İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2024/115 E. 2025/49 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2024/115
Karar No
2025/49
Karar Tarihi

T.C. ... 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/115 Esas - 2025/49 ... MİLLETİ ADINA

T.C. ... 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/115 Esas KARAR NO : 2025/49

HAKİM :.... KATİP : ....

DAVACI : ... VEKİLLERİ : Av. .... Av.... Av...... DAVALI : 1- .... DAVALI : 2- ..... VEKİLLERİ : Av. .... Av. ..... Av... Av...

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali) DAVA TARİHİ : 11/03/2024 KARAR TARİHİ : 07/02/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 10/02/2025 Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili 11/03/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin çeşitli sektörlerde 40 yılı aşkın tecrübe ve yatırımı olan ... Grup şirketlerinin bir parçası olduğunu, 1999 yılında sabun üretim ve satışı ile faaliyete başladığını, günümüzde sabunun yanında gliserin ve hijyen/kişisel temizlik ürünleri ile tüketiciler nezdinde tanınır ve güvenilir bir marka haline geldiğini, müvekkili firmanın 2000 senesinden beri “...” ve “... ...” markalarını kullanmak ile birlikte 2017 senesinde “... ...” ibaresinin baş harflerinden oluşan “...” ibaresini ve logosu ile oluşturduğu “... ... ...” markasını kullanmaya başladığını, markayı ... ... ve Marka Kurumu nezdinde de adına tescil ettirdiğini, 2019 senesinden beri de “... ... gibi ulusal zincirlerde ve ülkenin her ilçesinde bulunan A ve B .... yerel zincir marketlerde satıldığını, müvekkilinin 25.02.2023 tarihinde.... kod numaralı çoklu tasarım tescil başvurusu gerçekleştirdiğini, dava konusu tasarım tescil başvurusunun 24.04.2023 tarih ve 411 numaralı bültende yayınlanması üzerine davalı firma tarafından itiraz edildiğini ve dava konusu 2024/T-17 sayılı ... ... ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu kararı ile .... sıra numaralı tasarımların müvekkile ait bazı ürün görselleri mesnet kabul edilerek hükümsüzlüğüne karar verildiğini, ...kod numaralı tasarım ile davalı ... tarafından benzer olduğu bildirilen görseller Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına uygun şekilde ayniyet incelemesine tabi tutulduğunda görsel unsurlar arasında benzerlik olmadığının anlaşılacağını, karşılaştırmaya tabi tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde iltibasa sebebiyet vermeyecek derecede farklılıklar ihtiva ettiğini, bilgilenmiş kullanıcının bahse konu tasarımları kolaylıkla ayırt edeceğini, ayrıca seçenek özgürlüğünün kısıtlı olmasının YİDK tarafından dikkate alınmadığını iddia ederek; müvekkili firma tarafından gerçekleştirilen ... kod numaralı tasarım başvurusu bakımından verilen 2024/T-17 sayılı ... ... ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu kararının iptaline ve tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı ... vekili 21/03/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; YİDK tarafından itiraza konu 2023 002081/1, 2, 3 sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe gösterilen önceki tarihli başta..... adresindeki ürün olmak üzere muteriz dilekçesinde belirtilen önceki tarihli ürünlerin genel izlenim itibariyle benzer olduğu kanaatine varıldığını, bu nedenle başvurunun itiraza gerekçe tasarım karşısında ayırt edici olmadığının düşünüldüğünü ve itiraz kabul edilerek .... sıra numaralı tasarımların tescilinin hükümsüzlüğüne karar verildiğini, redde mesnet tasarımların zaten firmanın kendi ürünleri ve önceki tasarımları olduğunu, ambalajın deseni üzerinde küçük oynamalar bulunduğunu, ancak tasarım hukukunda tasarım görselinde yer alan ambalaj ve deseni birlikte değerlendirildiğinden başvuruda yer alan tasarımların ayırt edici bulunmadığını, ayrıca, instagram hesabındaki ürünün kamuya sunulduğu tarihin 14.10.2019 olduğunu, yani hoşgörü süresi olan bir yılı aştığından tasarımların yeni de olmadığını, bu nedenle Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından alınan dava konusu kararın usule ve hukuka uygun olduğunu ileri sürerek; davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... ... denetimi altında olup, üretim merkezlerinde bakanlığın koymuş olduğu standartlara harfiyen uyularak .... standartlarında üretim yapıldığını, 1999 yılında kurulan şirketin...... markası ile Türkiye genelinde 51 ilde 152 mağaza ile hizmet verdiğini, dünya genelinde 37 farklı ülkede mağazaları bulunduğunu, müvekkili şirketin tescilli ve uzun yıllardan beri kullanarak ayırt edicilik kazandırdığı ... esas unsurlu markaları yoğun ve yaygın şekilde kullanmaya devam ettiğini, iptali istenen 12.01.2024 tarih ve 2024/T-17 sayılı YİDK kararında da belirtildiği gibi davacı şirketin dava konusu tasarımları kendi INSTAGRAM hesabında daha öncesinde paylaşarak kamuya sunduğunu, gizlilik şartı olmaksızın üçüncü kişiye her ne şekilde ve vasıtayla iletilmiş olursa olsun tasarımın kamuya arz edildiğinin kabul edileceğini ve yenilik kriterini taşımıyor olması sebebiyle de SMK anlamında korumadan yararlanamayacağını, iş bu davaya konu tasarımların başvuru sahibi tarafından 2017 yılından beri kullanılmakta olduğunu, başvuru tarihinden 5 yıl önce kamuya sunulmuş ambalajların tasarım başvurusuna konu edilmesinin SMK 56. ve 57. maddelere açık biçimde aykırı olduğunu, başka bir ifadeyle iş bu dosya kapsamındaki tasarımların yenilik kriterini taşımadığını, dava konusu tasarımlar ve redde mesnet görseller dikkate alındığında aralarında hiçbir farklılık olmaması sebebiyle bilgilenmiş kullanıcı tarafından karıştırılacağını ve benzer görüleceğini, ambalajlar bakımından seçenek özgürlüğünün çok geniş olduğunu, bu kapsamda ambalajın farklı desenler, şekiller, logolar renkler kullanılarak yapılması mümkünken karşı tarafın hiç zahmete girmeksizin aynı tasarımları tescil ettirmeye çalışmasının hukuka aykırı olduğunu, davacı şirket tarafından müvekkili şirkete ait tanınmış olan “...” ibareli markalar ile ayırt edilemeyecek kadar benzer şekilde marka müracaatları gerçekleştirilmesi ve bu markaların kullanılması nedeniyle aralarında süren çok sayıda dava olduğunu, ... tarafından verilmiş kararlarda ve ... 5. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2022/152 esaslı dosyasında düzenlenen hem kök hem de ek raporda ve mahkeme kararında, ... 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2023/14 esas sayılı dosyasında ve ... 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2023/127 esaslı dosyasında düzenlenen raporda ve ... 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2023/351 esaslı dosyasında düzenlenen raporda davacı yanın ... ibaresini içeren markalarının müvekkili markaları ile benzer olduğu ve müvekkil markaları ile karşı yanın başvuruları arasında karıştırılma ihtimali bulunduğu hususunun teyit ve tespit edildiğini, davacı şirket tarafından müvekkil şirkete ait tanınmış markaların ayırt edilemeyecek kadar benzeri marka olarak tescil ettirilememiş iken anılan ibare için marka koruması yerine tasarım koruması sağlanmasının amaçlandığını, kötü niyetli tescil başvurusunda bulunduğunu, markanın haksız kullanımını içeren tasarım tescili yapılmasının yerleşik içtihatlara aykırı olduğunu ileri sürerek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. UYUŞMAZLIK:

Dava, 5000 sayılı ... ve Marka Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan YİDK Kararının İptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı kurumun tesis ettiği 2024/T-17 sayılı YİDK kararının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait 2023 002081-1,2,3 sayılı tasarımların mutlak anlamda "yeni" olup olmadıkları, davacıya ait tasarımlar ile hükümsüzlüğe mesnet alınan tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle benzerlik bulunup bulunmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir. Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tasarım tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, bilirkişi heyetinden özel veya teknik hususlara ilişkin rapor alınmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İşlem dosyasının tetkikinde; davacı şirketin 25.02.2023 tarihinde 2023 002081-1,2,3 sayılı çoklu tasarım başvurusunda bulunduğu, Tasarımlar Dairesi Başkanlığı'nın 24.04.2023 tarih 411 sayılı Resmi Tasarım Bülteni'nde başvurunun ve tescilin yayımlandığı, davalı şirketin 24.07.2023 tarihli dilekçesi ile 1, 2, 3 sayılı tasarımlar bakımından yayına itiraz ettiği, davacı şirket tarafından 16.08.2023 tarihli karşı görüş dilekçesi ibraz edildiği, Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun 2024/T-17 sayılı kararı ile; "İtirazın kabulüne ve 2023 002081/1, 2, 3 sıra numaralı tasarımların tescilinin hükümsüzlüğüne, oybirliği ile karar verilmiştir.” şeklinde değerlendirmede bulunduğu, verilen kararın davacı marka vekiline 18.01.2024 tarihinde tebliğ edildiği, yasal iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur. 6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde koruma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/4. maddesine göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir. Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, Türkiye’de dünyanın neresinde, ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması, hiçbir etki yapmaz. Ayırt edicilik kriterini düzenleyen 56/5. Madde uyarınca, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslama bilgilenmiş kullanıcı tarafından yapılacak olup, 56/6. maddeye göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır. Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez. Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58/2. Maddede “Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi yer almaktadır. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürün işlevini yerine getirebilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanması zorunluysa, bu ürünün tasarımı hiç koruma görmez. Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım işlem dosyası, itiraza mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç özel veya teknik hususlarda tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre; Somut olayda dava konusu tasarımlar “Ambalaj” tasarımlarıdır. Bilirkişi raporunda yer verilen örneklerden de görülebileceği gibi, konu sıvı sabun, şampuan v.b. ihtiva eden bir konteynır ve ihtiva edilen içeriğin dışarıya alınmasını sağlayan bir pompadan oluşan ambalaj olduğunda dahi, ambalaj tasarımlarında tasarımcının seçenek özgürlüğü son derece geniştir. Teknik kısıt olarak bahsedilebilecek tek nokta, konteynır ve pompanın varlığıdır. Somut uyuşmazlıkta dava konusu tasarımlar “Ambalaj” tasarımları olup; dikkate alınması gereken bilgilenmiş kullanıcıların, ilgili ürünleri almış, almak için market gezen, bu tür ürünleri kullanmayı tercih eden kullanıcılar olacağı tespit edilmiştir. Dava konusu 2023/002081-1 sayılı tasarım ile 14.10.2019 tarihinde davacının instagram hesabında yayımlanan, dolayısıyla bu tarihte kamuya sunulan ve 6769 sayılı SMK m.57/2 hükmü uyarınca hoşgörü süresi dışında kalan redde mesnet ürün görseli karşılaştırıldığında; Her iki tasarımın da pompalı şampuan ambalajına ait olduğu görülmektedir. Her iki tasarımın gövde biçimleri ayniyet derecesinde benzerdir. Pompa kısımlarında her iki tasarımın pompa ve gövde birleşim yerlerindeki biçimleri, bu kısımların ürünün bütünü ile oransal ilişkileri benzerdir. Tasarımlar arasındaki fark pompa üst kısımlarının biçimleri, şişe renkleri, yazılı ibarelerin bir kısmının mesnet tasarımda sarı ile vurgulu değilken dava konusu tasarımda vurgulu olması ve içeriği gösteren merkezde yer alan ikonlardır. Tasarımlar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar incelendiğinde tasarımlara ana karakterini veren unsurlardaki ayniyet derecesindeki benzerlik karşısında farklılıkların detay seviyesinde kaldığı, bu açıdan bakıldığında dava konusu tasarımın mesnet tasarım karşısında yenilik unsurunu taşısa da, bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik unsurunu taşımadığı kanaati mahkememizde oluşmuştur. Dava konusu 2023/002081-2 sayılı tasarım ile 14.10.2019 tarihinde davacının instagram hesabında yayımlanan, dolayısıyla bu tarihte kamuya sunulan ve 6769 sayılı SMK m.57/2 hükmü uyarınca hoşgörü süresi dışında kalan redde mesnet ürün görseli karşılaştırıldığında; Her iki tasarımın da pompalı şampuan ambalajına ait olduğu görülmektedir. Her iki tasarımın gövde biçimleri ayniyet derecesinde benzerdir. Pompa kısımlarında her iki tasarımın pompa ve gövde birleşim yerlerindeki biçimleri, bu kısımların ürünün bütünü ile oransal ilişkileri benzerdir. Tasarımlar arasındaki fark pompa üst kısımlarının biçimleri, şişe renkleri, yazılı ibarelerin bir kısmının mesnet tasarımda sarı ile vurgulu değilken dava konusu tasarımda vurgulu olması ve içeriği gösteren merkezde yer alan ikonlardır. Tasarımlar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar incelendiğinde tasarımlara ana karakterini veren unsurlardaki ayniyet derecesindeki benzerlik karşısında farklılıkların detay seviyesinde kaldığı, bu açıdan bakıldığında dava konusu tasarımın mesnet tasarım karşısında yenilik unsurunu taşısa da, bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik unsurunu taşımadığı kanaati mahkememizde oluşmuştur. Dava konusu 2023/002081-3 sayılı tasarım ile 14.10.2019 tarihinde davacının instagram hesabında yayımlanan, dolayısıyla bu tarihte kamuya sunulan ve 6769 sayılı SMK m.57/2 hükmü uyarınca hoşgörü süresi dışında kalan redde mesnet ürün görseli karşılaştırıldığında; Her iki tasarımın da pompalı şampuan ambalajına ait olduğu görülmektedir. Her iki tasarımın gövde biçimleri ayniyet derecesinde benzerdir. Pompa kısımlarında her iki tasarımın pompa ve gövde birleşim yerlerindeki biçimleri, bu kısımların ürünün bütünü ile oransal ilişkileri benzerdir. Tasarımlar arasındaki fark pompa üst kısımlarının biçimleri, şişe renkleri ve ambalaj üstünde yer alan görsel ve yazılı ibarelerdir. Tasarımlar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar incelendiğinde tasarımlara ana karakterini veren unsurlardaki ayniyet derecesindeki benzerlik karşısında farklılıkların detay seviyesinde kaldığı, bu açıdan bakıldığında dava konusu tasarımın mesnet tasarım karşısında yenilik unsurunu taşısa da, bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik unsurunu taşımadığı kanaati mahkememizde oluşmuştur. Yukarıda izah edilen gerekçelerle; dava konusu tasarımların, redde mesnet alınan ve önceki tarihte kamuya sunulan, SMK m.57/2 hükmü uyarınca hoşgörü süresi dışında kalan tasarım karşısında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle benzer oldukları tespit edildiğinden YİDK kararının hukuka uygun olduğu anlaşılmış ve bu nedenle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL maktu karar ve ilam harcından peşin alınan 427,60 TL'nin düşümü ile alınması gereken 187,80 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiklerinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL peşin harç, 427,60 TL başvurma harcı, 182,40 TL vekalet harcı, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti, 385,00 TL posta-tebligat-müzekkere masrafı olmak üzere toplam 10.422,60 TL yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı ..... Ticaret A.Ş. tarafından yapılan 121,60 TL vekalet harç sarfiyatına ilişkin yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ... Parfümüm İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ne verilmesine, 6-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa re'sen iadesine, Dair, davacı vekilinin, davalı kurum vekilinin ve davalı şirket vekilinin yüzüne karşı, HMK m.341 ve m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/02/2025

Katip .... E imzalıdır

Hakim ... E imzalıdır

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2024/115, K. 2025/49, T. 07.02.2025, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2024-115-e-2025-49-k-9c1c283630bf