğu ileri sürülmüş ise de; Uyuşmazlığın teknik boyutu karşısında ürünlerin karşılaştırılması da yapılarak içeriği ve sonucu aynen benimsenen 13/12/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda" Somut olaya konu taraf şişeleri incelendiğinde, şişelerin baskın karakterinin boyun kısmından başlayarak topuk kısmına kadar ilerleyen yüzeyin dikey hatlarla kabartılmış bir yapıya sahip olması olduğu görülmüştür. Bu yüzey kalitesi şişenin tüm yüzeylerinde tekrarlanır haldedir. Bununla beraber şişenin genel kompozisyonu boyun, omuz, gövde ve topuk boyunca yüksek benzerlik göstermekte olup ... nolu tasarımda omuz kısmındaki sehim boyun kısmın yaklaşırken diğerine oranla daha içe yönelerek tırmanmaktadır. Tasarımların tüm gövde boyunda ilerleyen kabartma sayıları farklılık gösterse de bilgilenmiş kullanıcının ancak detaylı bir incelemesi neticesinde ulaşabileceği minör bir farka işaret etmektedir. Taraf şişelerinin etiketleme bölgesi yakın konumda olup konu şişe tasarımı olduğundan etiket varlığı veya yokluğu veya etiketin kompozisyonel özelliklerinin farklılık yaratmayacağı düşünülmektedir. Tasarımların aynı eğimle ilerleyen topuk ve alt kısımlarında farklılık bulunmakta davacı tasarımında kabartmalar topuğa kadar inerken mesnet tasarımlarda topuk taban birleşimine yakın sonlanmaktadır. Genel bir değerlendirme yapıldığında şişe tasarımında kesit ürün tasarımın en belirleyici unsurlarından olup davacı tasarımı ve mesnetler arasında kesit geometrisi açısından özellikle omuz kısmında fark olsa da bilgilenmiş kullanıcı tarafından omuz farkının ancak detaylı bir inceleme neticesinde ortaya çıkabileceği bu nedenle genel izlenim olarak benzer olarak addedilmesi gerektiği düşünülmektedir. Bununla beraber ritmik kabartılar davacı tasarımları ile mesnetlerin ortak bir özelliği olup sayısal fark haricinde bir farklılık bulunmamaktadır. Bu haliyle bilgilenmiş kullanıcı açısından kabartılı yapı öncelikli olacağından kabartı sayısındaki ancak yoğun dikkatle tespit edilebilecektir. Diğer taraftan taban geometrisi şişe tasarımında tali bir unsurdur ve hipotetik bilgilenmiş kullanıcı açısından diğer baskın şişe özellikleri karşısında ancak ayrıntılı bir değerlendirme ile tespit edilecektir. Etiketin varlığı veya yokluğu var ise farklılıkları şişe tasarımında ancak konumu açısından önemlidir. Zira aynı şişeye farklı etiketler yapıştırmak o tasarımı da farklılaştırmayacaktır. Aksi durumda tescilli bir tasarıma farklı bir etiket yapıştırarak farklılık ve ayırt edicilik iddiasında bulunulabilir ki bunun mümkün olmadığı izahtan varestedir. Kolonya şişesi emtianın niteliği açısından kolayda bir maldır ve bilgilenmiş kullanıcı açısından rutin bir satın alma davranışına yani, yeniden öğrenme ihtiyacının olmadığı veya çok az olduğu satın alma biçimine tabidir. Bu açıdan bakıldığında bilgilenmiş kullanıcının yukarıda bahse konu minör farkları tespit etmesi ancak çok yüksek bir dikkat seviyesi ile mümkünken, benzerliklerin baskın yapısı davacı tasarımları ve mesnetlerin benzer olarak algılanmasını sağlayacaktır. Bu açıdan davacı tasarımlarının mesnet tasarımlar karşısında ayırt edicilik seviyesinin düşük olduğu, minör farklılıkların ayırt edicilik sağlayamayacağı düşünülmektedir. Bu meyanda davacı tasarımlarının mesnet tasarımlar karşısında şişe tasarımının asli unsurları olan temel form (baş, boyun, omuz, gözde ve topuk kesiti), yüzey kalitesi ve etiket bölgesi yönünden yeni olmadığı, bilgilenmiş kullanıcının genel izlenimi açısından tali unsurlar açısından var olan farklılıklar yönünden ayırt ediciliğinin düşük olduğu ve mesnet tasarımların bir versiyonu olarak algılanacağı kanaati oluşmuştur. Mutlak Yenilik Bakımından; Yukarıdaki görsellerden dahi anlaşıldığı üzere, dava konusu “Şişe” tasarımlarında, tasarımcının dış görünüş itibariyle tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün çok geniş olduğu göz önünde tutularak, ürünün harcıalem bir ürün olmadığı, teknik herhangi bir zorunluluğunun bulunmadığı, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde dava konusu tasarımın mesnet tasarım görselleri ile ayırt edilemeyecek derecede benzerlik gösterdiği ve 2019 yılı başvuru tarihli dava konusu tasarımların; gerek üçüncü şahıs/firmaya ait 2013 yılına ait ... tasarım ürünü, gerekse de 2014 ve 2016 yıllarına ait davacı firma kendi tasarım ürünleri nedeniyle yenilik kriterini öldürdüğü görüş ve kanaatine varılmıştır. " şeklindeki tespit ve görüşlere aynen iştirak edilerek, davacı tarafa ait ...sıra numaralı başvuru tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığından dava konusu ... nolu ... kararları yerinde ve doğru olduğundan davanın reddi gerekmiştir. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ; 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL maktu karar harcının peşin alınan toplam 3.902,80 TL'den düşümü ile bakiye 3.287,40 TL'nin kesinleşme ve talep halinde davacıya iadesine, 3-AAÜT uyarınca 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalılara eşit verilmesine, 4-Karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine, Dair verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK 341 ila 345 inci maddesine göre tebliğden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememiz aracılığı ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar okunup açıklandı.

05/05/2025

Katip ... E-imza

Hakim ... E-imza