İlk Derece Mahkemesi 2024/319 E. 2025/151 K.

T.C. ... 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/319 Esas - 2025/151 TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR VERMEYE YETKİLİ T.C. ... 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/319 KARAR NO : 2025/151

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali) DAVA TARİHİ : 29/07/2024 KARAR TARİHİ : 29/04/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 29/04/2025

TALEP: Davacı vekili 29/07/2024 harç tarihli dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarıyla özetle: Davalı şirketin 2022/010361 başvuru numaralı tasarım başvurusu gerçekleştirdiğini, müvekkili şirket tarafından süresi içerisinde, davalı şirkete ait 2022/010361 sayılı ambalaj tasarım tescil başvurusunda yer alan 2.1, 3.1, 4.1, 5.1, 6.1 sıra numaralı tasarımlara itiraz edildiğini; ... YİDK tarafından yapılan inceleme neticesinde itirazın reddedildiğini, dava konusu tasarımın yenilik niteliğini haiz olmadığını; ayırt edici niteliği haiz olmayıp redde mesnet gösterilen tasarım ile benzerlik gösterdiğini, davalı şirket tarafından müvekkili şirketin fikri mülkiyet haklarının izinsiz kullanıldığını, müvekkili şirkete ait ayırt edici ve tanınmış “FİT” ibaresinin, davalı yan tasarımlarında aynen ve dikkat çekici unsur olarak kullanılmış olduğunu ve tasarım tescilinin hükümsüz kılınması gerektiğini, davalı yanın kötü niyetli olduğunu ileri sürerek, 2024/T-435 sayılı YİDK kararının 2022/010361 2, 3, 4, 5, 6 sıra nolu tasarımlar yönünden iptaline ve 2022/010361 2, 3, 4, 5, 6 nolu tasarım başvurusunun iptaline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Davaya konu 2022/010361-2, 3, 4, 5, 6 nolu tasarımları içeren çoklu tasarımın tescili için 01.09.2022 tarihinde diğer davalı tarafından tescil talebinde bulunulduğunu, yapılan inceleme neticesinde yapılan itirazın reddine karar verildiğini ve verilen kararın hukuka uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle: 6769 sayılı SMK madde 56 kapsamına uygun olarak başvurusu yapılıp tescili alınan tasarımların yeni ve ayırt edici olduğu aşikar iken davacı tarafından ikame edilen işbu davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, ambalaj üzerinde büyük harflerle esas unsuru Patiswiss ibaresi yer aldığını; devamında ise “Handmade chocolate ... covered ... bites feel fit” ibarelerinin yer aldığını, bu ibarelerin yer aldığı tasarım başvurusunda "fit" ibaresinin tanımlayıcı ve tali nitelikte en sonda yer aldığından özgünlük araştırmasına dahi dahil edilmemesi gerektiğini; Yargıtay kararında da davacı yanın tescilli fit ibareli markalarının ayırt edici niteliğe sahip olmadığının hüküm altına alınmış olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

MUHAKEME: HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE DİĞER HUSUSLAR Davanın, 2022/013704 sayılı tasarım başvurusu ile ilgili olarak TPMK tarafından alınan 2024/T-114 sayılı kararın iptali isteminden ibaret olduğu anlaşılmıştır. Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olmuş, sundukları deliller toplanmış, dava konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ...'ten celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş, 06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLER VE DEĞERLENDİRİLMESİ: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı başvurusu olan 2022/010361-2.1, 3.1, 4.1, 5.1, 6.1 sıra sayılı tasarımlar yönünden TPMK tarafından alınan 2024/T-435 sayılı kararın kısmen iptali isteminden ibaret olduğu anlaşılmıştır. İptali istenen YİDK kararının davacıya tebliğ tarihinin 31/05/2024 olduğu, 29/07/2024 tarihinde açılan davanın, 5000 sayılı Patent ve Marka Vekilliği ile Bazı düzenlemeler Hakkında Kanun'un 15/c maddesinde belirlenen iki aylık hak düşürücü süre içerisinde olduğu anlaşılmış ve işin esasına geçilmiştir.

... YİDK'in 2024/T-435 sayılı kararında: "2022 010361/2, 3, 4, 5, 6 sıra numaralı tasarımların itiraza gerekçe olarak gösterilen 2018 18599 ve 2013 60855 sayı ile tescilli “FİT” markaları ile emsal ... ve Mahkeme kararları olduğu yönündeki iddialara dayanılarak reddedilmesi veya logo tasarımından Fit ibaresinin çıkartılması talebiyle yapılan itiraz incelenmiştir. Bilindiği gibi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 56/4 maddesi uyarınca “bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir”. SMK 57/1 maddesine göreyse “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. SMK 57/ 2 maddesi ise koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.” düzenlemesini ihtiva etmektedir. Ayırt ediciliğe ilişkin SMK 56/5 “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” SMK 56/6 “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” SMK 67/ 2 Üçüncü kişiler tasarım tescilinin yayım tarihinden itibaren üç ay içinde ücretini ödeyerek tasarımın 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetli olduğu ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği gerekçelerini ileri sürerek tescil belgesinin verilmesine yazılı olarak itiraz edebilir. hükmünü ihtiva etmektedir. Yukarıdaki hükümler kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmede itiraza konu 2022 010361/2, 3, 4, 5, 6 sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe olarak gösterilen 2018 18599 ve 2013 60855 sayı ile tescilli “FİT” markalarının bilgilenmiş kullanıcılar nezdinde genel izlenim itibariyle farklı olduğu ve bilgilenmiş kullanıcıların herhangi bir şekilde muteriz markaları ile itiraza konu tasarımlar arasında bağlantı kurmayacakları kanaatine ulaşılmıştır. Diğer taraftan farklı marka örneğini veya farklı tasarım örneğini ihtiva eden markalar veya tasarımlar hakkında verilen ... ve Mahkeme kararlarının huzurdaki başvuru için emsal teşkil etmeyeceği belirlendiğinden muterizin emsal karar gerekçesi de kabul edilebilir nitelikte bulunmamıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle, itiraza konu tasarımın itiraza gerekçe olarak gösterilen muteriz markaları karşısında yeni ve ayırt edici olduğu ve muteriz tarafından sunulan kararların ise emsal olamayacağı düşünülmüş ve muterizin başvurunun reddedilmesi veya logo tasarımından Fit ibaresinin çıkartılması şeklindeki taleplerinin reddi gerekmiştir. KARAR: İtirazın reddine ve 2022 010361/2, 3, 4, 5, 6 sıra numaralı tasarımın tescilinin devamına, oybirliği ile karar verilmiştir." şeklinde ifade edilmiştir.

Davacı vekilinin, yeni heyetten rapor ya da ek rapor alınması talebi HMK 30 uncu madde kapsamında değerlendirilerek, sunulan rapor denetlenebilir, içeriği de ihtisas mahkemesi hakimliğince olumlu veya olumsuz değerlendirilebilir kabul edilerek, usul ekonomisi ilkesi göz önüne alınarak talebin kabulü halinde yargılama gereksiz uzayacağından, reddedilmiştir.

DEĞERLENDİRME SMK’ya göre “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür” (SMK md. 55/1). Maddede bahsi geçen görünüm sadece gözle görülüp fark edilen görünüm olmayıp, insanın beş duyusu ile algılayıp farkına varabileceği ve maddede “her türlü bütün” olarak tanımlanan görsellerdir. Söz konusu davadaki ürüne ait görünümün bıraktığı genel izlenimin tamamı 55. maddedeki “görünüm” ifadesi içinde değerlendirilmelidir. Yine aynı Kanunun 56/1 maddesi gereğince, bir tasarımın tescil edilebilmesi için “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” kriterlerini taşıması gerekmektedir. “Yenilik” kriteri madde 56/4’de “Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir” şeklinde tanımlanmıştır. “Ayırt edici nitelik” kriteri ise madde 56/5’de “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; başvuru veya rüçhan tarihinden önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir” şeklinde tanımlanmıştır. Ayırt edici niteliğe ilişkin olarak değinilmesi gereken bir diğer husus, “bilgilenmiş kullanıcı” kavramıdır. Bilgilenmiş kullanıcı; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Bilgilenmiş kullanıcı olarak tespit edilen kişilerin birer uzman olmadıkları kabul edilmekte; aksine daha önce ilgili tasarımla karşılaşmış olağan bir kullanıcı olması gerekmektedir. Gerçekten de bilgilenmiş kullanıcı, söz konusu ürünün doğası, görünümü ve teknik olarak sahip olduğu zorunlu özellikleri hakkında bilgi sahibi olan ve başka bir deyişle ürün hakkında uzman kadar olmasa da temel düzeyde bilgi sahibi olan kişidir. Bu bağlamda bilgilenmiş kullanıcının her somut olay için ayrı ayrı tespit edilmesi gerekir. Bilgilenmiş kullanıcılar birer uzman olmayacakları için tasarımın detaylarındaki küçük farklılıklara dikkat etmeyecek ancak alım tercihlerini etkileyecek hususlarda yapılan değişiklikleri fark edebilecek kişilerdir. Somut olay için hipotetik bilgilenmiş kullanıcıyı beyaz eşya almak için araştırmalar yapan bir kişi veya satış danışmanı olarak belirlenmiştir. Bu kişi uzman değildir, ihtiyacı doğrultusunda farklı seçenekleri gözeten ve tercihte bulunacak birisidir. Yine aynı Kanunun 56/6 maddesinde “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi geçmektedir. “Seçenek özgürlüğü” ibaresiyle kastedilen, tasarımcının tasarımına ayırt edici nitelik kazandırabilmesi için bir serbest hareket alanının bulunmasıdır. Bunun değerlendirilmesi nesnel olup, kişiden kişiye değişmez. Bir tasarım ne kadar seçenek özgürlüğü taşıyorsa, o kadar hukuki korumayı hak eder. Bir başka ifadeyle seçenek özgürlüğü, tasarımın uygulandığı ürünün işlevini yerine getirebilmesi için zorunlu olan tasarım unsurları dışında tasarım unsurlarının bulunması demektir. Seçenek özgürlüğü yoksa tasarımın korunması zaten mümkün değildir ki bu husus 6769 sayılı Kanunun 58/4-b-c maddelerinde, teknik fonksiyonunun gerçekleştirilmesi için zorunlu unsurların koruma kapsamı dışında kalması olarak açıkça ifade edilmektedir.

KARŞILAŞTIRMA Dosya kapsamında konusunda uzman bilirkişi heyetince yapılan incelemede aşağıdaki tespitler yapılmış olup, mahkememizce de belirtilen tespitlere iştirak edilmiştir. Davalıya ait 2022 010361/2, 3, 4, 5, 6 sıra numaralı tasarımlar ile itiraza mesnet gösterilen 2018/18599 ve 2013/60855 sayı ile tescilli “FİT” markaları karşılaştırıldığında yapılan değerlendirmede; davaya konu YİDK kararında bahsi geçen ve itiraza mesnet gösterilmiş olan markaların içerdiği “fit” ibaresinin, davaya konu tasarımların belirli bir noktasında yer aldığı; ancak tamamen farklı bir formda olduğu anlaşılmıştır. Bununla beraber, tasarımlar, tescil belgesinde yer alan unsurların tamamı ile koruma altına alınmaktadır. Bu koruma, tasarımlara, ambalaj tasarımları özelinde ise ambalaj üzerinde yer alan unsurların toplamının oluşturduğu bütüne sağlanmaktadır. Değerlendirmede ise bu bütün ve bu bütünü oluşturan unsurların, tasarımın geneline olan etkileri değerlendirilmektedir. Davaya konu tasarımda, doğal fraktal hatlardan oluşan bir desen içeren renkli arka plan, orta kısımda içerik mamule yönelik görseller, görsellerin alt kısmında yine renkli bir hat bulunmaktadır. Bu hattın üzerinde içerik, gramaj ve ürün serisine yönelik olduğu düşünülen sözcükler yazı olarak yer almaktadır. Tasarım koruması, ambalajın üzerinde yer alan markasal unsurlardan bağımsız olarak, ambalaj tasarımının bütününe sağlanmaktadır. Bu çerçevede, davacıya ait mesnet marka olarak sunulmuş olan “fit” ibaresinin davaya konu tasarımların genel izlenimi yönünden bir etkisi bulunmadığı görüşüne varılmıştır. Dolayısıyla, davalıya ait 2022/010361-2, 3, 4, 5, 6 nolu tasarımların, davaya konu YİDK kararına konu olan mesnet markalar karşısında yenilik ve ayırt edici nitelik koşullarını sağladığı düşüncesine varılmıştır.

Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş, alınan rapor ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş olup; yukarıda açıklanan gerekçelerle, taraf markaları karşılaştırıldığında davalıya ait tasarımların yenilik ve ayırt edici nitelikte olduğu, davacının fikri mülkiyet hakkının ihlal edilmediği, dava konusu YİDK kararının yerinde olduğuna kanaat getirilerek, davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile 187,80 TL bakiye karar harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiği için AAÜT uyarınca 40.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Tarafların yatırdıkları gider avanslarından kalan tutarın HMK 333/1 uyarınca karar kesinleştiğinde iade işlemi yapılmak üzere tebliğden itibaren 15 gün içinde, banka hesap numarası bildirildiğinde hesaba aktarılmasına, aksi halde ... aracılığı ile adreste ödemeli olarak gönderilmesine, Dair verilen karar, taraf vekillerinin yüzüne karşı 6100 sayılı HMK'nun 341. ile 345. Maddelerine göre tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun Yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 29/04/2025